تالار گفتگوی بیوشیمی

A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)

 
عکس ریحانه هوشیار
A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از ریحانه هوشیار در Tuesday، 1 October 2013، 10:02 AM
 

قابل توجه دانشجویان محترم رشته پزشکی، ترم دوم

لطفاً مطالب مربوط به چارت ضمیمه شده را از طریق این مباحثه مجازی به اشتراک بگذارید.

 بخشی از نمره پایان ترم به انجام فعالیت فوق اختصاص داده شده است.


عکس مجتبي زابلي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از مجتبي زابلي در Tuesday، 1 October 2013، 6:19 PM
 

دید کلی

اینک در عصر تسخیر فضا و پیوند اعضا ، بیوشیمی یکی از پیشرفته‌ترین علومی است که دنیای بی‌جان شیمی را را با دنیای زیست شناسی پیوند داده و ثابت کرده است که بسیاری از بیماریها حتی بازتابهای روانی ، نتیجه تغییرات شیمیایی مواد تشکیل دهنده بدن انسان است و فیزیو پاتولوژی این مواد و ارگانهای وابسته به شناخت بیماریها و درمان آنها کمک شایانی می‌کند.
امروزه دانش جدید بیوشیمی بالینی به مثابه چراغ پرفروغی ، فرا راه پزشکان در شناخت بسیاری از بیماریها قرار گرفته است. پیشرفتهای تکنیکی و فنی در اندازه‌گیری آنزییمها، هورمونها ، الکترولیتهاو متابولیتهای با مقادیر کم و رابطه انکار ناپذیر تغییرات این مواد با ایجاد بیماریهای گوناگون وسعت بی‌نظیری به این رشته از علوم پزشکی داده است. 

آب مورد استفاده در آزمایشگاههای بالینی

آب بر حسب درجه خلوص و نوع آن که در آزمایشگاهها مصرف می‌شوند عبارتند از: آب معمولی، آب مقطر ، آب دیونیزه و آب استریل . برای حل نمودن سرمهای تجارتی که جهت کنترل بکار می‌روند، ساختن محلولهایی استاندارد ، محلولهای مورد آزمایش الکترولتها و رقیق نمودن سرم بیماران باید از آب دیونیزه استفاده کرد. آبی که در آزمایشگاههای تشخیص طبی بکار می‌رود باید دارای خواص زیر باشد: فلزات سنگین آن از 0.01 میلیگرم در لیتر بیشتر نباشد و PH آن بین 7 - 6 باشد. 

ریاضیات در بیوشیمی بالینی

نوشتن جواب آزمایشات با ارقامی که ارزش دارند مساله مهمی در کار آزمایشگاههای تشخیص طبی می‌باشد. بطور کلی بیوشیمی کلینیکی ، نوشتن جواب آزمایشها با حذف ارقام بدون ارزش با توجه و اندازه آن آزمایش صورت می‌گیرد. مثلا در نوشتن جواب آزمایشهای گلوکز، کلسترول و اوره می‌توان ارقاع اعشاری را حذف کرد. ولی در گزارش دادن نتایج اندازه‌گیری کراتین و پتاسیم ، اعداد اعشاری نیز باارزش هستند و نباید حذف یا کامل شوند. 

جمع آوری و نگهداری نمونه‌ها

جمع آوری و نگهداری نمونه‌ها یکی از مهمترین کارهای اولیه آزماشیگاه کلینیکی است. گرفتن خون با وسایل تمیز استریل ، جمع آوری و دقت در نوشتن نام بیمار ، زمان گرفتن نمونه ، نمره گذاری لوله ، استفاده از مواد ضد انعقاد مناسب و سانتریفوژ کردن به موقع خون از اعمالی است که از بسیاری از اشتباهات اساسی آزمایشگاه جلوگیری می‌کند. 

لوازم شیشه‌ای آزمایشگاه

لوازم شیشه‌ای که در آزمایشگاههای تشخیص طبی وجود دارند عبارتند از: لوله آزمایش ، پی‌پت ، بورت ، بالن ژوژه ، قیف و ... . جنس شیشه بسیار مهم بوده و برای کاربرد آنان باید اطلاعاتی در این زمینه داشت. پیپت برای نقل انتقال محلولها با حجم معین بکار می‌رود. بورت برای اندازه‌گیری حجمها بکار می‌رود. با داشتن بهترین تکنسینها ، بدون داشتن وسایل نمی‌توان جوابهای درستی به دست آزمایش شونده داد. 

جدا کردن پروتئینهای پلاسما

در برخی از آزمایشهای بیوشیمی ، وجود پروتئین ، ایجاد کدورت ، رسوب ، تعلیق مواد و تداخل در عده‌ای از واکنشهای شیمیایی می‌نماید. به همین جهت در انجام آن سری از آزمایشها در خون، ادرار و مایع نخاعی لازم است. پروتئینها را می‌توان به طرق مختلفی جدا کرد. مثل جذب آن بوسیله کائولن ، میکرودیفوژن ، دیالیز نمودن ، اولترافیلتراسیون و یا دناتوره کردن بوسیله حرارت که اینها روشهای فیزیکی هستند. از طریق شیمیایی نیز می‌توان پروتئینها را رسوب داد مانند استفاده از واکنش بین آنتی ژن و آنتی کور

روشهای آزمایشگاهی 

روشهای بسیاری در آزمایشگاهی تشخیص طبی وجود دارد از روشهای مورد استفاده در آزمایشگاهها می‌توان موارد زیر انجام برد: تجزیه وزنی ، تجزیه حجمی ، سنجش کدورت ، اسپکتروفوتومتری ، فیلم فوتومتر ، فلوئورومتر ، الکتروفورز ، کروماتوگرافی و ... .

آزمایشهای فعالیت کلیوی

عمل کلیه‌ها خارج نمودن مواد زیر از بدن و حفظ و جذب دوباره بعضی از مواد حیاتی مثل الکترولیتها می‌باشد. بیماریهای کلیوی به سه دسته تقسیم می‌شوند: بیماریهایی که مستقیما به اعمال کلیه‌ها مربوط نمی‌شوند، بیماریهای مربوط به کلیه‌ها و بیماریهای که بعد از خروج ادرار از کلیه‌ها اتفاق می‌افتد مانند غده‌های سرطانی مثانه. آزمایشهایی که در آزمایشگاههای تشخیص طبی برای سنجش فعالیت کلیه انجام می‌شود به قرار زیر است، آزمایشهای مربوط به میزان تصفیه گلومرولی ، آزمایشهای مربوط به فعالیت لوله‌های نفرون و آزمایشهای تجزیه کامل ادرار. 

آزمایشهای کبدی

اعمال کبد به صورت زیر است: ساختن بسیاری از مواد مهم بدن مثل پروتئینها ، کلسترول ، اوره و ... ، ساختن فاکتورهای انعقاد خون ، ذخیره نمودن بعضی از مواد مثل گلیکوژن ، غیر سمی نمودن بعضی از مواد متابولیزمی و داروها . آزمایشهایی که در مورد عملکرد کبد انجام می‌شود به صورت زیر است: اندازه‌گیری بیلی‌روبین پلاسمای خون ، تشخیص بیلی‌روبین ادرار ، اندازه ‌گیری اوربیلی‌نوژن در ادرار و مدفوع ، سنجش آمونیاک و اوره خون و سایر مایعات بدن ، آزمایشهای فلوکولاسیون ، سنجش مقدار آنزیمهای آلکالین فسفاتاز و آلدولاز و آنزیمهای دیگر. 

آزمایشهای مربوط به الکترولیتها

زندگی یک سلول زنده در رابطه با متابولیزم آب و الکترولیتها ، بستگی به سه عامل مهم دارد: تنظیم PH و یا در حقیقت ثابت نگهداشتن رابطه بین اسید و باز مایعات بدن ، تنظیم مقادیر کاتیونها و آنیونها در مایعات بدن و تنظیم فشار اسمزی مایعات بدن. اندازه ‌گیری الکترولیتهای بدن ارزش حیاتی داشته و باید در کمال دقت و درستی انجام شود. لوله‌های نمونه برداری ، ظروف آزمایش باید تمیز و عاری از هر نوع آلودگی باشند. آزمایشهایی که در مورد الکترولیتها صورت می‌گیرد، عبارتند از: آزمایش اندازه ‌گیری سدیم ، پتاسیم ، فسفر ، کلر ، بی‌کربنات ، فشار اکسیژن ، فشار دی‌اکسید کربن و ... .

ارتباط بیوشیمی بالینی با سایر علوم

بیوشیمی بالینی علم در حال رشدی است که با بسیاری از علوم ارتباط دارد از جمله است: زیست شناسی ، شیمی، پزشکی ، علوم آزمایشگاهی و ...

عکس مريم طالبي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از مريم طالبي در Sunday، 6 October 2013، 12:29 PM
 

بیوشیمی و پزشکی

 

بیوشیمی را می توان علم اساس حیات تعریف کرد(به زبان یونانی bioیعنی«حیات»).سلول واحد ساختاری سیستم های زنده است.بنابراین بیوشیمی را می توان علم ترکیبات شیمیایی سلول های زنده و واکنش ها و فرآیندهایی که این ترکیبات متحمل می شوند،نیز توصیف نمود.بر طبق این تعریف ،بیوشیمی عرصه های عظیمی از زیست شناسی سلولی،زیست شناسی مولکولی و ژنتیک مولکولی را در بر می گیرد.

هدف بیوشیمی توصیف و توضیح همه فرآیندهای شیمیایی سلول های زنده ،در سطح مولکولی ،است.

برای رسیدن به این هدف ،متخصصین بیوشیمی در جست وجو هستند مولکول های بی شماری که در سلول یافت می شوند را جدا سازی کنند ،ساختارهای آن را تعیین کنند و چگونگی عملکرد آن ها را تجزیه وتحلیل کنند.

دانش بیوشیمی برای همه علوم ضروری است.

بیوشیمی اسید های نوکلئیک در قلب ژنتیک قرار دارد؛ در عوض ، استفاده از رویکرد های ژنتیکی برای توضیح بسیاری از قسمت های بیوشیمی ضروری است.فیزیولوژی،یعنی علم عملکرد بدن، تقریبا به طور کامل با بیوشیمی اشتراک دارد. ایمونولوژی بسیاری از تکنیک های بیوشیمیایی را به کار می گیرد، و بسیاری از رویکردهای ایمونولوژیکی به طور وسیعی توسط متخصصین بیوشیمی استفاده می گردد.

داروشناسی و داروسازی به طور عمیقی متکی بر دانش بیوشیمی وفیزیولوژی است؛مخصوصا،بیش تر داروها از طریق واکنش های آنزیمی متابولیزه می شوند.سموم بر واکنش ها یا فرآیندهای بیوشیمیایی اثر می گذارند؛این مسئله موضوع مهمی در سم شناسی است. رویکردهای بیوشیمیایی به طور فزآینده ای برای مطالعه جنبه های اساسی پاتولوژی (مطالعه بیماری)،مانند التهاب ،آسیب سلولی و سرطان استفاده می شوند.بسیاری از پژوهشگران در بخش های میکروب شناسی ، جانورشناسی وگیاه شناسی تقریبا تنها رویکردهای بیوشیمیایی را به کار می گیرند.این ارتباطات تعجب آور نیست،زیرا آن طوری که ما زندگی را می شناسیم، زندگی بستگی به واکنش ها و فرآیندهای بیوشیمیایی دارد. در حقیقت، سدهای دیرینه میان علوم زیستی در حال شکستن است،و به طور فزآینده ای بیوشیمی زبان مشترک بین علوم می شود.

ارتباط متقابل بین بیوشیمی وپزشکی پیش رفت های دو طرفه ای را ایجاد کرده است.

شناخت وحفظ تندرستی و شناخت و درمان موثر بیماری، دو نگرانی اصلی برای کارکنان در علوم تندرستی-مخصوصا پزشکان- است.بیوشیمی تاثیر عظیمی بر این دو نگرانی اساسی در پزشکی دارد. در حقیقت، رابطه بین بیوشیمی و پزشکی وسیع و دو جانبه است. مطالعات بیوشیمیایی بسیاری از جنبه های تندرستی وبیماری را روشن ساخته است،و بر عکس،مطالعه جنبه های مختلف تندرستی وبیماری عرصه های جدیدی از بیوشیمی را گشوده است.برای مثال،آگاهی از ساختار و عملکرد پروتئین برای روشن کردن تنها تفاوت بیوشیمیایی بین هموگلوبین طبیعی و هموگلوبین سلول داسی ضروری است. از طرف دیگر،تجزیه وتحلیل هموگلوبین سلول داسی به طور عمده ای در شناخت ما از ساختار و عملکرد هموگلوبین طبیعی در سایر پروتئین ها نقش دارد.اقدام پیش قدمانه یک پزشک انگلیسی به نام آرچی بالد گارود(Archibald Garrod)یک مثال دیگر در اوائل قرن 1900است.او بیماران مبتلا به تعدادی از اختلالات نسبتا نادر را مطالعه کرد(آلکاپتونوری،آلبینیسم،� �یستینوری وپنتوزاوری)و اثبات کرد که این بیماری ها ژنتیکی هستند.گارود این بیماری ها را به صورت خطاهای ارثی متابولیسم(Inborn errors metabolism)مطرح کرد.دیدگاه های او بنیان اصلی را برای پیش رفت در زمینه ژنتیک بیوشیمیایی انسان فراهم کرد.تلاش های بیش تر برای شناخت اساس ژنتیکی بیماری هیپر کلسترولمی(Familian hypercholesterolemia)که منجر به تصلب شرایین (Atherosclerosis)شدید در سنین کم می شود،با پیش رفتی چشم گیر در شناخت گیرنده های سلولی و مکانیسم برداشت کلسترول به داخل سلول ها همراه گردید.این مثال ها و بسیاری دیگر از مثال ها بر این مسئله تاکید دارند که چه طور مطالعه بیماری می تواند عرصه هایی از عملکرد سلولی برای پژوهش های پایه بیوشیمی باز کند.

اکثر وشاید همه بیماری ها اساس ژنتیکی دارند.

اکثر بیماری ها تظاهری از ناهنجاری های مولکول ها،واکنش های شیمیایی، یا فرآیند های بیوشیمیایی است. در اکثر بیماری ها ، مطلعات بیوشیمیایی هم در تشخیص وهم در درمان نقش دارند.

تاثیر پروژه ژنوم انسانی(HGP)بر بیوشیمی ،زیست شناسی وپزشکی

Human Genome Project))

در اواخر قرن 1990پیش رفت قابل توجهی در تعیین توالی ژنوم انسانی از طریقHGPایجاد شد.این پیش رفت در ماه ژوئیه سال2000 به اوج خود رسید،زمانی که رهبرهای دو گروه شرکت کننده در این تلاش(شرکت بین المللی تعیین توالی ژنوم انسان[International Human Genome Sequencing]و یک شرکت خصوصی به نام سلرا ژنومیک [Celera Genomic])اعلام کرد که بیش از 90%ژنوم را تعیین توالی کرده اند. نسخه های پیش نویس از توالی در اوایل 2001منتشر شد.به استثنا تعداد کمی، تمام توالی ژنوم انسانی در سال 2003 مشخص شد(یعنی50 سال بعد از توصیف ماهیت مارپیچ دو رشته ایDNA توسط واتسون وکریک)

اثراتHGPبرای بیوشیمی،کل زیست شناسی و برای پزشکی و علوم مرتبط با تندرستی چشم گیرند.امروزه امکان جدا سازی هر ژن و معمولا تعیین ساختار و عملکرد آن وجود دارد(به طور مثال،از طریق آزمایشات تعیین توالی وknockout).بسیاری از ژن های ساخته نشده در قبل امروزه شناسایی شده اند و محصولات آن ها قبلا اثبات شده ،یا تحت مطالعه قرار دارند.روزنه جدیدی برای سیر تکامل انسان گشوده است، و روش های پیگیری ژن های عامل بیماری به طور وسیعی تصحیح شده است. همراه با پیشرفت HGP،حوزه های تحقیقاتی مختلف –omicsبه وجود آمده اند که نیازمند مطالعه دقیق وجامع ساختمان و عملکرد مولکول ها در حوزه مربوطه است. محصولات ژن ها (RNAو پروتئین) با استفده از تکنیک های TrasciptomicsوProteomicsمورد مطالعه قرار گرفته شده اند.یک مثال جالب از سرعت پیش رفت در دانشTranscriptomics،شناخت مولکول های کوچک RNAبه عنوان تنظیم کننده های فعالیت ژن است.گلیکومیکس، لیپیدومیکس، متابولومیکس، نوتریژنومیکس وفارماکوژنومیکس از جمله دیگر رشته های omics هستند.بیوانفورماتیک، جهت حفظ اطلاعات حاصل بیش تر مورد توجه قرار گرفته است. بیوتکنولوژی،مهندسی زیستی(Bioengneering)، بیوفیزیک و اخلاق زیستی (Bioethics) از جمله دیگر رشته های مرتبط با HGPهستند.زیست شناسی سلول های بنیادی (Stem Cell Biology) اخیرا بیش تر مورد توجه قرار گرفته است.هنوز ژن درمانی(Gene therapy)از جمله این موارد نیست،ولی به نظر می رسد که زود یا دیر به وقوع خواهد پیوست. بسیاری از آزمایش های تشخیص مولکولی جدید در عرصه هایی نظیر آزمایش ها و تشخیص ژنتیکی ،میکروب شناسی و ایمنی شناسی گسترش یافته است.بیولوژی سیستم ها (Systems biology)نیز در حال توسعه است. احتمالا زیست شناسی مصنوعی (Synthetic biology) پیچیده تر از همه آن هاست.با استفاده از زیست شناسی مصنوعی می توان ارگانیسم ها زنده(به طور مثال باکتری های کوچک اولیه)را از طریق ماده ژنتیکی در خارج از بدن موجود زنده تولیدکرد. احتمالا این تکنیک می تواند برای انجام وظایف خاصی (به طور مثال ، برای زدودن لکه های نفتی)طراحی شود.بنابراین در مورد سلول های بنیادی، این عرصه نسبت به اخلاق زیستی و دیگر رشته ها بیش تر مورد توجه قرار می گیرد .
عکس اميرمحمد رضائي اسفدن
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اميرمحمد رضائي اسفدن در Tuesday، 1 October 2013، 10:00 PM
 

McGraw-Hill Manual of Laboratory and Diagnostic Tests

عکس اميرمحمد رضائي اسفدن
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اميرمحمد رضائي اسفدن در Tuesday، 1 October 2013، 10:46 PM
 

در واقع بیوشیمی از همه ابزار ها در جهت رفاه و سلامت و بهبودی انسان ها استفاده می کند

عکس اميرمحمد رضائي اسفدن
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اميرمحمد رضائي اسفدن در Tuesday، 1 October 2013، 10:56 PM
عکس اميرمحمد رضائي اسفدن
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اميرمحمد رضائي اسفدن در Thursday، 3 October 2013، 9:24 PM
 

اساس شیمیایی بسیاری از واکنشها در موجودات زنده شناخته شده است. کشف ساختمان دو رشته‌ای دزاکسی ریبونوکلئیک اسید (DNA) ، جزئیات سنتزپروتئین از ژنها ، مشخص شدن ساختمان سه بعدی و مکانیسم فعالیت بسیاری از مولکولهای پروتئینی ، روشن شدن چرخه‌های مرکزی متابولیسم وابسته بهم و مکانیسمهای تبدیل انرژی و گسترش تکنولوژی Recombinant DNA (نوترکیبی DNA) از دستاوردهای برجسته بیوشیمی هستند. امروزه مشخص شده که الگو و اساس مولکولی باعث تنوع موجودات زنده شده است.

تمامی ارگانیسمها از باکتریها مانند اشرشیاکلی تا انسان ، از واحدهای ساختمانی یکسانی که به صورت ماکرومولکولها تجمع می‌یابند، تشکیل یافته‌اند. انتقال اطلاعات ژنتیکی از DNA به ریبونوکلئیک اسید (RNA) و پروتئین در تمامی ارگانیسمها به صورت یکسان صورت می‌گیرد. آدنوزین تری فسفات (ATP) ، فرم عمومی انرژی در سیستمهای بیولوژیکی ، از راههای مشابهی در تمامی جانداران تولید می‌شود. 

مکانیسمهای مولکولی بسیاری از بیماریها ، از قبیل بیماری کم خونی و اختلالات ارثی متابولیسم ، مشخص شده است. اندازه گیری فعالیت آنزیمها در تشخیص کلینیکی ضروری می‌باشد. برای مثال ، سطح بعضی از آنزیمها در سرم نشانگر این است که آیا بیمار اخیرا سکته قلبی کرده است یا نه؟بررسی DNAدر تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی ، بیماریهای عفونی و سرطانها نقش مهمی ایفا می کند. سوشهای باکتریایی حاوی DNA نوترکیب که توسط مهندسی ژنتیکایجاد شده است، امکان تولید پروتئینهایی مانند انسولین و هورمون رشد را فراهم کرده است. به علاوه ، بیوشیمی اساس علایم داروهای جدید خواهد بود. درکشاورزی نیز از تکنولوژی DNA نوترکیب برای تغییرات ژنتیکی روی ارگانیسمها استفاده می‌شود.

گسترش سریع علم و تکنولوژی بیوشیمی در سالهای اخیر ، محققین را قادر ساخته که به بسیاری از سوالات و اشکالات اساسی در مورد بیولوژی و علم پزشکی جواب بدهند. چگونه یک تخم حاصل از لقاح گامتهای نر و ماده به سلولهای عضلانی ، مغز و کبد تبدیل می‌شود؟ به چه صورت سلولها با همدیگر به صورت یک اندام پیچیده درمی‌آیند؟ چگونه رشد سلولها کنترل می‌شود؟ علت سرطان چیست؟ مکانیسم حافظه کدام است؟ اساس مولکولی اسکیزوفرنیچیست؟ 

 

 

عکس عليرضا تقي زادگان
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از عليرضا تقي زادگان در Wednesday، 2 October 2013، 10:33 PM
 

اولين پيام حاصله از دياگرام ، مرتبط بودن علم بيوشيمي با ساير علوم نظير پزشکي، رياضي ، شيمي و ... است .

دياگرام موردنظر نشانگر مکمل بودن درخواست هاي کلينيکي (مطرح شده توسط پزشک باليني) و جواب هاي بيوشيمي (بدست آمده در آزمايشگاه) است و فرايند انجام يک آزمايش از ابتدا يعني درخواست توسط پزشک باليني تا انتها يعني رسيدن به جواب آزمايش وتحليل نهايي توسط پزشک باليني را نشان مي دهد .

فرايند انجام يک آزمايش از درخواست پزشک تا رسيدن به جواب طبق دياگرام شامل مراحل زير است :

1. فرم درخواست آزمايش همراه با اطلاعات باليني

2. نمونه گيري از بيمار

3. فرستادن نمونه به آزمايشگاه و نگهداري (ذخيره) آن در صورت لزوم

4. پذيرش و ثبت اطلاعات

5. تجزيه وتحليل يا همان انجام آزمايش روي نمونه (با استفاده از تجهيزات و وسايل ازمايشگاهي)

6. کنترل کيفي (انجام چند باره آزمايش براي مطمئن شدن از نتيجه حاصل شده)

7. تطبيق و مقايسه اطلاعات

8. تفسير نتايج

9. گزارش (جواب دادن)

در اين مراحل علم رياضي به کمک بيوشيمي آمده و مبناي مقايسه و نتيجه گيري و انحراف از سلامت را مشخص مي کند .

طبق دياگرام با توجه به اينکه از هنگام درخواست يک تست آزمايشگاهي تا به نتيجه رسيدن آن عوامل و افراد زيادي در انجام آن دخيل هستند لذا احتمال خطا و اشتباه زياد است و بنابراين آنچه مهم است اينکه در تمام مراحل انجام آزمايش دقت لازم بايد باشد تا ميزان خطا و اشتباه به حداقل برسد .

عکس اميد اكملي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اميد اكملي در Thursday، 3 October 2013، 8:45 PM
 

این دیاگرام مربوط به چرخه ی فرآیند بیوشیمی بالینی(Circuit Diagram Of the  Clinical Biochemistry prosses) است.

 

Biochemical investigations are involved in every branch of clinical medicine.

The results of biochemical tests may be of use in:

1.     diagnosis and in the monitoring of treatment.

2.     screening for disease or in assessing the prognosis.

3.     reseach into the biochemical basis of disease

4.     clinical trials of new drugs

Biochemical investigations hold the key for the diagnosis and prognosis of diabetes mellitus, jaundice, myocardial infarction, gout, pancreatitis, rickets, cancers, acid-base imbalance etc. Successful medical practice is unimaginable without the service of clinical biochemistry laboratory.

 

بیوشیمی بالینی وارد تمام شاخه های پزشکی بالینی می شود.

نتایج آزمایش های بیوشیمی ممکن است در موارد زیر استفاده شود.

  1. تشخیص و نظات بر درمان
  2. غربالگری برای بیماری یا پیش بینی بیماری
  3. تحقیق در مورد اساس شیمیایی بیماری
  4. آزمایش های کلنیکی داروهای جدید

تحقیقات بیوشیمیایی کلیدی برای تشخیص و پیش آگهی از دیابت شیرین ، یرقان ، انفارکتوس میوکارد ، نقرس ، پانکراتیت ، نرمی استخوان ، سرطان ، عدم تعادل اسید و باز و بیماری های دیگر می باشد.

عمل موفقیت آمیز پزشکی بدون خدمات آزمایشگاهی بیوشیمی بالینی غیر قابل تصور است.

منبع:

http://intranet.tdmu.edu.ua/data/kafedra/internal/i_nurse/classes_stud/en/RN-BSN/2%20year/Spring%20semester/Elective%20course%20(clinical%20biochemistry)/01%20INTRODUCTION,%20ROLES%20OF%20BIOCHEMICAL%20LABORATORY.htm

به دلیل مشکل در باز شدن صفه وب ! تصویر آن را در پایین مشاهده کنید

 

در بالا مقاله های دیگری در این مورد با زبان غیر انگلیسی پیوست شده


عکس نعیمه عطایی
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از نعیمه عطایی در Thursday، 3 October 2013، 10:45 PM
 

در پاورپوینت بالا مباحث زیر مطرح می شود:

 ü دستور کار

تعریفی از بیوشیمی بالینی : شاخه ای از بیوشیمی بالینی که به مطالعه روش های شیمیایی و بیوشیمیایی روی نمونه خون، ادرار و سایر مایعات بدن می پردازد.

ü کاربرد های آزمایش بیوشیمی

ü انواع نمونه های بیوشیمیایی مورد استفاده

ü نکاتی در مورد مدت زمان fasting برای بیماران

ü روش های انجام آزمایش که به 3 روش انجام شده :

  1. 1.  روش دستی
  2. 2.  دستگاه تنظیم نیمه خودکار
  3. 3.  دستگاه تنظیم خودکار

ü تفاوت روش های انجام آزمایش امروزه در مقایسه با گذشته

ü سیر تحولات در روش انجام آزمایش

ü انواع analyzer

ü تفاوت آزمایشگاه های بزرگ و کوچک

ü انواع تست های رایج بیوشیمیایی :

 1.پلاسما : گلوکز خون

2. سرم : لیپید خون، الکترولیت ها، عملکرد کلیه ، کبد و مارکر های قلبی، اختلالات خونی

3. تمام خون : گاز های خون

ü فرآیند انجام انجام تست که شامل 8 مرحله زیر می باشد :

1.درخواست انجام آزمایش

2. نمونه گیری از بیمار

3. فرستادن نمونه به آزمایشگاه

4. پذیرش و ثبت اطلاعات

5. کنترل کیفیت ( QC )  

6. آنالیز نمونه

7. تفسیر نتایج

8. ارائه گزارش

ü مراحلی که نمونه در آزمایشگاه طی می کند :

1. دسترسی به نمونه

2. تفکیک نمونه جهت جداسازی سرم

3. برداشتن سر نمونه

4. قرار دادن نمونه در دستگاه آنالیزور خودکار

5. برداشتن نمونه از دستگاه

6. ارائه گزارش

ü نکاتی ضروری که باید :

1. حین تفکیک سازی

2. هنگام قرارگیری نمونه در آنالیزور

3. هنگام گزارش نتیجه

مورد توجه قرار بگیرد.

ü کنترل کیفیت و انواع آن

ü فاصله زمانی بین دریافت نمونه تا ارسال آن (TAT)

ü تعمیر و نگهداری تجهیزات

ü آموزش به کارکنان

ü نکاتی برای کارکنان آزمایشگاه

ü نتیجه گیری

 

 

عکس سعيده قاسمي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از سعيده قاسمي در Sunday، 6 October 2013، 7:35 AM
 

بیو شیمی را می توان به صورت علم مربوط به اساس شیمیایی حیات تعریف نمود.

سلول واحد ساختمانی سیستم های زنده است،بنابراین بیوشیمی را می توان به صورت علم مربوط به اجزای شیمیایی سلولهای

زنده همراه با واکنش ها و فرایند های آن ها شرح داد.بیو شیمی عرصه های بزرگی از بیو لوژی سلولی و ژنتیک مولکولی را

شامل می گردد.فیزیولوژی به عنوان علم مطالعه عملکرد بدن یک همپوشانی تقریبا کامل با بیوشیمی دارد.در ایمونولوژی از

تکنیک های بیو شیمیایی متنوعی استفاده می شود.

دارو سازی و دارو شناسی در عمق دانش بیو شیمی قرار دارد،به خصوص اکثر دارو ها در طی واکنش های آنزیمی

متابولیزه می گردند.استفاده از روش های بیو شیمیایی در مطالعه ی جنبه های پایه پاتولوژی نظیر التهاب ،آسیب سلولی

و سرطان در حال افزایش می باشد.بسیاری از افراد شاغل در میکرو بیولوژی ،جانور شناسی و گیاه شناسی از روش های

بیو شیمیایی استفاده کرده اند؛این ارتباطات تعجب آور نمی باشند،زیرا همان طور که می دانیم حیات وابسته به واکنش ها و

فرایند های بیوشیمیایی است.

در حقیقت سد های قدیمی موجود در بین علوم زیستی در حال فرو پاشی بوده و نقش بیو شیمی به عنوان زبان مشترک آنها

رو به افزایش است.

عکس شادي ايزدپناهي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از شادي ايزدپناهي در Sunday، 6 October 2013، 12:26 PM
 

سه نوع ترومبوز وجود دارد كه هرسه حاوي فيبرين به نسبتهاي متفاوتي هستند

ترومبوز سفيد:ازپلاكت وفيبرين تشكيل شده است و گلبول قرمز نسبتا كم ودر محل اسيب ياجدارعروق غيرطبيعي تشكيل ميشود

ترومبوزقرمز:عمدتا از گلبول قرمز و فيبرين تشكيل شده و در مناطقي كه جريان خون كند است مانند وريدها يا دريك رگ غيرطبيعي همراه بايك ميخ پلاكتي شروع كننده روند انعقاد تشكيل ميشود

نوع سوم:رسوب فيبريني منتشر در عروق خوني بسيار كوچك است

عکس راضيه اعزامي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از راضيه اعزامي در Monday، 7 October 2013، 10:28 AM
 
          • چارت فوق به گونه اي مراحل سير نمونه رادريك آزمايشگاه وهمچنين ارتباط پزشكي باليني با سايرعلوم بيان مي كند.  تقاضاي انجام آزمايش از آزمايشگاه رفرانس شيراز:                                                       نمونه به دوصورت به آزمايشگاه فرستاده ميشود:اگربيماردر بيمارستان هاي دانشگاه بستري باشد آزمايش توسط پزشك معالج درخواست ميشود سپس نمونه دربخش گرفته سده وبه آزمايشگاه بيمارستان مبدا فرستاده ميشود.بايد توجه داشت كه نمونه گيري بارعايت اصول نمونه گيري انجام شود.نمونه ارسالي در آزمايشگاه بيمارستان مبدا پذيرش شده وتوسط بيمارستان به صورت24ساعته بارعايت اصول ودر اسرع وقت به آزمايشگاه رفرانس فرستاده ميشود.آزمايشگاه نمونه وبرگ درخواست رابررسي ميكند اگراصول انتقال نمونه وثبت صحيح اطلاعات رعايت نشده باشدنمونه پذيرش نميشودوبه بيمارستان اطلاع داده ميشود امادرصورتيكه اصول انتقال رعايت شده باشد نمونه پذيرش وازمايش انجام ميشود  ودرطول زمان مشخص جواب آزمايشات درخواستي به نماينده بيمارستان تحويل داده ميشود   امااگر بيمار دردرمانگاه ها و مراكز سرپايي ويزيت شود پس از درخواست آزمايش توسط پزشك معالج بيمار به آزمايشگاه درمانگاه فوق تخصصي يابيمارستان مربوطه مراجعه كرده پس از پذيرش بيمار ونمونه گيري توسط آزمايشگاه نمونه ها به آزمايشگاه رفرانس فرستاده ميشود و جواب آزمايشات به نماينده درمانگاه داده شده ئرسيد دريافت ميشود.                                                                                        

عکس نرجس سادات احمديان
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از نرجس سادات احمديان در Monday، 7 October 2013، 10:40 AM
 

«به نام خدا»

آنالايزرهاي بيوشيمي قلب تپنده آزمايشگاه

 امروزه استفاده از دستگاه هاي اتوماتيك و روش هاي مربوط به آن براي رسيدن به كيفيت مورد نظر در سطح بالا ضروري است. به بيان ديگر، اتوماسيون براي تبديل يك آزمايشگاه كوچك به آزمايشگاه بزرگ و مدرن با كيفيت مطلوب، امري اجتناب ناپذير است. اين امر از سال 1950 با افزايش تقاضاي تست هاي متنوع آزمايشگاهي شروع شد. سپس با پيشرفت تكنيك ها و ابزارهاي مختلف، آزمايشگاه ها توانستند حجم كاري بيشتر و متنوع تري را در زمان كوتاه تر و بدون نياز به افزايش پرسنل به انجام برسانند. امروزه ‏FDA، اتوماسيون را استفاده از سيستم هاي مكانيكي كنترل شونده به وسيله كامپيوتر تعريف مي کند. ‏
   اتوآنالايزرهاي بيوشيمي با هدف بالا بردن سرعت پاسخ دهي، بهبود كيفيت نتايج، كاهش مصرف ‏reagents‏ و نيز كاهش تعداد پرسنل در آزمايشگاه ها كاربرد فراوان دارد. در اين قسمت مروري كلي بر تقسيم بندي اتوآنالايزرها و روش هاي مختلف اندازه گيري در آنها خواهيم داشت.

آنالايزرهاي بيوشيميايي دستگاه هايي هستند كه غلظت متابوليت ها، الكتروليت ها، پروتئين‌ها و داروها را در سرم، پلاسما، ادرار و مايع مغزي- نخاعي ‏‎(CSF)‎‏ و ساير مايعات بدن با دقت و صحت بالا اندازه گيري مي كنند.
   مزاياي به كارگيري اين سيستم ها در آزمايشگاه عبارتند از:
   1) افزايش سرعت و حجم كاري
   2) كاهش خطاهاي انساني
   3) افزايش دقت و صحت نتايج
   4) صرفه جويي در مصرف نمونه و معرف ها
   5) دقت در تكرار آزمايش (تكرار پذير بودن آزمايش)
   6) كاهش هزينه هاي جانبي و كاهش پرسنل در آزمايشگاه
   

● انواع اتوآنالایزرهای بیوشیمی:

انواع اتوآنالایزرهای بیوشیمی از لحاظ قابلیت برنامه ریزی (Programming) :

به دودستهٔ عمده 1ـ باز Open  و 2ـ بستهClosed  تقسیم می شوند.

درسیستمهای Open اپراتور قادر است پارامترهای هر تست را تغییر داده و از کیتهای متنوع جهت دستگاه استفاده نماید.

در حالی که در سیستمهای Closed پارامتر تستها توسط سازنده ستگاه برنامه ریزی شده و قابل تغییر نمی­باشند و لذا فقط باید از کیتهای کمپانی سازنده برای دستگاه استفاده شود.


تقسيم بندي اتوآنالايزرهاي بيوشيمي براساس روش قرائت تست ها
Batch Analyzer

در اين اتوآنالايزر قرائت به صورت تست به تست انجام شده و نتايج نيز به همين صورت نشان داده مي شود. سرعت قرائت تست ها در اين نوع آنالايزرها بين 40 الي 80 تست در ساعت است.

‏Multibatch Analyzer
در اين اتوآنالايزرها  قرائت در حالت عادي به صورت تست به تست انجام مي شود، ولي امكان تعريف اجراي چند تست مختلف براي يك نمونه و به صورت متوالي نيز وجود دارد كه در اين صورت بايد از قسمت اورژانس يا برنامه ‏Stat‏ دستگاه استفاده کرد. همچنين در اين اتوآنالايزرها دستيابي به نتايج به هردو صورت يعني تست به تست يا بيمار به بيمار امكان پذير است.‏
   سرعت اين اتوآنالايزرها معمولا بين 80 الي 240 تست در ساعت است.
‏Random Access Analyzer‏ ‏
‏      در اين اتوآنالايزرها مي توان در هر زمان و براي نمونه، تست مورد نظر را انتخاب و اجرا كرد. حال آنكه رعايت هيچ گونه ترتيبي اجباري نيست. سرعت اين اتوآنالايزرها بين 100 الي 600 تست در ساعت است.

قسمت هاي تشكيل دهنده اتوآنالايزر بيوشيمي
   هردستگاه اتوآنالايزر از دو قسمت مشخص سخت افزار و نرم افزار تشكيل شده است.‏
   قدرت، كارايي و سادگي كار با هر دستگاه اتوآنالايزر ارتباط تنگاتنگي با نرم افزار آن دارد. وظايف مهم ذيل از ويژگي هاي نرم افزار يك دستگاه اتوآنالايزر است:
   1) شناسايي نمونه ها،‏
‏   2) شناسايي تست هاي هر نمونه،
   3) شناسايي روش هاي بيوشيمي،
   4) تعريف تست ها و متدهاي مختلف،
   5) اجراي تست ها به روش هاي مختلف،
   6) نمايش نتايج به فرم هاي متنوع روي هر خروجي دلخواه،
   7) شناسايي خطاهاي به وجود آمده در دستگاه و اعلام اخطار به اپراتور به صورت اتوماتيك،
   8) شناسايي و رفع عيب اتوماتيك دستگاه و قطعات مختلف آن،
   9) قابليت كاليبراسيون و شناسايي معرف هاي مختلف،
   10) اجراي برنامه كنترل كيفيت،
   11) پردازش سيگنال ها، انتقال داده ها و كنترل ورودي و خروجي دستگاه،
   12) سخت افراز در يك دستگاه اتوآنالايزر به دو بخش اصلي و لوازم جانبي تقسيم مي شود.
   قسمت هاي اصلي سخت افزار يك دستگاه اتوآنالايزر شامل موارد زير است:
   1) ‏UPS‏ (سيستم تامين كننده ولتاژ و جريان مورد نياز ساير قسمت ها)،
   2) مدارات الكترونيكي و كامپيوتري شامل بوردهاي كنترل، ‏CPU,Main Board‏
   3) پمپ هاي الكترومكانيكي،
   4) انواع سرنگ و پيستون،
   5) شلنگ ها و تيوب ها،
   6) انواع موتورهاي آنالوگ و ديجيتال
   7) انواع شيرهاي الكترومغناطيسي،
   8) انواع سوزن ها،
   9) انواع ربات ها،
   قسمت فتومتريك شامل:
   1) لامپ، 2) فيلترهاي نوري، 3) محل نگهداري نمونه آماده قرائت، 4) دتكتتورو 5) مدار تبديل است.
   لوازم جانبي سخت افزاري در يك دستگاه اتوآنالايزر معمولا عبارتند از:
   1) صفحه كليد،‏
‏   2) نمايشگر،
   3) چاپگر،
   4) دستگاه باركد خوان.

روش هاي اندازه گيري
روش فتومتري

براي اندازه گيري به روش فتومتري به يك منبع نور، وسيله جدا كننده طيف مورد نظر و يك آشكار ساز نياز است.
هر دستگاه اتوآنالايزر از دو قسمت مشخص سخت افزار و نرم افزار تشكيل شده است. قدرت، كارايي و سادگي كار با هر دستگاه اتوآنالايزر ارتباط تنگاتنگي با نرم افزار آن دارد.‏
   منبع نور به كار رفته در دستگاه هاي آنالايزر مي تواند لامپ هاي تنگستن، هالوژن، كوارتر، دوتريوم، جيوه يا ليزر باشد. براي جداسازي طيف مورد نظر از فيلترهاي تداخلي نوري استفاده مي شود. اين فيلترها معمولا داراي پيك عبوري 30 تا 80 درصد پهناي باند 5 تا 15 درصد است.
   در اتوآنالايزرها اين فيلترهاي نوري در چرخ فيلتر ‏‎(Filter Wheel)‎‏ قرار داده شده اند و فيلتر مورد نظر در زمان مناسب توسط نرم افزاري سيستم در محل عبور نور قرار مي گيرد.

فتومتري انعكاسي
دراين روش نور منعكس شده اندازه گيري مي شود اجزاي اين سيستم همانند اجزاي سيستم فتومتري است و معمولا در اتوآنالايزرهايي كه از معرف هاي ‏‎(Reagents)‎‏ خشك استفاده مي كنند، به كار مي رود. فلوروسنس، ساطع شدن پرتوهاي الكترومغناطيسي حاصل از ماده اي است كه توسط يك منبع تشعشعي ديگر تحريك شده است. شدت نور ساطع شده (فلورسنت) رابطه مستقيم با غلظت ماده تحريك شده دارد.
‏  
   فلورومتري
در اتوماسيون و روش هاي سنجش ايمني كاربرد زيادي دارد. حساسيت آن هزار برابر بيشتر از روش هاي اسپكتروفتومتري است، اما تداخل زمينه اي ناشي از فلورسنس سرم مي تواند مشكل ساز باشد. هر چند اين مشكل را مي توان با انتخاب فيلترهاي مناسب براي جداسازي طيف مورد نظر و نيز با انتخاب رنگ فلورسنتي كه طيف تشعشعي آن از طيف مواد تداخلي متفاوت باشد، حل كرد.

 كدورت سنجي يا نفلومتري
 براي اندازه گيري كمي و كيفي رسوب حاصل از واكنش آنتي ژن آنتي بادي به كار مي رود.

‏   ISE
‏    تعداد زيادي از روش هاي الكتروشيميايي در اتوآنالايزرها به كار مي روند. كه رايج ترين آنها الكتروديون انتخابي يا ‏‎(ISE)‎‏ ‏Electrode‏ ‏Selective ‎‏ ‏Ion‏ است.

نگاهي به سيستم هاي اتوآنالايزر بيوشيمي آزمايشگاهي
خون و مايعات موجود در بدن داراي مواد مخصوصي هستند كه ماهيت آن ها اغلب متفاوت بوده و در غلظت هاي مشخصي براي ادامه حيات ضروري اند. اين مواد شامل: قندها، پروتئين ها، چربي ها، يون ها، آنزيم ها و هورمون ها و ... هستند و بررسي ماهيت، مقدار و اندازه گيري و عمل اين مواد در حيطه علم بيوشيمي است. هر يك از اين مواد در بدن داراي مقدار و رنج مشخصي است كه افزايش و يا كاهش آن موجب اختلالاتي مي شود. بعضي از اين مواد به مقدار بسيار كم تا حد چند صدم ميلي گرم در هر سي سي از سرم يافت مي شود و مقدار بعضي ديگر از اين مواد حتي به ميزان چند گرم در هر ميلي ليتر مي رسد.
   اندازه گيري قند، چربي، و آنزيم ها از طريق موادي انجام مي شود كه در برخورد با مواد فوق الذكر كمپلكس رنگي تشكيل مي دهد. اين مواد كه از اين پس آن ها را به عنوان معرف نام خواهيم برد از مواد آلي يا معدني تهيه مي شوند. روش كار بدين صورت است كه حجم مشخصي از سرم بيمار را با مقدار معيني از معرف يا معرف ها (بسته به نوع تست از يك تا چند معرف متفاوت) مجاور مي كنند. ماده مورد اندازه‌گيري در مجاورت معرف، كمپلكس رنگي ايجاد مي كند كه شدت و ضعف رنگ بستگي به مقدار ماده مورد نظر در آن حجم معين از سرم دارد. برخي از اين واكنش ها احتياج به زمان و دماي معيني براي انجام واكنش و به دست آمدن رنگ دلخواه دارد. سپس مقدار رنگ ايجاد شده در دستگاه هايي به نام رنگ سنج از طريق طول موج مشخصي كه رنگ مزبور در آن طول موج حداكثر جذب نوري را داراست اندازه گرفته مي شود. بدين ترتيب كه نور به كمپلكس تابانده مي شود كه مقداري از اين نور جذب مي شود و مقداري عبور مي كند. سپس نور عبور كرده در طرف ديگر دستگاه توسط سلول هاي حساس به نور اندازه گيري مي شود و بدين طريق مقدار جذب نور توسط كمپلكس اندازه گيري شده و با انجام محاسباتي، مقدار ماده مورد اندازه گيري در هر ميلي متر مكعب خون به دست مي آيد. با پيشرفت تكنولوژي دستگاه هايي طراحي و ساخته شده كه تمامي اعمال فوق را به طور اتوماتيك و برنامه ريزي شده در مدت زمان كمتري و در حجم بسيار بالايي انجام مي دهد.
   امروزه در آزمايشگاه هاي تشخيص طبي با توجه به حجم بالاي كار و دقت بالاي روش هاي اتوماتيك لزوم استفاده از اين دستگاه ها بيشتر احساس مي شود. اين دستگاه ها تحت نام عمومي اتوآنالايزر در مدل ها و سيستم هاي مختلفي به بازار عرضه شده اند.
آن چه در اين مطلب مي خوانيد، اجزاي سيستم هاي اتوآنالايزر از نوع سانتريفوژي را بررسي مي كند و به اتوآنالايزرهاي با سيستم دستي و سيستم اتوماتيك گسسته اشاره نمي كند.
حساسيت زياد دراندازه گيري اين دستگاه ها با توجه به مطالب زير الزامي است:
برخي از بيماران از قبيل افراد ديابتيك، بيماران قلبي، كليوي و ... با تغييرات جزيي در مواد خون خود اغلب حياتشان به خطر افتاده و چه بسا كه يك اندازه گيري صحيح قادر به نجات جان بيماران باشد.
اندازه گيري آنزيم هاي قلبي در بيماران قلبي و سكته ها، اندازه گيري مواد سمي از قبيل اوره كراتينين در بيماران كليوي، تست هاي كبدي در بيماران كبدي و قند در افراد ديابتي بسيار حساس و ضروري است.
حال با توجه به مطالب فوق لزوم دقت در طراحي سيستم هاي اتوآنالايزر بيش از پيش مطرح مي شود. اين سيستم ها با توجه به اختلافات و تفاوت هايشان اغلب در بعضي از اصول كلي مشتركند كه به شرح زير است:
اتوآنالايزرها در وهله اول داراي قسمت رايانه اي براي ثبت، انتقال و دريافت اطلاعات هستند كه از طريق آن متصدي دستگاه اطلاعات راجع به بيماران، نوع تست‌ها، كاليبراسيون پارامترها و ... را به دستگاه انتقال داده و از همان قسمت نتايج نهايي را دريافت مي كند.
سيستم داراي ظروفي براي ريختن نمونه هاي سرم بيماران، ظروفي براي معرف ها، بازوهاي متحركي براي انتقال نمونه و معرف ها به كووت هاي مخصوص براي انجام واكنش و تشكيل كمپلكس رنگي است. پس از تشكيل كمپلكس قسمت رنگ سنج دستگاه ميزان جذب نوري را اندازه گرفته و به قسمت رايانه اي انتقال مي دهد و در نهايت جواب هاي آماده، تحويل گرفته مي شود.
سيستم ها براي انجام هر تستي سوالاتي را به صورت اتوماتيك مطرح مي كنند و از طريق پاسخ اين سوالات پارامترهاي لازم براي محاسبه نتايج آزمايش را به دست مي‌آورند. اين پارامترها از روي بروشورهاي موجود در كيت هاي آزمايشگاهي توسط متصدي دستگاه و از طريق بردها به حافظه دستگاه منتقل مي شود و دستگاه براساس اين پارامترها برنامه ريزي و كنترل مي شود.
عليرغم حساسيت و دقت دستگاه ها، اين سيستم ها بايد در فواصل زماني معيني و با استفاده از سرم هاي معلوم تحت عنوان سرم كنترل كه مواد در آن ها قبلا اندازه گيري شده كنترل شوند. همچنين دستگاه ها داراي مراقبت هاي ويژه از قبيل شستشوها و ... هستند كه بايستي براساس كتابچه اپراتوري عمل كرد.
عليرغم مشتركات سيستم ها، در جزييات معمولاً متفاوت عمل مي كنند. جزيياتي از قبيل: نحوه ثبت و انتقال اطلاعات، نحوه عملكرد بازوهاي متحرك و پمپ كردن مواد، شيوه مخلوط كردن معرف ها و سرم، نوع عملكرد رنگ سنج و جواب دهي.

اجزا و عملكرد اتوآنالايزر
به طور معمول يك اتوآنالايزر يك سر چرخان (روتور) دارد كه روي حلقه بيروني آن، جايگاه هاي نمونه قرار دارند. 
اين سر روتوري شبيه به روتور در سانتريفوژهاست. در حلقه داخلي روتور، جايگاه‌ها يا چاه هاي كوچكي ‏‎(Wells)‎‏ معرف قرار دارند، يك منبع نور و يك فوتودتكتور (آشكارساز نوري) هم بخش هاي مربوط به اندازه گيري سيستم را تشكيل مي دهند. نمونه و معرف با مكانيزم هاي جداگانه پي پتي، به صورت اتوماتيك درون محفظه هاي مربوط به خود در روي روتور ريخته مي شوند. محفظه ها با مرزهاي شعاعي از هم تفكيك شده اند. در يك سيستم نمونه 30 محفظه روي روتور وجود دارد. روتور با سرعت متوسط ‏rpm‏ 500 (500 دور در دقيقه) مي چرخد و نيروي سانتريفوژي حاصل، معرف ها را به يك محفظه يا چاه خارجي مي راند كه در آن عمل مخلوط شدن انجام مي شود (شكل هاي 1 و 2 را ببينيد). وقتي نمونه و معرف ها مخلوط شدند، واكنش بين آن ها آغاز مي شود. در اين حالت دستگاه اجازه مي دهد تا واكنش در دماي خاصي (به عنوان مثال 37 درجه) و در مدت زمان معيني كه براي هر تست متفاوت است انجام شود و رنگ نهايي تست ها در كووت ها ايجاد شود. سپس نور از منبع نور ثابت به كووت مي تابد و با عبور از آن به آشكارساز مي رسد، در آشكار ساز ميزان جذب نور اندازه گيري مي شود. براي هر كووت تعدادي اندازه گيري هاي متوالي انجام مي شود و متوسط نتايج در نظر گرفته مي شود.
در مدل هاي قديمي تر، در هر محفظه تنها يك نوع تست انجام مي شود. در سيستم هاي مدرن تر، با افزودن گردونه فيلتري كه توسط ميكروپروسسور كنترل مي‌شود. و با بهره گيري از سيستم مديريت داده ها و سيستم پيچيده جابجايي نمونه و معرف اين امكان به وجود آمده است كه پارامترهاي لازم براي تست هاي مختلف و تعيين زمان واكنش فيلترنوري با طول موج مناسب و نحوه محاسبات پس از خواندن شدت جذب نوري براي هر محفظه برنامه ريزي شود.
بعضي از دستگاه ها آزمايشات را به صورت انتخابي انجام مي دهند. يعني اين كه ابتدا كليه تست هاي مربوط به يك بيمار را انجام داده و سپس به سراغ نمونه بيمار بعدي مي روند كه به آن ‏batch Analyse‏ مي گويند. برخي دستگاه ها تست هاي هر نمونه را مرتب كرده و عمل مي کنند يعني اين كه مثلا ابتدا تمامي قندها را كار كرده و سپس به سراغ تمامي اوره ها و ... رفته و تست ها را به صورت تك تك جوابدهي مي كنند كه به آن ‏Random Access‏ مي گويند.
بعضي از سيستم ها احتياج به كاليبراسيون روزانه داشته و برخي ديگر نياز ندارند.
با توجه به تفاسير فوق در ادامه بحث به بررسي چند نمونه از سيستم هاي اتوآنالايزر، قسمت هاي مختلف آن ها و نحوه كار با آن ها خواهيم پرداخت.

   برخي مشخصات يك اتوآنالايزر مناسب
‏   1) قدرت برنامه ريزي براي تست هاي متنوع تر و بيشتر.
   2) عدم نياز به مرتب كردن تست هاي هر نمونه جهت آزمايش
   3) سرعت بالاي انجام تست ها
   4) مصرف حداقل كاليبراتور براي كاليبراسيون دستگاه
   5) نداشتن فاضلاب مزاحم ناشي از شستشوي سيستم
   6) مصرف كمتر معرف و مواد مصرفي ديگر
   7) مصرف كمتر نمونه سرم
   8) قابل استفاده با انواع معرف هاي خارجي يا توليد داخل
   9) قابل كار در هر دو حالت ‏RandomAccess, batch‏ در ادامه به توضيح كامل يك سيستم نمونه مي پردازيم.
   اين دستگاه شامل چند قسمت اصلي است:
   1- سيني معرف يا ‏Ragent Tray‏ كه داراي تعداد ظرف با گنجايش حدود            ‏cc‏25 براي معرف ها است.
   2- سيني نمونه يا ‏Sample Tray‏ كه سرم بيماران در داخل ظرف هاي كوچكي به نام ‏cup‏ ريخته است.
   3- پمپ معرف كه داراي يك سرنگ شيشه اي براي برداشت معرف ها از سيني مربوطه مي باشد.
   4- مكنده معرف، كه توسط بازوي مكنده كه متحرك است به داخل ظروف رفته و حجم معيني از معرف را برداشت مي كند.
   5- پمپ نمونه كه توسط سرنگ شيشه اي حجم مورد نظر از نمونه را از داخل كاپ‌ها پمپ كرده و برداشت مي كند.
   6- مكنده نمونه كه توسط بازوي مكنده و متحرك داخل كاپ هاي حاوي نمونه رفته و حجم لازم از سرم را برداشت مي كند.
   7- سيني واكنش كه شامل صد كووت واكنش است. در اين كووت ها معرف و نمونه آن ها توسط حركت دوراني مخلوط شده و پس از زمان معين رنگ ايجاد مي‌شود.
   8- رنگ سنج، كه در اين قسمت به كووت ها نوري با طول موج مشخص تابانده مي شود و سپس توسط دتكتور حساس به نور ميزان جذب نوري محلول كووت اندازه‌گيري مي شود.
   9- پمپ هوا، با فشار هوا باعث برداشت محلول ها مي شود.
   10- پنكه ها، تبادل كننده حرارت داخل دستگاه با محيط بيرون هستند.
   11- قسمت رايانه اي دستگاه كه شامل بردها، نرم افزار است و وظيفه كنترل دستگاه، دريافت و انتقال اطلاعات و جواب دهي را بر عهده دارد. داراي چاپگرهاي مخصوص هم است.

 کنترل کیفی آزمایشگاه بیوشیمی بالینی

    کنترل کیفی در آنالایزرهای بیوشیمی● 

1.  کنترل کیفی سرعت مکش (Aspiration) و

کنترل سرعت تخلیه (Dispense) :

اکثر اتوآنالایزرها از یک پمپ برای برداشت نمونه­ها ، کنترلها ، استانداردها و Reagents استفاده می­کنند. و به خاطر متفاوت بودن ویسکوزیته این مواد ممکن است درمقدار مورد نظر خطا ایجاد شود که در اتوآنالایزرهای نسل جدید توسط نرم افزاری به نام Auto Diagnostic Software این خطا تصحیح شده است. از طرف دیگر سرنگ سمپلر با داشتن یک قسمت تفلونی در سر خود موجب روانی سرنگ و عدم جذب حباب هوا و غیره می شود.

نکتهٔ مهم: درستی نسبت مقدار نمونه به مقدار معرف در صحت نتایج و خطی بودن تست بسیار مهم بوده و ثابت بودن این نسبت موجب دقت بالا و تکرار پذیری نتایج می گردد.

کنترل کیفی سرنگ سمپلر : ضریب تغییرات یا C V  سمپلرهای اتوآنالایزرها حداکثر تا٪1±قابل قبول می­باشد.

 روش اجرا: کنترل دقت و صحت سمپلر نمونه وکیت در فواصل مرتب هر سه ماه  بک بار ضروری است که به دو صورت ذیل انجام می­شود: 1ـ وزنی (با استفاده از یک سمپلر دقیق) 2ـ رنگ سنجی (با استفاده از یک کنترل معتبر)

امروزه با استفاده از نرم افزارهای قوی بکاررفته در اتوآنالایزرهای بیوشیمی می توان سرعت مکش و تخلیه را بصورت اتوماتیک تنظیم نمود.

2ـ کنترل کیفی Carry Over در سیستم های فلوسلی :

Carry Over یعنی اثر یک نمونه یا انتقال یک نمونه به روی نمونه بعدی

در عمل از آنجایی که قرائت نمونه­ها در یک مسیر و بصورت متوالی انجام می گیرد ممکن است موجب بروز تداخلاتی در نمونه­های پشت سرهم گردد ، که به این پدیده Carry Over گفته

می­شود.

روش اجرا: راههای متعددی وجود دارد ولی ساده­ترین راه این است که کاپهایی سرم کنترل با غلظت بالا (High ) را به صورت یک درمیان با آب مقطر قرار داده و سپس تست اجرا شود، هرگونه افزایش جواب برای کاپهای آب مقطر به دلیل Carry Over بوده و درصد آنرا میتوان حساب نمود.

راه دیگر استفاده از سه نمونه متوالی واجرای تست می باشد، به عنوان مثال برای تست قند: نمونهٔ اول با غلظت پایین (80) و نمونه دوم با غلظت بالا (400) و نمونه سوم همان نمونه اول می­باشد، پس از قرائت نمونه­ها توسط دستگاه ، نتایج به شرح ذیل بدست آمده و Carry Over مطابق فرمول داده شده محاسبه میگرددS1=80                   s2=400               s3=85                                                              Carry over= { s3-s1}  ×100 > 85-80 = 5 > 5/80= 0.0625 × 100= 6.25                                  

                                                                                   s1

حداکثر Carry Over مجاز 1٪ می­­باشد. Carry Over را باید تا حد امکان پائین نگه داشت که این امر به کمک روشهای نوین نرم افزاری و توسط تکنولوژی سخت افزاری جدید قابل حصول است.

 

● راههای پیشگیری Carry Over

1-  شستشوی خودکار مسیر از شروع تا انتها و داخل فلوسل و پروبها 

2 -  قابلیت افزایش و یا کاهش زمان و میزان شستشوی پروبها و مسیر و فلوسل.

3 - شستشوی فلوسل و مسیر با میزان زیادی از مخلوط سرم و Reagent قبل از خوانش .

4 - استفاده از جنس مرغوب تفلون و تیوب و سرنگ در سیستمهای جدید و استفاده از مواد پوشانده سطح داخلی پروبها در سیستمهای قدیمی (مانند Traf).

5 -  حذف حباب هوا وغبار و عوامل مزاحم مانند مو ، کرک و نظیر آن از سیستم.

 

 3ـ کنترل کیفی کیتهای بیوشیمی (Reagents) :

روش اجرا: کیتها در ظروف پلاستیکی یا شیشه ای در دستگاه نگهداری می شوند که این ظرفها دارای حجمهای متغییر از ml  10 الی ml 100 می­باشند. روشهایی که از یک معرف استفاده می­کنند ترجیح داشته ولی استفاده از متدهایی با 2 یا 3 معرف هم رواج دارد.

نکتهٔ مهم : در هنگام انتقال معرفها به ظروف مربوطه، دقت شود که حباب هوا و کف در روی سطح محلول ایجاد نگردد زیرا سوزن نمونه برداری در ابتدا به جای برداشتن معرف ،کفهای روی آنرا برداشت می نماید و این موضوع موجب اختلال در واکنشهای ، چند تست اولیه می گردد.

معمولاً معرفها در یخچال و حرارت مناسب 2 الی 8 درجه سانتیگراد نگهداری می­شوند و بصورت آماده قبل از انجام تست به دستگاه داده میشوند .

دربرخی دستگاهها قسمت خنک کننده در محل معرفها وجود دارد که دمای آن از 4 الی 10 درجه سانتیگراد توسط تکنولوژی بسیار بالا و دقیقی قابل تنظیم می­باشد Cooling Plate) ).

دوام محلولها تا قبل از مخلوط شدن تا تاریخ مندرج بر روی بسته بندی بوده و چنانچه محلولها مخلوط شوند ( برای متدهایی که نیاز به ترکیب معرف 1 و2 دارند) دوام آنها دردمای یخچال (2 الی 8 درجه ) 30 روز ودر دمای اتاق ( 15 الی 25 درجه ) 5 روز می­باشد. ( لطفا برای اطلاع دقیق تر از پایداری کیت ها به بروشور سازنده کیت مراجعه فرمائید )

توجه: در دستگاههایی که دارای سنسور سطح می باشند سوزن مکش ابتدا سطح محلولها را چک می­کند و در صورت خالی بودن ظرف معرف پیغام Reagent Bottle Empty می­دهد.

 4ـ کنترل کیفی محل قرائت:

محل قرائت در اتوآنالایزرها به دو قسمت تقسیم می­شوند :

1 ـ کووت: که محل واکنش همان محل قرائت است.

2 ـ فلوسل: که فقط محلی برای قرائت است و واکنش در کووت واکنش انجام می­شود و سپس محلول حاصل به فلوسل انتقال داده شده و قرائت در آن انجام می­شود.

·         کنترل کیفی کووت: کووتهای واکنش که در آن قرائت نیز صورت می­گیرد از جنس Acrylic یا P.V.C بوده و تعویض کووتها در فواصل یک ماهه ویا پس از رنگ گرفتن یا مخدوش شدن ضروری است.

·         روش شستشوی کووت:

 1) تخلیه کامل

2) شستشوی کامل بادترجنت رقیق اسیدی یا قلیایی

 3) شستشوی کامل با آب مقطر یا دیونیزه

4) خشک کردن با هوا یا پمپ خلاء

روش اجرا: اگرچه شفافیت نوری (Optical Clearity)کووتها در تمام اتوآنالایزرها به صورت اتوماتیک کنترل می شود ولی کنترل کیفی آنها با آب مقطر و قرائت جذب نوری آن ضروری است و حداکثر جذب نوری مجاز 0.02 می­باشد

 کنترل کیفی فلوسل نیز با آب مقطر انجام می شود و در صورت کدورت شستشوی اتوماتیک 10 الی 20 بار با اتانول ٪20 و سپس 20 بار شستشو با آب مقطر توصیه می­گردد.

 

5ـ کنترل کیفی دقت:Precision

کنترل دقت شامل:

1ـ Within    Run   Precision    و 2ـ Between   Run   Precision  می باشد.

روش اجرا: به وسیله یک سرم کنترل معتبر یک تست را ده بار اجرا می­کنیم و میانگین و انحراف معیار SD  و CV% را تعیین می­کنیم. این کار را می توان با ریختن نمونه در 10 کاپ مختلف و یا برداشت 10 بار از یک نمونه اجرا کرد.

CV% قابل قبول برای Within Run کمتر از ٪2.5 و برای Between Run    کمتر از 5٪ قابل قبول می باشد.

6 ـ کنترل کیفی صحت (Accuracy):

که شامل سه مرحله به شرح ذیل می­باشد:

الف) تعیین Bias

روش اجرا: با استفاده از یک سرم کنترل معتبر یک تست را با 5 بار اجرا می کنیم و میانگین جوابهای به دست آمده را تعیین نموده در رابطه زیر قرار می دهیم:

× 100{میانگین جوابهای به دست آمده - عدد مورد نظر }    Bias =

عدد مورد نظر

حداکثر Bias مجاز 2٪±می­باشد.

ب) کنترل خطی بودن Linearity Control  :

روش اجرا: از سرم کنترل معتبر High ، رقتهای 1.2 و 1.8 و ...تهیه می­کنیم و تست مربوطه را روی آنها انجام داده و منحنی کالیبراسیون را رسم می کنیم. حداکثر عدم خطی بودن در غلظت 2٪±می­باشد.

ج)تست بازیابی یا Recovery Test :

روش اجرا: از سرم کنترل معتبر High و Low به نسبت مساوی با استفاده از یک سمپلر دقیق ترکیب کرده و غلظت آن را قرائت می نماییم وبا فرمول زیر%Recovery را تعیین می کنیم: به عنوان مثال X1 سرم Low و 2X سرم High می باشد وانتظار داریم غلظت میانگین آنها 150 قرائت شود ولی در عمل 146 قرائت شده است:

X1= 100, X2=200              X= 100 +200 =150

2                  

Bias = { 150 – 146 }× 100 = 2.6% Recovery test = 100 - bias

توجه: %Recovery مجاز بالاتر از 98٪‌ می باشد.

7ـ کنترل کیفی درجه حرارت:

نکته: تنظیم دقیق و ثبات حرارت محفظه واکنش در یک دستگاه اتو آنالایزر موجب افزایش دقت وصحت و همچنین تکرار پذیری سیستم می گردد. کنترل کیفی درجه حرارت سیستم به دو بخش تقسیم می شود:

الف: کنترل دما Incubator و ب) کنترل دمای Cooling Plate  می باشد.

روش اجرا : کنترل دما به کمک یک ترمومتر دیجیتال دقیق صورت می پذیرد و حداکثر خطای مجاز برای 0.1±Incubator درجه سانتیگراد و در Cooling Plate 1±درجه سانتیگراد می باشد.

توجه شود که ابتدا دمای ترمومتر را به نزدیک حرارت مورد نظر رسانده و سپس از آن استفاده شود. به دلیل اینکه دمای محلولها ممکن است با ورود ترمومتر تغییر کند.(برای اینمنظور می توان ترمومتر رادر یخچال خنک کرد حدود 4 درجه سانتیگراد ویا با استفاده از سشوار آن را گرم نمود حدود 37 درجه سانتیگراد)

8ـ کنترل زمان واکنش:

 روش اجرا: اندازه گیری زمان واکنش به کمک تایمر استاندارد انجام می شود و حداکثر خطای مجاز٪5± میباشد.

9ـ کنترل کیفی سیستم فتومتریک:

دستگاه آناالایزر بیو شیمیایی از نظر مسیر نوری به دو دسته تقسیم بندی می شوند:

1ـ Single Beam : در این نوع آنالایزر یک شعاع نوری وجود دارد و همهٔ تستها (بلانک، استاندارد، کنترل و نمونه ها) با آن اندازه گیری می­شوند.

2ـ Double Beam: در این نوع آنالایزر شعاع نوری لامپ به دو قسمت تقسیم می­شود که یکی از آنها ازکووت رفرانس و دیگری کووت نمونه عبور نموده و سپس به یک فتودتکتور برخورد می کنند.

کنترل کیفی قسمت فتومتریک دستگاه لازم است هرسال یک مرتبه توسط مهندس مربوطه و به وسیلهٔ ابزار الکترونیکی دقیق انجام گردد.

حد اکثر مقادیر مجاز در جذب نوری 2.5 ـ 0 به شرح ذیل می باشند:

Photometric Accuracy   = ± 1%             Linearity = ±0.5%

Wavelength Accuracy   = ±2nm کمتر از     Stray Light = 2%

میزان نویز فیلترها برای یک واحد جذب نوری (1A) نباید از 0.005± واحد جذب نوری بیشتر باشد.

در پایان برای اطمینان کامل از عملکرد صحیح دستگاه می توان از برنامه های Q.C. که در خود دستگاه وجود دارد استفاده نمود و یا اینکه با استفاده از نرم افزارهای Auto Diagnostic Soft Ware و Auto Calibration قسمتهای معیوب را پیدا و اصلاح کرده و دستگاه را مجدداً کالیبر نمود.

●جهت استفاده بهینه از آنالایزرهای بیوشیمی باید نکات زیر را رعایت نمود:

1ـ کنترل برنامه و پارامترهای دستگاه در فواصل هفتگی یا پس از هر تغییر یا تعویض کیت و یا پس از هر جواب اشتباه یا غیر محتمل

2ـ بازدید ظاهری قطعات و تعویض آنها در فواصل کاری معین

3ـ انجام سرویسهای دوره­ای به صورت مرتب توسط افراد مجاز ودوره دیده در کارخانهٔ سازنده دستگاه

4ـ تعویض لوله ها و تیوبینگهای دستگاه در دوره­های منظم کاری

5ـ نظافت مرتب و زمان­بندی شده دستگاه و شستشوی پروبها ـ فلوسل ـ کووت­ها و ظرف Waste

6ـ روغنکاری قسمتهای هیدرولیک و سرویس مرتب آنها

7ـ استفاده از اپراتور مشخص در هر شیفت کاری

8ـ استفاده از پایدارکننده­های ولتاژ Voltage Stabilizer و حذف تداخلهای مزاحم

9ـ توجه به بروشور نحوه کار دستگاه User Manual

10ـ توجه به رطوبت و حرارت و شرایط محیط کار دستگاه ( رطوبت: %85 - 40 دما 25 - 20 درجه سانتیگراد و دور از نور خورشید ـ گردو غبار و مواد شیمیایی زاید , لرزش و میدانهای مغناطیسی)

11ـ پیش بینی قطعات یدکی مورد لزوم: فیوز ـ لامپ ـ تیوبینگ ـ نیدلها ـ فیلترهای پاک کننده و غیره.

 

عکس سعيد محبي نژاد
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از سعيد محبي نژاد در Monday، 7 October 2013، 11:27 AM
 

بیوشیمی :      
بیوشیمی علمی با پهنای وسیع و نا محدود است و این علم تمامی علوم پایه ای را در خود جا داده است. تاریخچه این علم به 100 سال نمی رسد ولیکن در طول 50 سال اخیر پیشرفت های خیلی  چشمگیری در این زمینه صورت گرفته . بیوشیمی پایه ی ملکولی یک موجود زنده و واکنش هایی که در طول آن رخ می دهد تا فعالیت های آن را مورد بررسی قرار می دهد . امروزه با کشف پروتئین های خاص در درون سلولی کنتیک آنزیمی مورد بررسی قرار می گیرد .
بیوشیمی شامل 3 رشته است .
1- Structural èbiochemistry  
بیوشیمی ساختمانی            
è2- Metabolic biochemistry  
بیوشیمی متابولیکی
è3-clinical biochemistry  
بیوشیمی کلینیکی
١- ساختمانی : علمی که به بررسی ساختار یک مولکول مثل پروتئین یا لیپید و یا ... می پردازد .
٢- متابولیکی : علمی که به بررسی واکنشهای متابولیکی و مسیر هایی که مواد مغذی ( nutrient) مثل کربوهیدرات ها ، پروتئین ها و چربی ها قرار می گیرند را مورد بررسی قرار می دهد .
٣- کلینیکی : علمی که به بررسی علل بروز بیماری می پردازد .
امروزه به طور صد در صد مشخص شده است که بیشتر بیماری هایی که داخلی هستند و توسط عوامل خارجی مثل تصادفات بروز نمی کنند پایه بیوشیمیایی دارند مثلاً دیابت .
بیوشیمی ارتباطات بیماری ها را مورد مطالعه قرار می دهد . 90 تا 95 % بیماری ها تحت تاثیر اختلالات مسیر های بیوشیمی و مهار کننده های شیمیایی ایجاد می شوند . ( بیماری هایی در دام و انسان )

عکس فائزه جهاني فر
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از فائزه جهاني فر در Monday، 7 October 2013، 1:48 PM
 

 

علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

 

علوم آزمایشگاهی ، مطالب آزمایشگاهی ، معرفی تکنیک ها و روشهای آزمایشگاهی برای شناسایی بیماری هاو ...

آزمایش خون - Blood Test

                       

آزمایش خون یکی از مهمترین تستهای آزمایشگاهی است و به این خاطر این پست را برای آشنایی با این تست اماده می کنم . در این پست در مورد اهمیت آزمایش خون ، بیماری هایی که نیاز به آزمایش خون دارند ، نوع سلولهای خونی ، نحوه خون گیری ، فرق سرم و پلاسما و مقادیر نرمال اندیکس های خونی صحبت می کنیم . در باره نحوه برسی اندیکسهای خونی به ویژه در CBC در آینده بحث خواهد شد و مباحث بیشتر جنبه عمومی دارند .

تست خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که دکتر برای تشخیص نوع بیماری شما را به آزمایشگاه ارجاع می دهد . این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون شما ، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود .

آزمایش خون ، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام میشود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است . هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود .

همان طور که در بالا هم اشاره شد هدف از آزمایش خون ، برسی اندیکس های خونی شما با مقادیر نرمال است . این مقادیر نرمال در 95 % افراد جمعیت صدق می کند بنابراین مرجع بسیار محکمی برای بیماری فرد خواهد بود .

  • نمونه مورد استفاده برای آزمایش خون ، معمولا خون وریدی است و      باید خون گرفته شده توسط فرد مجرب انجام گیرد .

بعضی از آزمایشات خون روتین :

  • آلرژی
  • بیماری های خود ایمنی (مانند روماتوئید آرتریت که قبلا صحبت شد )
  • بیماری های خون
  • دیابت
  • DNA ، بیماری های ارثی و ژنتیکی
  • اسکرین کردن دارو
  • سموم محیطی
  • تناسب ، تغذیه و
  • بیماری های گاسترو انترل مربوط به خون
  • سلامتی قلب
  • هورمون و متابولیسم
  • عفونتها
  • بیماری های کلیوی
  • بیماری های کبدی
  • بیماری های STD's      (مقاربتی)
  • بیماری های تیروئید

در ادامه در مورد انواع تست های خون صحبت میکنیم . به طور کلی آزمایش خون در دو دسته انجام می گیرد : غربال گیری و تشخیص

  • غربال گری

زمانی استفاده می شود که فرد علائم بالینی کمی دارد و یا اصلا علائم بالینی ناشی از بیماری را ندارد و نمیتوان چنین فردی را در جامه حدس زد و پیدا کرد . برای مثال : اندازه گیری کلسترول (در پست های بعدی صحبت خواهیم کرد ) معیار خوبی برای غربال گیری افرادی است که ریسک بالای بیماری های قلبی را دارند . این تست برای افرادی انجام می شود که نشانه های بالینی بیماری قلبی را ندارند ولی برای دکتر نکات خطر ناک و ریسکی را نشان میدهد . برای اینکه یک تست غربال گری مفید باشد باید شرایط زیر را داشته باشد :

  • به سهولت در دسترس باشد .
  • دقیق باشد .
  • ارزان باشد .
  • ریسک پایین داشته باشد .
  • اذیت کمتری برای بیمار داشته باشد .
  • تشخیصی

این تستهای خونی زمانی استفاده می شوند که به بیماری خاصی شک کنیم . مانند آلرژی ، ایدز ، هپاتیت ، سرطان و ......

یک تست خون چیست ؟

آزمایش خون یک اندیکس حیاتی تشخیصی است . خون از سلول ها و مواد گوناگونی ساخته شده است . مانند نمک های گوناگون و انواع پروتئین ها . تست خون مقادیر این مواد را آشکار می کند .

فرق سرم و پلاسما

اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و با این شرایط سانتریفیوژ شود، مایع بالایی را پلاسما میگویند . اما اگر به نمونه خون ، ماده ضد انعقاد اضافه نشود و خون را سانتریفیوژ کنیم ، سرم به دست می آید.

چطور خون گرفته می شود ؟

خون از ورید یا شریان گرفته می شود . در یک آزمایشگاه مقادیر کمی (معمولا قطراتی) از یک خون لازم است . بعضی اوقات حتی چند قطره خون مویرگی گرفته شده با لانست کافی است . همانطور که اشاره شد بیشتر خون ها از ورید گرفته می شود (به ویژه در نزدیکی آرنج) . برای نمونه گیری ، ابتدا تورنیکت در قسمت بالایی ورید بسته می شود تا ورید نمایان شود . محل خون گیری ابتدا توسط ماده ضد عفونی کننده (معمولا الکل 70 درصد) تمیز می شود سپس با سرنگ خون گرفته می شود . ایتدا سرنگ بر روی ورید قرار گرفته و با فشار کم وارد وردی می کنیم بعد از اینکه خون وارد سرنگ شد به آرامی پیستون را به بالا می کشیم و این کار را تا زمانی که به مقدار خون مورد نظر نرسیده ایم ادامه می دهیم . و در اخر سوزن را از ورید جدا میکنیم به طوری که نوک سوزن به طرف بالا باشد . سپس دوباره محل خون گیری با پنبه تمیز ضد عفونی شده و مقداری محل خون گیری را فشار می دهیم . امروزه به خاطر دوستان و همکاران محرب دانشگاهی و آزمایشگاهی خون گیری با کمترین درد انجام میگیرد .

 

پلاکت تست

تست دیگر خونی است که گاهی دکتر درخواست میکند . همانطور که میدایند پلاکتها مهمترین سلولهای بدن در زمان خون ریزی هستند . بنابرای تغییر مقادیر پلاکت مشکلات جدی وحتی مرگ را به دنبال خواهد داشت . عده از بیماری هایی که باعث ترومبوسایتوپنی (کمی پلاکت در بدن) میشوند :

  1. بیماری های خود ایمنی (تولید آنتی بادی بر علیه پلاکتها)
  2. شیمی درمانی
  3. لوسمی
  4. عفونت ویروسی
  5. بعضی از داروها

بیشتر بودن تعداد پلاکتها هم باعث ایجاد ترومبوز و یا سایر بیماری های خونی میشود . از عوامل افزایش دهنده تعداد پلاکتها می توان به :

لوسمی (سرطان خون) وسایر بیماری هایی که مغز استخوان را درگیر میکنند اشاره کرد .

داروخانه ها در کشور های پیشرفته (در کشور ما هم کم کم پیدا می شوند) تست های خونی را به عنوان do-it-yourself Home روانه بازار کردن که با این کیت ها می توان گلوکوز و کلسترول .. را اندازه گیری کرد . حتی با این تست ها در عرض 20 دقیقه با بزاق می توان ایدز را هم تشخیص داد (در واقع غربال گیری )

با همه این تعریفها ، آزمایش خون همیشه درس نیست و ممکن است جواب های غیر نرمالی داشته باشد . مثلا در فردی که بیماری خاصی ندارد جواب غیر نرمال داده شود و یا برعکس . به همین دلیل سفارش می شود که تاریخچه بیمار همراه آزمایش باشد تا دکتر به بهترین نتیجه بیمار را درمان کند . این نکته را هم در اینجا داخل پارانتز ذکر کنم که حدود 80 درصد اشتباهات در آزمایشگاه ها ناشی از اشتباهات فردی است .

عکس بهاره مرتضوي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از بهاره مرتضوي در Monday، 7 October 2013، 5:53 PM
 

این چارت گویای رابطه مکملی و جدایی ناپذیر بین علم بیوشیمی و کلینیک و درمان بیماری هاست یک پزشک قادر نیست  بدون آگاهی از نتایج آزمایشات یا دیگر عوامل پارا کلینیکی از جمله عکس و رادیولوژی  نظر قطعی و صحیح خود را درباره بیماری اعلام کند و باید با توجه به عوامل پاراکلینیکی که آزمایش خون از اساسی ترین ومهم ترین عوامل است درمان را آغاز و دارو را تجویز کندپس در اکثر بیماریها پزشک بیمار را به آزمایشگاه ارجاع می دهد. اقداماتی که در آزمایشگاه انجام می شود باید بسیار دقیق و حساس باشد به ویژه مرحله نمونه گیری که هر گونه اشتباهی منجر به واقعی نبودن جواب آزمایش میشود پس از نمونه گیری خون بیمار توسط متخصصین آزمایشگاه موردبررسی قرار داده میشود و پارامتر های خون اندازه گیری میشوند و نتیجهبه کاغذ در میآید و در اختیاربیمار و پزشک قرار میگیرد تا درمان بر اساس آن انجام گیرد.پس علم بیوشیمی نیز به کلینیک وابسته است چرا که اگرنمونه ای در اختیار بیوشیمیست قرار نگیرد امکان پژوهش و آزمایش ازاوسلب میگردد.

عکس احمدعماد احمدي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از احمدعماد احمدي در Monday، 7 October 2013، 7:18 PM
 

روش کار در ازمایشگاه بیوشیمی:

روش کاردر کروماتو گرافی کاغذی:فاز ثابت فیبر های سلولزی کاغذ صافی است که توسط اب هیدراته شده است وفازمتحرک را حلال های مختلف که متناسب بانوع ماده مورد نظر استفاده میشود تشکیل میشود کروماتو گرافی به دو صورت انجام میشود 1:بایین رونده:حرکت فاز متحرک از بالا به بایین صورت میگیرد 2:بالا رونده:حرکت فاز متحرک ازبایین به بالا صورت میگیرد روی خط 4 ماده 1:گزیلوس 2:مالتوز 3:فروکتوز 4:گلوکز 5:مجهول شماره 21 از هر مجهول روی خط لکه گذاری میکنیم بطوری که قطر لکه از نیم میلیمتر بیشتر نشود داخل تانک گذاشته در تانک را بسته تا خشک شود یک کاغذ صافی وات من به ابعاد 13*22 برداشته و 2سانتیمتر از انتها خط کشیده و کاغذ با دست تماس نداشته باشد با بیبت باستور دوصدم میلی لیتر بصورت لکه گذاشته در فواصل مناسب نک بیبت را روی کاغذ گذاشته تا لکه گذاری شود ازهر کدام از قند ها یک لکه گذاشته داخل تانک گذاشته بعد دو لبه کاغذ را طوری گرد میکنیم تالبه های ان روی هم نباشد داخل ظرف حاوی 500میلی لیتر حلال که مخلوط ایزو بروبیلیک الکل استیک اسید واب به نسبت 1-1-3 هست میگذاریم در ان را با بارافیلم یا فریزر بسته تا نسبت ها به هم نخورد حال ان را به مدت 80 دقیقه دها کرده تا بالا بیاید بعد کاغذ را برداشته وبا مداد محل ان را نقطه گذاری کرده ان را داخل اتو گذاشته تا خشک شود برای رنگ امیزی 1 میلی لیتر انیلین 1 گرم دی فنیل امین را در 100 میلی لیتر استون حل کرده موقع استفاده 10حجم از این محلول با یک حجم اسید فسفریک 85درصد مخلوط میکنیم برای ظاهر شدن لکه ها کاغذ رادرون محلول رنگ امیزی فرو میبریم یا محلول را روی کاغذ می افشانیم برای ظاهر شدن رنگ لکه ها کاغذ را در اتو ی 100تا 150درجه سانتی گراد گذاشته لکه ها ظاهر میشوند مواد لازم:گلایسین+تیروزین+اب مقطر+دو لوله یک اسید امینه+نین هیدرین تیروزین+میلون+اسید سولفوریک+سود+هاپکینزکول+ارزنین+الفا نفتل+نیترو پروسید سدیم+اسید امینه گوگردی+هیدروکسید امونیم :result اسید های امینه فرمول عمومی ان یک کربن مرکزی یک امین یک ار واچ و کربوکسیل که در ان ار ریشه یا رادیکال میباشد تفاوت انها در ساختار شیمیایی بنیان ار میباشد ساده ترین انها گلایسین است اسید های امینه ترکیبات امفوتریسم اند اگر در phایزو الکتریک خود قرار گیرند (نقطه ای که باری ندارد piگویند)فاقد بار خواهد شد پروتیین ها بلیمر اسید های امینه اند که از طریق بیوند های ببتیدی به یکدیگر متصل میشود اگر دو اسید امینه اولین عامل کربوکسیل ودومین عامل امین خود را در تشکیل بیوندپپتیدی شرکت دهند پروتیین نقش مختلف بیو لوزیکی اند از جمله نقش انزیمی انقباضی ایمونولوزیکی انتقالی هورمونی ساختمانی ومنبع انرزی هستند حلالیت امینو اسید ها در اب متفاوت است 2 نین هیدرین :واکنش اسید امینه با نین هیدرین یک جنرال تست است چون تمام اسید های امینه و پروتیین ها با این ترکیب واکنش میدهند نین هیدرین یک اکسید کننده قوی است که با اسید های امینه الفا ترکیب شده ایجاد کمپلکس رنگی بنفش یا ابی میشود اساس ازمایش نین هیدرین سبب د امینه و دکربوکسیله شدن میشود پس الدهیدی که یک کربن کمتر از امینه مولدش دارد بوجود میاید نین هیدرین اکسید شده در مجاورت امونیاک تولید شده با نین هیدرین احیا شده تولید کمپلکس رنگی میکند 3:xanto protein:گروه فنیل موجود در اسید های امینه اروماتیک با اسید نیتریک ضعیف نیتراته شده ومشتقات نیترو بنزن به رنگ زرد تولید میکند که در محیط قلیایی نارنجی میشود 4:ازمایش millons_test ترکیبات مونو هیدراته با معرف میلون ترکیب صورتی رنگی به وجود میاورد که به مرور قرمز میشود بعضی از مشتقات هیدروکسی بنزن بخصوص مونو هیدروبنزن از قبیل فنل و تیروزین که در حلقه بنزنی خود در موقعیت اورتو نسبت به گروه ohبا جسم دیگری ترکیب نشده اند به این معرف حساس میباشد از این رو فنیل الانین را از تیروزین تشخیص داد 5hapkins_cole:جهت تشخیص تریپتوفان است زیرا اگر گروه ایندولی موجود در تریپتوفان مانند ترکیبات ایندولی وقتی با الدهید های مختلف در حضور اسید سولفوریک غلیظ قرار گیرد ایجاد کمپلکس رنگی میکند sakahuchi6برای تشخیص ارزنین است 7 nitro prosid sodium:گروه تیولی اسید های امینه در مجاورت امونیاک بانیترو پروسید سدیم واکنش داده وتولید رنگ قرمز بنفش میکند این ازمایش جهت تشخیص اسید های امینه گوگرد دار است method روش حدود 25mlگلایسین و تیروزین رادر دو لوله ریخته و به هر یک 5mlاب مقطر اضافه کرده وخوب تکان دهید روش:3mlاسید امینه و چند قطره نین هیدرین مخلوط کرده 10دقیقه در بن ماری روش:1ml تریپتوفان(تیروزین)+1mlاسید نیتریک غلیظ 2دقیقه بن ماری جوش که زرد میشود 2mlسود 40درصد کم کم اضافه شود رنگ نارنجی مربوط به حلقه بنزن روش:2mlمحلول تیروزین +3قطره معرف میلون +2دقیقه بن ماری رنگ قرمز اجری میشود روش:1mlتریپتوفان +1mlهاپکینز کول مخلوط +1mlاسید سولفوریک به ارامی (از جداره لوله ها )اضافه کرد حلقه بنفش بین دو فاز وجود حلقه ایندولی است روش:3mlارزنین +1mlسود 40درصد+2قطره الفا نفتل مخلوط 4قطره اب برم کمپلکس قرمز_زرد روش:نیم mlامینه گوگردی +2mlنیترو پروسید سدیم +نیمmlهیدروکسید امونیوم رنگ بنفش تیره قرمز میشود تشخیص کیفی قند ها:پلی ساکارید ها:با ید ترکیب شده با رنگ های مختلف دیده میشود 2mlنشاسته داخل لوله 2قطره محلول لوگل (حاوی ید)+درمورد نشاسته (پلی ساکارید )رنگ ابی بنفش تولید میشود که اگر مخلوط را بجوشانیم بی رنگ شده و پس از صبر کردن دوباره ابی میشود ید با گلیکوزن رنگ قهوه ای تولید میکند 2:هیدرولیز ساکارز :3mlمحلول ساکارز یک تکه کاغذ کنگوره اضافه کرده وقطره قطره اسید کلرید ریک میازاییم تا کاغذ به رنگ ابی در اید ph=2-3 5دقیقه میجوشانیم روی محلول هیدرولیز شده واکنش های بندیکت بارفورد سلیوانف انجام میشود بدون استفاده از کنگوره 1mlمحلول ساکارز +2قطره اسید کلریدریک غلیظ +2دقیقه حمام پس از سرد کردن روی ان واکنش های مختلف انجام میشود مولیش:اگر مولیش مثبت بود (کمپلکس بنفش) method ازمایش بندیکت:اگر رسوب قرمز بود + واگرنبود منفی است ازمایش (شماره مجهول 12)قرمز بود از قند های گلوکز مالتوز فروکتوز سلولز میتواند باشد قرمز شد پس ادامه میدهیم ازمایش بارفورد:ابی یا رسوب قرمز کمتر مثبت است بارفورد: 1ml معرف بارفورد را در محلول ازمایش ریخته 2mlقند را اضافه کنید 5دقیقه حمام اب جوش رسوب قرمز در موردمونو ساکارید هادر فاصله 2 تا5دقیقه ظاهر میشود دی ساکاریدها را بایدمدت بیشتری مثلا10دقیقه جوشاند تا رسوب قرمز مشاهده شود اگر مثبت باشد ازمایش بیال بیال برای تشخیص پنتوز هاست در محیط اسیدی و حرارت پنتوز ها زود تر از سایر قندها فورفورال تشکیل میدهد کمپلکس سبز یا ابی ایجاد میکند درصورتی که مدت زمان بیش از حد باشد ممکن است جواب ددهد روش 2mlبیال در لوله ازمایش ریخته 1mlمحلول قندی 2-3دقیقه در حمام رنگ ابی تا سبز وجود پنتوز را مشخص میکند result مجهول 12منفی بود پس:دیساکارید احیا کننده است پس مالتوز است results:لیپیدها ترکیباتی اند که معمولا در اب وحلال های قطبی حل نمیشود ولی عمدتا در حلال های الی یا غیر قطبی مثل اثر الکل بنزن حل میشود این ترکیبات را از نظر وجود یا عدم وجود اسید چرب به دو گروه بزرگ تقسیم میکند یک لیپید مرکب کمپلکس که ترکیب اصلی انها اسید چرب است این گروه شامل اسیل گلیسرول تری گلیسرید فسفو گلیسرید ها اسفنگو لیپید ها وموم ها چون از هیدرولیز قلیایی این ترکیبات به دلیل وجود این اسید چرب صابون به دست می اید از این رو این چربی را خاصیت صابونی شدن saponifiable صابونی شدن:نمک اسید های چرب میباشد باتغییر نوع اسید چرب ویا نوع قلیا میتوان انواع صابون ها را تهیه کرد ومعمولا از چربی استفاده میشود محصول فرعی در تولید صابون گلیسرول است 2:بی رنگ شدن هالوزن ها مطابق واکنش های زیر اسید های چرب وغیر اشباع بامحلول برم ترکیب اضافی ایجاد کرده وباعث از بین رفتن رنگ برم میشود 4:زایل شدن پرمنگنات به علت اکسید شدن چربی های غیر اشباع در محل پیوند دوگانه است mnاحیا وتغییر رنگ میدهد 5:تشخیص کلسترول :یک استول حیوانی است که میتوان به روش سالکوفسکی ان را شناسایی کرد 6تشخیص گلیسرول :الکل مشترک در اکثر چربی ها میباشد وتولیو اکرولیین

عکس رضا خزاعي ايسك
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از رضا خزاعي ايسك در Monday، 7 October 2013، 7:29 PM
 

جهت گرفتن خون از بیماران 3 روش  کلی وجود دارد:

سوراخ کردن پوست ( سوراخ کردن مویرگ ) : جهت آزمایشاتی که به مقدار خون کمی نیاز دارند صورت می پذیرد.

سوراخ کردن ورید : جهت آزمایشاتی که به مقدار بیشتری خون احتیاج دارند مانند آزمایش های بیوشیمی.

سوراخ کردن شریان : در مواقع اجبار که نمونه گیری از ورید بیمار مشکل باشد و یا جهت آزمایشهای خاصی مانند گازهای خون صورت می پذیرد.

نکته : نتایج آزمایشهای صورت گرفته برروی خون های سرخرگی (شریانی ) ، مویرگی و سیاهرگی ( ورید) با یکدیگر تفاوت دارند چرا که خون اکسیزن داری که از ریتین به قلب وارد شده و توسط آن به ارگانها و بافتهای گوناگون پمپ می شود، از نظر ترکیبات خون سیاهرگی بسته به فعالیت متابولیکی عضو در اعضاء مختلف متفاوت است بنابرین محل نمونه گیری خون مویرگی و سیاهرگی مهم و در نتایج آزمایشها بی تاثیر نمی باشد.

خون سیاهرگی از نظر میزان O2 ، PH ، گاز کربنیک ، گلوکز، اسید لاکتیک ، یون کلر ، غلظت آمونیاک ، سطح داروها ، در صد هماتوکریت و تعداد یا درصد لنفوسیت ها با خون سرخرگی تفاوت دارد.

مکانیسم اثر الکلها

هرچند غلظت های بالای هر ماده آلی ، با ساختمان شیمیائی R-CH2OH ( R ریشه الکل ) : می تواند برای باکتری ها کشنده بوده و موجب نابودی آنها گردد. ولی باید توجه داشت که هر نوع الکل در غلظت خاصی از حداکثر فعالیت خود برخوردار می باشد . فی المثل ، اتیل و ایزوپروپیل الکل که معمولا استفاده می گردند، در غلظت 70%  محلول آبی از حداکثر توان باکتر کشی خود ، برخوردار هستند در حالیکه الکل های متیلیک و پروپیلیک در غلظت 100% نهایت اثر سمی خود را آشکار می سازند .هر چند مکانیسم اثر الکلها به هم ریختن شکل فضایی ( دناتوره کردن ) پروتئین سلولها منجمله باکتری هاست ولی این اثر نیاز به زمانی حدود حداقل 2 دقیقه دارد پس دقت شود با کشیدن پنبه الکل به مدت مناسب و فشار کافی ( ولی نه زیاد ) حتی المکان از تعداد باکتری های سطح پوست کم شود. الکل قادر به از بین بردن اکثر ویروسها نمی باشد ولی از آنجائیکه ویروسها زندگی انگلی اجباری دارند بصورت نرمال در روی پوست وجود نداشته و از این بابت خطری بیمار را تهدید نمی کند.

نحوه نمونه گیری از خون مویرگی

   1-انگشت سوم یا چهارم راجهت نمونه گیری انتخاب نمائید.

  2-به کمک پنبه اغشته به الکل 70% تا حد ممکن باکتری های سطح پوست را کاهش دهید.

  3-به کمک گاز استریل سطح پوست را خشک کنید .

    4-به کمک لانست تیز، استری و یکبار مصرف با یک ضربه سریع پوست را سوراخ کنید.

   5-بعلت وجود مایع بین سلولی زیاد در قطره اول خون ، آن را با گاز استریل از سطح پوست برداشت کنید.

   6-قطرات بعدی را بدون فشار دادن انگشت یا ماساز آن برداشت نمائید چرا که ماساز زیاد موجب ورود مایع بین سلولی بداخل خون و در نتیجه رقت آن می شود.

   7-خون معمولا بوسیله پیپت و یا لوله های موئین جمع اوری می شود.

    8-باید لوله یا پیپت موئین اغشته به مواد ضد انعقاد باشند     

نحوه نمونه گیری از ورید موجود در روی ساعد و در ناحیه پشت آرنج Antecubital fossa استفاده می شود که عبارتند از : ورید سفالیک ( Cephalic vein) ، ورید مدیال ( Mrdial Cubital Vein) ، ورید بازیلیک (Basilic)

نکته : اگر گارو یا تورنیکت به مدت زیادی بسته باشد خطاهای زیر را ایجاد می کند:

1- وارد شدن کلسیم و پتاسیم درون سلولهای جداره ورید ، عضلات و سلولهای خونی بداخل پلاسما

2- وارد شدن مایع بین سلولی بداخل جریان خون و یا بلعکس خروج پلاسما از ورید و تغلیظ خون

3- ورود سدیم از پلاسما بداخل سلولهای فوق الذکر

4- نشت فاکتور نسجی انعقادی ( فاکتور سه = Tissue Factor ) از سلولهای عضلات و جداره عروق بداخل خون

توجه: سوزنهای شماره 20 و 21 برای نمونه گیری مناسب است در حالیکه سوزن 18 جهت مقادیر بیشتر استفاده می گردد

در بعضی از آزمایشات نیاز است که از لوله های شسته شده در اسید و آب کشیده با آب م قطر جهت تقسیم خون استفاده نمود مانند ازمایشات تعیین مقادیر آهن ، کلسیم ، فسفر ، الکترولیت ها

در صورتی که زمان لازم برای انجام آزمایشات نداریم می توانیم آن ها را منجمد ساخت مگر در مواردی که حتی انجماد قادر به نگهداری ماده نباشد مثل آنزیم اسید فسفاتاز.

نحوه نمونه گیری از ورید فمورال

چون این ورید عمقی بوده و از کنار شریان عبور می کند ، معمولا از این ناحیه برای خونگیری شریانی استفاده می شود تا نمونه گیری وریدی .

خون گرفته شده برحسب نوع آزمایش در لوله بدون ضد انعقاد یا حاوی ضد انعقاد تخلیه شود. ضد انعقاد های مورد استفاده در ایران بطور معمول EDTA ، سیترات سدیم و گاهی هپارین است نسبت ضد انعقاد به خون در نتیجه آزمایش بسیار مهم و تعیین کننده است . نسبت های صحیح بدین قرارند:

EDTA : mg 2-1 به ازای هر میلی لیتر خون

سیترات سدیم 8/3% : mg 4/0% به ازای 6/1 میلی لیتر خون جهت آزمایش ESR

سیترات سدیم 8/3% : ml 2/0 به ازای 8/1 میلی لیتر خون جهت آزمایشات PT,PTT

 

EDTA    ( اتیلن دی آمین تترااستیک اسید )

نمک سدیم یا پتاسیم EDTA از ضد انعقادهای قوی بوده که برروی کلسیم یونیزه خون اثر کرده و آن را از محیط حذف می کند . 2/1 میلی گرم از نمک بی آب EDTA به میزان 2 میلی گرم در هر میلی لیتر خون باعث کاهش قابل توجهی در میزان HCT و افزایش MCHC می گردد. همچنین مقدار بیشترEDTA باعث شکسته و متورم شدن پلاکتها می شود که باعث افزایش کاذب تعداد شمارش شده پلاکت ها می شود.

  نکته : از EDTA در آزمایشاتی که راجع به مسائل انعقادی است مثل PT (زمان پروترومبین ) استفاده نمی شود.

 

                                     سیترات سدیم Trisodium citrate

 

محلول 109/0 مول در لیتر (g/l 32 ) ، تری سدیم سیترات سیترات حاوی 2 مولکول آب ، ضد انعقاد انتخابی برای مطالعات انعقادی محسوب می شود . برای این کار 9 حجم خون را به یک حجم از محلول سیترات سدیم می افزایند از سیترات سدیم بصورت در آزمایش میزان رسوب گلبولی(ESR) بکار می رود و برای این آزمایش 4 حجم خون وریدی را بوسیله یک حجم از محلول سیترات سدیم رقیق می کنیم.

هپارین

 

برای جلوگیری از انعقاد یک میلی لیتر خون می توان از 5/2_+ 15واحد بین المللی (IU ) هپارین استفاده کرد این ماده ضدانعقاد خوبی جهت کاهش میزان تخریب گلبولها پس از نمونه گیری است

نکته : از خون هپارینه نباید برای تهیه اسمیرهای که توسط رنگهای رومانوفسکی رنگ آمیزی می شوند، استفاده کرد  زیرا در روی لام ایجاد یک زمینه آبی کمرنگی را می کند هپارین بهترین ضدانعقاد برای ازمایش شکنندگی اسمزی می باشد با EDTA از ارزش و کاربرد عملی کمتری برخوردار است.

 

پایداری پارامترهای هماتولوزی از نمونه برداری تا آزمایش

  • ESR       2 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • WBC     24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • HB         24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • Hct         24 ساعت در 4 درجه سانتی گراد
  • پلاکت        4-3 ساعت در دمای اتاق
 
 
 
عکس سعيد نوري
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از سعيد نوري در Monday، 7 October 2013، 8:21 PM
 

A diagram of the clinical biochemistry process

عکس عطيه طالب زاده
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از عطيه طالب زاده در Monday، 7 October 2013، 8:25 PM
 

بیوشیمی را می توان علم اساس حیات تعریف کرد(به زبان یونانی bioیعنی«حیات»).سلول واحد ساختاری سیستم های زنده است.بنابراین بیوشیمی را می توان علم ترکیبات شیمیایی سلول های زنده و واکنش ها و فرآیندهایی که این ترکیبات متحمل می شوند،نیز توصیف نمود.بر طبق این تعریف ،بیوشیمی عرصه های عظیمی از زیست شناسی سلولی،زیست شناسی مولکولی و ژنتیک مولکولی را در بر می گیرد. 

هدف بیوشیمی توصیف و توضیح همه فرآیندهای شیمیایی سلول های زنده ،در سطح مولکولی ،است. 

برای رسیدن به این هدف ،متخصصین بیوشیمی در جست وجو هستند مولکول های بی شماری که در سلول یافت می شوند را جدا سازی کنند ،ساختارهای آن را تعیین کنند و چگونگی عملکرد آن ها را تجزیه وتحلیل کنند. 

دانش بیوشیمی برای همه علوم ضروری است. 

بیوشیمی اسید های نوکلئیک در قلب ژنتیک قرار دارد؛ در عوض ، استفاده از رویکرد های ژنتیکی برای توضیح بسیاری از قسمت های بیوشیمی ضروری است.فیزیولوژی،یعنی علم عملکرد بدن، تقریبا به طور کامل با بیوشیمی اشتراک دارد. ایمونولوژی بسیاری از تکنیک های بیوشیمیایی را به کار می گیرد، و بسیاری از رویکردهای ایمونولوژیکی به طور وسیعی توسط متخصصین بیوشیمی استفاده می گردد. 

داروشناسی و داروسازی به طور عمیقی متکی بر دانش بیوشیمی وفیزیولوژی است؛مخصوصا،بیش تر داروها از طریق واکنش های آنزیمی متابولیزه می شوند.سموم بر واکنش ها یا فرآیندهای بیوشیمیایی اثر می گذارند؛این مسئله موضوع مهمی در سم شناسی است. رویکردهای بیوشیمیایی به طور فزآینده ای برای مطالعه جنبه های اساسی پاتولوژی (مطالعه بیماری)،مانند التهاب ،آسیب سلولی و سرطان استفاده می شوند.بسیاری از پژوهشگران در بخش های میکروب شناسی ، جانورشناسی وگیاه شناسی تقریبا تنها رویکردهای بیوشیمیایی را به کار می گیرند.این ارتباطات تعجب آور نیست،زیرا آن طوری که ما زندگی را می شناسیم، زندگی بستگی به واکنش ها و فرآیندهای بیوشیمیایی دارد. در حقیقت، سدهای دیرینه میان علوم زیستی در حال شکستن است،و به طور فزآینده ای بیوشیمی زبان مشترک بین علوم می شود. 

ارتباط متقابل بین بیوشیمی وپزشکی پیش رفت های دو طرفه ای را ایجاد کرده است. 

شناخت وحفظ تندرستی و شناخت و درمان موثر بیماری، دو نگرانی اصلی برای کارکنان در علوم تندرستی-مخصوصا پزشکان- است.بیوشیمی تاثیر عظیمی بر این دو نگرانی اساسی در پزشکی دارد. در حقیقت، رابطه بین بیوشیمی و پزشکی وسیع و دو جانبه است. مطالعات بیوشیمیایی بسیاری از جنبه های تندرستی وبیماری را روشن ساخته است،و بر عکس،مطالعه جنبه های مختلف تندرستی وبیماری عرصه های جدیدی از بیوشیمی را گشوده است.برای مثال،آگاهی از ساختار و عملکرد پروتئین برای روشن کردن تنها تفاوت بیوشیمیایی بین هموگلوبین طبیعی و هموگلوبین سلول داسی ضروری است. از طرف دیگر،تجزیه وتحلیل هموگلوبین سلول داسی به طور عمده ای در شناخت ما از ساختار و عملکرد هموگلوبین طبیعی در سایر پروتئین ها نقش دارد.اقدام پیش قدمانه یک پزشک انگلیسی به نام آرچی بالد گارود(Archibald Garrod)یک مثال دیگر در اوائل قرن 1900است.او بیماران مبتلا به تعدادی از اختلالات نسبتا نادر را مطالعه کرد(آلکاپتونوری،آلبینیسم،� �یستینوری وپنتوزاوری)و اثبات کرد که این بیماری ها ژنتیکی هستند.گارود این بیماری ها را به صورت خطاهای ارثی متابولیسم(Inborn errors metabolism)مطرح کرد.دیدگاه های او بنیان اصلی را برای پیش رفت در زمینه ژنتیک بیوشیمیایی انسان فراهم کرد.تلاش های بیش تر برای شناخت اساس ژنتیکی بیماری هیپر کلسترولمی(Familian hypercholesterolemia)که منجر به تصلب شرایین (Atherosclerosis)شدید در سنین کم می شود،با پیش رفتی چشم گیر در شناخت گیرنده های سلولی و مکانیسم برداشت کلسترول به داخل سلول ها همراه گردید.این مثال ها و بسیاری دیگر از مثال ها بر این مسئله تاکید دارند که چه طور مطالعه بیماری می تواند عرصه هایی از عملکرد سلولی برای پژوهش های پایه بیوشیمی باز کند. 

اکثر وشاید همه بیماری ها اساس ژنتیکی دارند. 

اکثر بیماری ها تظاهری از ناهنجاری های مولکول ها،واکنش های شیمیایی، یا فرآیند های بیوشیمیایی است. در اکثر بیماری ها ، مطلعات بیوشیمیایی هم در تشخیص وهم در درمان نقش دارند.

عکس امين براتي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از امين براتي در Monday، 7 October 2013، 8:32 PM
 

بررسی روشهای نمونه گیری در آزمایشگاه بیوشیمی بالینی

عکس امين براتي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از امين براتي در Monday، 7 October 2013، 8:33 PM
 

بررسی روشهای نمونه گیری در آزمایشگاه بیوشیمی بالینی

عکس مليكا كافي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از مليكا كافي در Monday، 7 October 2013، 8:43 PM
 

اساس آزمایش:ذرات لاتکس حساس شده با آنتی CRP در مجاورت با CRP موجود در نمونه سرم،ایجاد آگلوتیناسیون می کند.

توضیح و کاربرد:در سال 1930 پروتئینی در سرم بیماران عفونی گزارش گردید.نظر به اینکه این پروتئین باعث رسوب پلی ساکارید C پنموکوک می شد این پروتئینCRP نامیده شد.(C-reactive protein)

با بکارگیری روش های حساس تر مشخص شد که CRP در مقادیر خیلی کم در افراد نرمال نیز وجود دارد.که میزان آن به سرعت پس از تحریک مناسب تا چند صد برابر قابل افزایش است. CRPدر هپاتوسیت ها سنتز می شود.اندازه گیری CRP به عنوان یک تست مفید آزمایشگاهی جهت ارزیابی پاسخ فاز حاد هم در موارد بالینی و هم در موارد تجربی مشخص گردیده است و در خیلی از موارد بالینی از ESR دقیق تر و قابل اطمینان تراست.افزایش میزان CRP در اکثر عفونت های باکتریایی و برخی عفونت های ویروسی،تب روماتیسمی حاد همراه با کاردیت یا بدون آن،آرتریت روماتوئید و اکثر بیماری های کلاژن دیگر و سایر بیماری های همراه با التهاب مانند اکثر سکته های قلبی و خیلی از انواع سرطان ها بویژه موارد متاستاتیک مشاهده می شود.

بالا رفتن میزان CRP سریع بوده و ظرف 6 الی 12 ساعت از شروع مراحل التهابی قابل اندازه گیری است. CRP در مقایسه با دیگر فاکتور های فاز حاد به سرعت بالا رفته و به سرعت به میزان نرمال برمی گردد.در صورت عدم کنترل بیماری یا بروز مشکل میزان آن دوباره افزایش یافته و یا به طور ثابت بالا باقی می ماند.

اندازه گیری میزان CRP جهت تشخیص مننژیت باکتریایی،سپتی سمی،پنومونی و aspiration pneumoniae دارای ارزش بالایی است. درعفونت های مجاری ادرار اندازه گیری CRP به عنوان تست آزمایشگاهی قابل اعتماد در تشخیص افتراقی پیلونفریت از سیستیس گزارش شده است.درعفونت های مزمن باChelamydia pneumoniae و Helicobacter pylori میزان CRP از افراد نرمال بیشتر است.

میزان CRP به عنوان شاخص حساس در ارزیابی کارآزمایی درمان ضد میکروبی و پی گیری درمان عفونت های باکتریائی و نیز در کنترل عفونت های بعد از جراحی گزارش شده است.زیر نظر گرفتن میزان CRP ممکن است تشخیص زود رس مشکلات احتمالی پس از سکته قلبی را میسر سازد. CRP جهت ارزیابی فعالیت بیماری در بیماری های خود ایمن نیز اهمیت دارد.

بنابراین تغییرات معنی دار CRP نسبت به وضع بیماری می تواند بطورموثر به عنوان نشان دهنده بهبود و موثر بودن درمان بکار می رود.بعلاوه تست CRP قادر است وجود عفونت را سریعتر،ساعت ها قبل از آماده شدن نتایج کشت میکروبی نشان داده شروع درمان  به موقع را ممکن سازد.

جمع آوری نمونه:برای انجام تست فقط از سرم تازه حاصل از سانتریفیوژ نمودن خون لخته در لوله شیشه ای استفاده شود.در صورت محافظت از نمونه در برابر آلودگی و تبخیر می توان آن را تا 24 ساعت در یخچال نگهداری نمود.ولی در صورت تاخیر بیشتر لازم است سرم در 20- درجه سانتیگراد یا پایین تر منجمد شده و قبل از انجام آزمایش به سرعت در 37 درجه سانتیگراد ذوب شود.(فقط موارد استثنائی)سرم همولیز،لیپمیک و آلوده استفاده نشود.

تذکرات مهم:الف- پس از اضافه نمودن ذرات لاتکس ،تست باید 2 دقیقه بعد خوانده شود.خشک شدن نمونه باعث مثبت کاذب می گردد.

ب- قبل از به کار گیری صفحه آن را کاملا آب کشیده و با پارچه تمیزعاری از پرز کاملا خشک کنید.درضمن صفحه نباید چرب باشد.

پ- موقع قراردادن نمونه ،قطره چکان عمود بر صفحه قرارگیرد.

ت- برای انجام آزمایش از نمونه پلاسما استفاده نگردد.

روش انجام آزمایش:معرف ها و نمونه ها را به درجه حرارت اتاق برسانید.

- 1قطره کنترل مثبت،یک قطره کنترل منفی و یک قطره (50 میکرو لیتر)از نمونه سرم که قبلا 1 به 20 با بافر کیت رقیق شده (50 میکرولیتر) را در دایره صفحه قرار دهید.

- ذرات لاتکس حساس شده را با تکان ملایم کاملا یکنواخت نموده،یک قطره از آن را به هر یک از دایره ها اضافه نمایید.

- با استفاده از روتاتور و با حرکت دورانی دست به مدت 2 دقیقه حرکت داده تز نظر آگلوتیناسیون بررسی کنید.

روش آزمایش نیمه کمی:در صورت مثبت بودن جواب،با استفاده از سرم فیزیولوژی،رقت های دوبله سری تهیه کنید و رقت های مختلف را مطابق روش فوق آزمایش و بالاترین رقتی که باعث آگلوتیناسیون شود به عنوان تیتر نمونه گزارش نمایید.

خواندن تست:

واکنش مثبت:آگلوتیناسیون در ظرف 2 دقیقه، CRP برابر یا بیش از 6mg/lit در نمونه را نشان می دهد.

واکنش منفی:عدم آگلوتیناسیون،سوسپانسیون همگن و شیری شکل، CRP کمتر از 6mg/lit در نمونه را نشان می دهد.

محدودیت ها:با توجه به اینکه این روش،روش کیفی و یا نیمه کمی است در صورت نیاز به اندازه گیری کمی باید از روش های کمی مثل نفلومتری استفاده کرد.

شدت آگلوتیناسیون همیشه نشان دهنده تراکم CRP نیست.واکنش ضعیف ممکن است با نمونه ها با میزان CRP بالا و یا پایین حاصل شود.

این تست 2 دقیقه ای می تواند CRP ،0.6mg/dlit در نمونه را نشان دهد بنابر این افراد با میزان CRP کمتر از 0.6mg/dlit قابل شناسایی نمی باشد.

تفسیر تست:در سرم کودکان و بالغین سالم CRP در مقادیر کم یافت می شود.میزان نرمال CRP 0.8-4 mg/dlit است.

گزارش نتایج:افرادی که دچار آماس و یا نکروز بافتی نیستند میزان CRP در سرم آنان کمتر از 0.5mg/dli است.میزان متوسط مقادیر نرمال در نوزادان 0.01mg/dli در بزرگسالان و خانم های غیرباردار کمتر از 0.5mg/dli می باشد.

داروهای تداخل کننده:داروهایی که باعث افزایش سطح CRP شوند عبارتند از: قرص های ضد بارداری خوراکی

داروهایی که باعث کاهش سطح CRP شوند عبارتند از: ضد التهاب های غیراستروئیدی،سالیسیلاتها،استروئیدها.

 

عکس عاطفه پيش اهنگ
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از عاطفه پيش اهنگ در Monday، 7 October 2013، 9:42 PM
 
مراحل يك تست آزمايشگاهي : 1-مراحل آماده سازي بيمار (پيش از آزمايش ) 2-مرحله انجام تستهاي آزمايشگاهي (آزمايش) 3-مرحله بعد از آزمايش (گزارش وتفسير) برخي مراحل انجام يك آزمايش: 1) احتياج باليني 2) درخواست تست 3) جمع آوري نمونه 4) انتقال نمونه 5) دريافت نمونه 6) جداسازي نمونه 7) و.... درستي و صحت تستهاي آزمايشگاهي به موارد زير وابسته است: 1) آماده سازي بيمار(مثل ناشتا بودن و..) 2) جمع آوري نمونه 3) انجام كار 4) نگه داري نمونه 5) انتقال نمونه مواردي كه مربوط به قبل از جمع آوري نمونه است ودر تستها اثر مي گذارد: ü دستشويي رفتن 30دقيقه قبل از انجام آزمايش ü غذا خوردن در عرض 2 ساعت قبل آزمايش ü سيگار كشيدن ü فعاليت فيزيكي در عرض 20 دقيقه قبل از انجام آزمايش ü استرس ü مواردي كه در حين جمع آوري نمونه بر روي آزمايش تاثير مي گذارد: ü زمانهاي مختلف شبانه روز ü وضعيت نمونه گيري (خوابيده نشسته ايستاده) ü هموكانسنتريشن یا تغلیظ خون بدنبال بستن طولانی تورنيكت كه باعث افزايش اندكسها مي گردد. ü فشار منفي زياد هنگام كشيدن خون به داخل سرنگ ü نوع نمونه خون (وريدي يا مويرگي) مواردي كه طي بررسي نمونه وآماده سازي آن برروي نتايج تاثير دارد: ü كم يا زياد بودن ضد انعقاد ü عدم مخلوط شدن خون با ماده ضد انعقاد ü خطادر شناسايي نمونه بيمار (مثل برچسب اشتباه) ü تاخير در انتقال نمونه به آزمايشگاه موارد موثر بر ايندكسهای indexes گلبولی : ü كسي كه الكليسم مزمن دارد دچار افزايش كاذب MCV مي گردد. ü سيگار كشيدن باعث افزايش HB،RBC،MCV ، WBC ،NEUT ،MON ،FFA وكاهش EOS(ائوزينوفيلها) مي گردد. ü طولاني بستن تورنيكت با عث افزايش در سيستم فيبرينوليز (سيستم حل كننده لخته از داخل رگ) ،پلاكت ها ،و برخي فاكتورهاي انعقادي مي گردد. ü يكسري اندكسها تغييرات روزانه دارد: صبح بيشتر كورتيزول،Fe ،Hct ، Hb بعداز ظهر بيشتر Neut ، WBC ü استرس و ورزش روي تستهاي انعقادي موثر است. ü استرس و ورزش زياد باعث تغيير در حالت لخته شدن خون و فيبرينوليز مي گردد. ü همچنين باعث افزايش موارد زير مي گردد: 1) فاكتور 8 انعقادي 2) آنتي ژن VWF von willbrand factor – 3) فيبرينوليز Ø نكته :براي تستهاي انعقادي بهتر است خون با سرنگهای پلاستيكي گرفته شود ولي هنگام انجام تست از لوله هاي شيشه اي استفاده كنيم. دلايل رد شدن نمونه ها در آزمايشگاه ناراحتreject) ü نمونه هموليز شده باشد. ü ليپمي (افزايش چربي موجود در خون) به خصوص اگرسرم زیاد كدر باشد. ü مقدار ناكافي نمونه. ü نداشتن ضد انعقاد مناسب. ü نمونه فاقد برچسب . ü نمونه اي كه برچسب ناقص دارد. ü نقص در مرحله نمونه برداري به هر دليل كه باشد. برچسب روي نمونه بايد حاوي مشخصات زير باشد: ü نام كامل بيمار ü نام نمونه گير ü تاريخ و زمان نمونه گيري انواع خونگيري: 1) شرياني 2) وريدي 3) مويرگي يا پريفرال (پونكسيون پوستي) معمولترين و بهترين خون ،خون وريدي است . همچنين بهترين محل خونگيري وريدي در قسمت قدام آرنج است كه از دو رگ براي اين عمل استفاده مي شود كه عبارتند از : median cubital & cephalic vein وسايل خونگيري : 1) سرنگهاي پلاستيكي يا شيشه اي 2) اسكالپ وين ها scalp vein براي خونگيري در كودكان است 3) سيستم لوله هاي خلا دار (تشكيل شده از سرسوزن ، هولدر یا نگهدارنده و لوله آزمايش ) Ø نكته :مزيت استفاده از سرنگ اين است كه فرد نمونه گير كنترل بيشتري روي كار دارد. سر سوزنها : ü سر سوزنهايي كه به طور معمول استفاده مي شوند بين 19 تا 25 هستند و طول 1.5 اينچ دارند. ü سرسوزن مورد استفاده نبايد خيلي كوتاه و يا خيلي بلند باشد. ü سر سوزن نبايد نه خيلي نازك و نه خيلي كلفت باشد (در هر دو حالت باعث هموليز مي گردد) ü سرسوزن مورد استفاده براي بالغين 19 يا 21 G است. ü سرسوزن مورد استفاده براي كودكان 23 G است. ü موسسه ISO سرسوزنها را بر اساس قطر داخلي شماره گذاري كرده (هرچه قطر داخلي بيشتر باشد شماره كمتر است)است كه برخي به قرار زير است اندازه شماره 0.6mm 23G 0.8mm 21G 1.1mm 19G كارهايي كه باعث جلوگيري از هموليز در هنگام خونگيري مي شود: ü استفاده از وسايل تميز(سرنگ ، سوزن و ..) ü كشيدن آهسته خون به درون سرنگ. ü مناسب بودن سر سوزن مورد استفاده . ü تخليه آهسته خون به درون لوله آزمايش. خون هموليز شده باعث تغيير در يكسري از اندكسها مي شود. ü باعث افزايش كاذب در PLT. MCHC. Hb. ü باعث كاهش كاذب در : MCV .HCT .RBC سيستم لوله هاي خلا دار شامل اجزاي زير است : 1) سرسوزن : در هر دو طرف سوزن دارد با اين تفاوت كه در يك سر آن كاور وجود دارد. 2) نگه دارنده سر سوزن يا هولدر : به قسمت كاور دار سر سوزن وصل مي گردد. 3) لوله آزمايش خلا دار Ø نكته مزيت استفاده از لوله هاي خلا دار در اين است كه نسبت دقيق خون و ماده ضد انعقاد به خوبي رعايت مي شود .همچنين مزيت ديگري كه در برخي كتابها ذكر شده اين است كه با اين روش مي توان خون بيشتري گرفت يعني در هنگامي كه سوزن درون رگ است مي توان لوله خلا را عوض كرد.
عکس سيدحسين ترابي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از سيدحسين ترابي در Monday، 7 October 2013، 10:57 PM
 

در این شکل ارتباط زیست‌شیمی و مشاهدات بالینی و نیاز بالین به آن به تصویر کشیده شده است؛ مطلب زیر درباره‌ی بخش کوچکی از فرآیند این ارتباط است.

پروتئین الکتروفورز:

پروتئین الکتروفورز یکی از تستهای پر کاربرد در آزمایشگاه های تشخیص طبی میباشد. این تست که اغلب بر روی سرم خون و گاه بر روی ادرار راندوم یا ادرار ۲۴ ساعته انجام میشود به منظور بررسی حضور یک پروتئین غیر نرمال در بدن و یا فقدان یک پروتئین طبیعی بدن و یا حتی افزایش و کاهش پروتئینها که تحت شرایط و بیماریهای مختلف اتفاق میافتد کاربرد دارد.

الکتروفورز پروتئینهای ادرار:

همانطور که میدانیم مقدار بسیار کمی پروتئین در ادرار روزانه دفع میشود که این میزان بسیار ناچیز بوده و با روشهای معمول بررسی پروتئین ادرار قابل ارزیابی نمیباشد. ولی این میزان تحت شریط اسیب های کلیوی افزایش میابد و قابل ردیابی و البته اهمیت میباشد. شرایطی مانند بیماری کلیوی اولیه، بیماری های اتوایمیون که نهایتا منجر به درگیری کلیه شوند و التهابات مزمن همه از جمله شرایطی هستند که باعث افزایش دفع پروتئین از ادرار میشود. همچنین بیماری دیگری که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار میباشد بیماری مولتیپل میلوما میباشد. این بیماری یک نوع بدخیمی در سلولهای تولید کننده انتی بادی است که این سلولها شروع به تولید گاماگلبولینهای منوکلونال کرده که در ۷۵ % از موارد این پروتئینها شامل زنجیره سبک آنتی بادی نیز میباشد و در نتیجه این زنجیره ها از کلیه عبور کرده و وارد ادرار میشود.

موارد در خواست پروتئین الکتروفورز ادرار:

معمولا در صورت وجود علائمی مبنی بر مولتیپل میلوما مانند درد استخوانها و مفاصل، شکستگی های بدون دلیل استخوانها، آنمی، فتق و علائمی از این قبیل این تست در خواست میشود. همچنین در موارردی به عنوان یک تست تکمیلی در دنبال کردن نتایج غیر نرمال سایر تست‌های آزمایشگاهی مانند کاهش آلبومین سرم، افزایش یا کاهش پروتئین توتال سرم و افزایش پروتئین ادرار، افزایش کلسیم خون و کاهش گلبولهای سفید و قرمز خون درخواست میشود. معمولا در صورت تائید حضور ناهنجاری و افزایش در باند گاماگلبولینهای الکتروفورز پروتئینهای ادرار روشی دیگر از الکتروفورز به نام Immunofixation Electrophoresis انجام میشود. این تست تائیدی اغلب در موارد مولتیپل میلوما کاربرد دارد.

الکتروفورز پروتئینهای سرم در موارد بیماری های اتوایمیون، بیماری های کبدی و کلیوی، التهابات حاد و مزمن در خواست میشود.

روش انجام تست:

برای انجام این تست ابتدا نمونه مورد نظر که ادرار یا سرم بنا به در خواست پزشک میباشد را به دمای اتاق رساندهخ و سپس مراحل انجام کار را به دقت دنبال میکنیم. مراحل به ترتیب زیر میباشند:

1- کاغذ استات سلولز که به صورت ژل هایی هستند که برای 8 نمونه اغلب کاربرد دارند در بافر مخصوص به مدت 10 دقیقه خیسانده.

2- بعد از 10 دقیقه این کاغذ را از محلول در اورده و بین 2 کاغذ خشک کن آرام قرار میدهیم تا نم گیری مختصری انجام شود ولی کاغذ نباید خشک شود.

3- در این مرحله نمونه را توسط اپلیکاتور خاصی که به منظور نمونه گذاری استفاده میشود برروی کاغذ منتقل میکنیم. لازم است که نمونه ها 5/1 سانتیمتر از لبه کاغذ و حداقل 1 سانتیمتر از کناره ها فاصله داشته باشند.

4- سپس ژل را برگردانده و از پشت داخل تانک الکتروفورز که حاوی بافر مخصوص است قرار میدهیم به طوریکه نمونه در سمت کاتد باشد.

5- به وسیله 2 لام تمیز و کاغذ صافی پلی را برای ارتباط بهتر بافر با ژل تهیه میکنیم.

6- تانک را به منبع تغذیه متصل نموده و با تنظیم دستگاه روی ولتاژ مناسب ( 160 ولت) که شدت جریانی حدود 6-4 آمپر را فراهم کند جریان الکتریکی برقرار میشود. بعد از چند بار مصرف بافر جریان افزایش میابد که در این زمان بافر تانک باید تعویض گردد و از بافر تازه استفاده نمود.

7- بعد از طی زمان حدود 20 دقیقه دستگاه را خاموش کرده و مراحل رنگ آمیزی، رنگ بری، آب گیری وشفاف سازی را انجام میدهیم.

8- در نهایت باندها به وسیله اسکنر و برنامه مخصوص قرائت میشوند.

در الکتروفورز پروتئین 5 باند تشکیل مشود که شامل آلبومین ، الفا-1 گلوبولین، الفا-2 گلبولین، بتا گلبولبن و گاما گلبولین میباشد. البومین عمده پروتئنیها را تشکیل داده و نزدیک ترین باند به سمت اند را تشکیل میدهد.

 

شرایط کاهش و افزایش پروتئنیهای مختلف:

 

۱- آلبومین:

۱-۱ افزایش آلبومین در شرایط دهیدراتاسون بدن اتفاق میافتد.

۲-۱ کاهش آلبومین : تحت شرایطی مثل سوء تغذیه و سوء جذب، بارداری، بیماریهای کلیوی و کبدی، التهابات و سندرم از دست دادن پروتئین.

۲- آلفا-۱ گلبولین :

۱-۲ افزایش: بیماری التهابی حاد و مزمن.

۲- ۲ کاهش: بیماری کبدی حاد، امفیزم که در اثر کمبود آلفا-۱ آنتی تریپسین میباشد.

۳- آلفا-۲ گلبولین :

۱-۳ افزایش: سندرم نفروتیک، التهابات حاد و مزمن

۲-۳ کاهش: بیماری کبدی شدید، همولیز ( کاهش هاپتوگلوبین)

۴- بتا گلبولین

۱-۴ افزایش: انمی فقر آهن، هایپرکلسترولمی

۲-۴ کاهش: سیروز و سوء تغذیه

۵- گاماگلبولین

۱-۵ افزایش: شامل افزایش پلی کلونال در موارد : آرتریت روماتوئید ، لوپوس، بیماری های کبدی مزمن، التهابات حاد و مزمن،سیروز و افزایش منوکلونال شمال مولتیپل میلوما و ماکروگلبولینمی والدنشتروم.

۲-۵ کاهش : نقص ایمنی اکتسابی و اختلالات ارثی نقص ایمنی

 

عکس كاظم دوراني
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از كاظم دوراني در Monday، 7 October 2013، 11:09 PM
 

اساس شیمیایی بسیاری از واکنشها در موجودات زنده شناخته شده است. کشف ساختمان دو رشته‌ای دزاکسی ریبونوکلئیک اسید (DNA) ، جزئیات سنتزپروتئیناز ژنها، مشخص شدن ساختمان سه بعدی و مکانیسم فعالیت بسیاری از مولکولهای پروتئینی ، روشن شدن چرخه‌های مرکزی متابولیسم وابسته بهم و مکانیسمهای تبدیل انرژی و گسترش تکنولوژی Recombinant DNA (نوترکیبی DNA) از دستاوردهای برجسته بیوشیمی هستند. امروزه مشخص شده که الگو و اساس مولکولی باعث تنوع موجودات زنده شده است.

تمامی ارگانیسمها از باکتریهامانند اشرشیاکلی تا انسان ، از واحدهای ساختمانی یکسانی که به صورت ماکرومولکولها تجمع می‌یابند، تشکیل یافته‌اند. انتقال اطلاعات ژنتیکی از DNA به ریبونوکلئیک اسید (RNA) و پروتئین در تمامی ارگانیسمها به صورت یکسان صورت می‌گیرد. آدنوزین تری فسفات(ATP) ، فرم

عمومی انرژی در سیستمهای بیولوژیکی ، از راههای مشابهی در تمامی جانداران تولید می‌شود.

 

تاثیر بیوشیمی در کلینیک

مکانیسمهای مولکولی بسیاری از بیماریها ، از قبیل بیماری کم خونیو اختلالات ارثی متابولیسم ، مشخص شده است. اندازه گیری فعالیت آنزیمهادر تشخیص کلینیکی ضروری می‌باشد. برای مثال ، سطح بعضی از آنزیمها در سرم نشانگر این است که آیا بیمار اخیرا سکته قلبیکرده است یا نه؟بررسی DNAدر تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی ، بیماریهای عفونی و سرطانهانقش مهمی ایفا می کند. سوشهای باکتریایی حاوی DNA نوترکیب که توسط مهندسی ژنتیک ایجاد شده است، امکان تولید پروتئینهایی مانند انسولینو هورمون رشدرا فراهم کرده است. به علاوه ، بیوشیمی اساس علایم داروهای جدید خواهد بود. درکشاورزینیز از تکنولوژی DNA نوترکیب برای تغییرات ژنتیکی روی ارگانیسمها استفاده می‌شود.

گسترش سریع علم و تکنولوژی بیوشیمی در سالهای اخیر ، محققین را قادر ساخته که به بسیاری از سوالات و اشکالات اساسی در مورد بیولوژیو علم پزشکیجواب بدهند. چگونه یک تخم حاصل از لقاح گامتهای نر و ماده به سلولهای عضلانی، مغزو کبدتبدیل می‌شود؟ به چه صورت سلولها با همدیگر به صورت یک اندام پیچیده درمی‌آیند؟ چگونه رشد سلولها کنترل می‌شود؟ علت سرطانچیست؟ مکانیسم حافظهکدام است؟ اساس مولکولی اسکیزوفرنیچیست؟

مدلهای مولکولی ساختمان سه بعدی

وقتی ارتباط سه بعدی بیومولکولها و نقش بیولوژیکی آنها را بررسی می‌کنیم، سه نوع مدل اتمی برای نشان دادن ساختمان سه بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.


مدل فضا پرکن (Space _ Filling)

این نوع مدل ، خیلی واقع بینانه و مصطلح است. اندازه و موقعیت یک اتمدر مدل فضا پرکن بوسیله خصوصیات باندها و شعاع پیوندهای واندروالسیمشخص می‌شود. رنگ مدلهای اتم طبق قرارداد مشخص می‌شود.

مدل گوی و میله (ball _ and _ Stick)

این مدل به اندازه مدل فضا پرکن ، دقیق و منطقی نیست. برای اینکه اتمها به صورت کروی نشان داده شده و شعاع آنها کوچکتر از شعاع واندروالسی است.

مدل اسکلتی (Skeletal)

ساده‌ترین مدل مورد استفاده است و تنها شبکه مولکولی را نشان می‌دهد و اتمها به وضوح نشان داده نمی‌شوند. این مدل ، برای نشان دادن ماکرومولکولهای بیولوژیکی از قبیل مولکولهای پروتئینی حاوی چندین هزار اتم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فضا

در نشان دادن ساختمان مولکولی ، بکار بردن مقیاس اهمیت زیادی دارد. واحد آنگستروم()، بطور معمول برای اندازه‌گیری طول سطح اتمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال ، طول باند C _ C ، مساوی 1،54 آنگستروم می‌باشد. بیومولکولهای کوچک ، از قبیل کربوهیدراتهاو اسیدهای آمینه، بطور تیپیک ، طولشان چند آنگستروم است. ماکرومولکولهای بیولوژیکی ، از قبیل پروتئینها ، 10 برابر بزرگتر هستند. برای مثال ، پروتئین حمل کننده اکسیژن در گلبولهای قرمز یا هموگلوبین، دارای قطر 65 آنگستروم است. ماکرومولکولهای چند واحدی 10 برابر بزرگتر می‌باشند. ماشینهای سنتز کننده پروتئین در سلولها یا ریبوزومها، دارای 300 آنگستروم طول هستند. طول اکثر ویروسهادر محدوده 100 تا 1000 آنگستروم است. سلولها بطور طبیعی 100 برابر بزرگتر هستند و در حدود میکرومتر (μm) می‌باشند. برای مثال قطر گلبولهای قرمز حدود 7μm است. میکروسکوپ نوریحداقل تا 2000 آنگستروم قابل استفاده است. مثلامیتوکندریرا می‌توان با این میکروسکوپ مشاهده کرد. اما اطلاعات در مورد ساختمانهای بیولوژیکی از مولکولهای 1 تا آنگستروم با استفاده ازمیکروسکوپ الکترونی X-rayبدست آمده است. مولکولهای حیات ثابت می‌باشند.

زمان لازم برای انجام واکنشهای بیوشیمیایی

راکسیونهای شیمیاییدر سیستمهای بیولوژیکی به وسیله آنزیمهاکاتالیز می‌شوند. آنزیمها سوبستراها را در مدت میلی ثانیه () به محصول تبدیل می‌کنند. سرعت بعضی از آنزیمها حتی سریعتر نیز می‌باشد، مثلا کوتاهتر از چند میکروثانیه (). بسیاری از تغییرات فضایی در ماکرومولکولهای بیولوژیکی به سرعت انجام می‌گیرد. برای مثال ، باز شدن دو رشته هلیکسی DNA از همدیگر که برای همانندسازی و رونویسی ضروری است، یک میکروثانیه طول می‌کشد. جابجایی یک واحد (Domain) از پروتئین با حفظ واحد دیگر ، تنها در چند نانوثانیه () اتفاق می‌افتد. بسیاری از پیوندهای غیر کووالان مابین گروههای مختلف ماکرومولکولی در عرض چند نانوثانیه تشکیل و شکسته می‌شوند. حتی واکنشهای خیلی سریع و غیر قابل اندازه گیری نیز وجود دارد. مشخص شده است که اولین واکنش در عمل دیدن ، تغییر در ساختمان ترکیبات جذب کننده فوتون به نام رودوپسینمی‌باشد که در عرض اتفاق می‌افتد.

انرژی

ما بایستی تغییرات انرژی را به حوادث مولکولی ربط دهیم. منبع انرژی برای حیات ، خورشید است. برای مثال ، انرژی فوتون سبز ، حدود 57 کیلوکالری بر مول (Kcal/mol) بوده و ATP ، فرمول عمومی انرژی ، دارای انرژی قابل استفاده به اندازه 12 کیلوکالری بر مول می‌باشد. برعکس ، انرژی متوسط هر ارتعاش آزاد در یک مولکول ، خیلی کم و در حدود 0،6 کیلوکالری بر مول در 25 درجه سانتیگراد می‌باشد. این مقدار انرژی ، خیلی کمتر از آن است که برای تجزیه پیوندهای کووالانسیمورد نیاز است، (برای مثال 83Kcal/mol برای پیوند C _ C). بدین خاطر ، شبکه کووالانسی بیومولکولها در غیاب آنزیمها و انرژی پایدار می‌باشد. از طرف دیگر ، پیوندهای غیر کووالانسی در سیستمهای بیولوژیکی بطور تیپیک دارای چند کیلوکالری انرژی در هر مول می‌باشند. بنابراین انرژی حرارتی برای ساختن و شکستن آنها کافی است. یک واحد جایگزین در انرژی ، ژولمی‌باشد که برابر 0،239 کالری است.

ارتباطات قابل بازگشت بیومولکولها

ارتباطات قابل برگشت بیومولکولها از سه نوع پیوند غیر کووالانسی تشکیل شده است. ارتباطات قابل برگشت مولکولی ، مرکز تحرک و جنبش موجود زنده است. نیروهای ضعیف و غیر کووالان نقش کلیدی در رونویسی DNA ، تشکیل ساختمان سه بعدی پروتئینها ، تشخیص اختصاصی سوبستراها بوسیله آنزیمها و کشف مولکولهای سیگنال ایفا می‌کنند. به علاوه ، اکثر مولکولهای بیولوژیکی و پروسه‌های درون مولکولی ، بستگی به پیوندهای غیر کووالانی همانند پیوندهای کووالانی دارند. سه پیوند اصلی غیر کووالان عبارت است از: پیوندهای الکترواستاتیک، پیوندهای هیدروژنیو پیوندهای واندروالسیآنها از نظر ژئومتری ، قدرت و اختصاصی بودن با هم تفاوت دارند. علاوه از آن ، این پیوندها به مقدار زیادی از طرق مختلف در محلولها تحت تاثیر قرار می‌گیرند

 

 

 

 

عکس فرزانه وفا
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از فرزانه وفا در Monday، 7 October 2013، 11:38 PM
 

مـــراحــلـــي كــه جـهــت انـجــام يــك آزمــايــش بـيـوشـيـمـيـائـي در سـيـسـتـم انـجـام مـي شـونـد بـه صورت زير هستند:
1- شناسايي نمونه
2- آماده سازي نمونه
3- نقل و انتقال نمونه
4- عمل آوردن نمونه
5- وارد كردن نمونه به دستگاه
6- نگهداري و نقل و انتقال محلول ها
7- انتقال محلول ها به محفظه واكنش
8- واكنش شيميايي
9- روش هاي اندازه گيري
10- پردازش سيگنال ها، انتقال داده ها و كنترل فرايندهاي ذكرشده
شناسايي نمونه با نوشتن شماره مورد نظر آزمايشگاه به صورت رونويسي دستي يا برچسب هاي باركد انجام مي شود. 
آماده سازي نمونه: نمونه مورد استفاده در بيشتر سيستم هاي آنالتيك، سرم يا پلاسما است. معمولا سرم نمونه خون گرفته شده از بيمار با سانتريفيوژ كردن جدا مي شود. سيستم هايي نيز وجود دارند كه در آن ها نياز به جداسازي نبوده و آزمايش روي خون كامل انجام مي شود. الكترودهاي يون انتخابي كه به جاي غلظت يون ها، فعاليت آن ها را در خون اندازه گيري مي كنند در دستگاه آناليزور تعبيه مي شوند.

حمل و نقل و وارد كردن نمونه به دستگاه‌
بعد از تهيه سرم مقداري از آن به يك كاپ منتقل شده و در منطقه نمونه برداري دستگاه قرار مي گيرد. شكل و اندازه كاپ ها يا لوله ها داراي يك حجم مرده هستند كه اگر حجم سرم از اين مقدار به اضافه مقدار مورد نياز براي تست هاي تعريف شده براي آن كمتر باشد دستگاه قادر به انجام تست هاي مورد نظر نخواهد بود. جنس كاپ ها بايد از مواد خنثي مانند شيشه يا پلاستيك باشد تا با سرم واكنش ندهد. منطقه بارگيري آناليزور ناحيه اي است كه نمونه ها قبل از آزمايش درآن قرار مي گيرند و به شكل يك سيني حلقوي است. نمونه ها به ترتيب شماره روي اين سيني قرار مي گيرند.

وارد كردن نمونه ها به دستگاه ها
دستگاه ها معمولا با دو روش جريان ممتد يا روش جريان ناپيوسته كار مي كنند. در سيستم هاي جريان ممتد از پمپ هاي پريستاليك استفاده مي شود و در اين پمپ ها يك تيوب لاستيكي بين دو غلتك قرار دارد و حركت غلتك ها باعث جريان يافتن مايع درون لوله مي شود. البته اين پمپ ها داراي سرعت كاملا يكنواختي هستند و با استفاده از تـايمرهاي الكترونيكي زمان روشن شدن پمپ و در نتيجه ميزان جريان مايع كنترل مي‌شود.  ‌در سيستم هاي جريان ناپيوسته با استفاده از پمپ هاي خودكار، نمونه و محلول هاي آزمايش وارد محفظه مخصوصي مي شوند.
در اين روش از يك سرنگ شيشه اي استفاده مي شود كه يك پيستون تفلوني در آن قرار دارد. كنترل دقيق سرعت مكش و تخليه اين سرنگ بسيار اهميت دارد. زيرا سرعت زياد و ميزان برداشت نادرست باعث عدم صحت در خواندن مي شود. 
در قسمت پروب نمونه برداري و پروب ريجنت، سنسوري براي تشخيص ميزان سطح محلول تعبيه مي شود كه به صورت خازني يا فركانسي عمل مي كند.

انتقال محلول ها و نگهداري آن ها
در يك آناليزور ريجنت هاي مختلفي مورد استفاده قرار مي گيرند كه مي توانند مايع يـا خشـك باشند. سيستم هايي كه با ريجنت هاي مايع كار مي كنند مقدار زيادي از محلول‌ها را كه ممكن است براي ساعت ها و حتي روزها كار دستگاه كافي باشد را در محفظه مخصوصي نگهداري مي كنند. آناليزورها داراي خنك كننده هايي هستند كه اين محفظه ها را در دماي پايين نگه مي دارند. سيستم هايي كه با ريجنت هاي خشك كار مي كنند داراي ريجنت هايي به صورت قرص هاي خشك شده هستند . اين قرص ها درون محفظه اي قرار دارند كه سرم و رقيق كننده مناسب به آن افزوده مي شوند و اين كار باعث حل شدن قرص و شروع واكنش مي شود. ريجنت هاي خشك از نظر قيمت نسبت به ريجنت هاي مايع گران تر ولي پايدارتر هستند و مشكل نگهداري نيز ندارند.
انتقال ريجنت ها به محفظه واكنش نيز همانند انتقال نمونه مي تواند با استفاده از پمپ پريستاليك يا سرنگ هميلتون صورت گيرد. 
در مورد واكنش هاي شيميايي زمان انجام واكنش و شرايط گرمائي و ميزان انتقال و مخلـوط كـردن مواد  واكنش دهنده و ظرف يا محفظه اي كه واكنش در آن صورت مـي‌پـذيـرد از عـوامـل مهـم در اندازه گيري واكنش ها هستند. كووت هاي شيشه اي پيركس‌كه معمولا نيازي به جايگزيني نداشته مگر آسيب فيزيكي به آن ها وارد شود و كووت هاي پلاستيكي چندبار مصرف بوده و معمولا تا چند ماه دوام دارند. كووت ها بعد از خواندن مقدار و اندازه گيري توسط محلول هاي مواد شوينده يا محلول هاي اسيدي يا قليايي چند بار تميز مي شوند و سپس با هواي فشرده خشك مي شوند. در بيشتـر دستگاه ها تشخيص شفاف بودن جدار اين كووت ها به طور خودكار انجام مي‌شود.  ‌مخلوط كردن نمونه ها و ريجنت ها نيز توسط تخليه محلول ها با فشار و استفاده از انرژي اولتراسوند يا توسط ميكسر صورت مي پذيرد.  ‌دماي واكنش حدود 37 درجـه سـانتيگراد است كه حفظ آن توسط ايجاد يك محيط در اطراف محفظه هاي واكنش با دماي يكسان و انتقال دما از محيط به محفظه هاي واكنش صورت مي پذيرد. به اين محيط انكوباتور مي گويند كه انكوباتورها به صورت حمام آب گرم وجود دارند. 

روش هاي اندازه گيري
در آناليزورهاي بيوشيميايي از روش هاي مختلفي از قبيل فيلم فتومتري، فتومتري انعكاسي و الكتروشيميايي براي اندازه گيري استفاده مي شود. 
در روش فتومتري براي اندازه گيري نياز به يك منبع نور، يك وسيله جداسازي طيف مورد نظر و يك آشكارساز است. منبع نوري به كار رفته در دستگاه هاي آناليزور مي تواند لامپ هاي هالوژن-تنگستن، هالوژن-كوارتز يا زنون باشد. نور ساطع شده از اين منابع حـاوي طـول مـوج هـاي 200 تا 700 نانومتر است. لامپ زنون نسبت به لامپ هاي هالوژن- تنگستن داراي شدت بيشتر و عمر طولاني تر هستند.
براي جداسازي طيف موردنظر از فيلترهاي تداخلي استفاده مي شود. اين فيلترها معمولا داراي پيك عبوري 30 تا 80 درصد و پهناي باند 5 تا 15 درصدي هستند. در بعضي از آناليزورها فيلترهاي مورد نياز در چرخ فيلتر قرار داده شده اند و فيلتر مورد نظر در زمان مناسب توسط نرم افزار سيستم در محل اندازه گيري قرار مي گيرد. از ديودهاي نوري براي جداسازي و هم چنين آشكارسازي طيف مناسب استفاده مي شود. قسمت فتومتري بايد بتواند جذب نوري تا A 5/2 را قرائت كند. ميزان نويز آن نبايد براي يك واحد جذب نوري A(1 بيشتر از 0005)‌ واحد جذب نوري باشد. محدوده طيفي نيز بين 340 تا 650 نانومتر مناسب مي باشد.  ‌روش فتومتري انعكاسي در آناليزورهايي كه داراي ريجنت هاي خشك هستند به كار مي رود. اجزاي اين سيستم همانند اجزاي سيستم فتـومتـري بـوده و نـور منعكـس شـده انـدازه گيـري مـي شود و شدت نور ساطع شده (فـلــورسـنــت) رابـطــه مـسـتقيـم بـا غلظـت مـاده تحـريـك شـده دارد. رايـج تـريـن روش الكتروشميايي كه در آناليزورها مورد استفاده قرار مي گيرد روش الكترود يون انتخابي است.اين روش جهت اندازه گيري سديم پتاسيم و كلر مورد استفاده قرار مي گيرد. رابطه بين فعاليت و غلظت آن يون در نمونه بايد با استفاده از محلول هاي كاليبره كننده مشخص شود. پس از ورود نمونه به محفظه حاوي الكترودهاي مرجع، الكترود بايد براي مدت طولاني در تماس با نمونه باشد (بين 7 تا 45 ثانيه) تا به حالت پايدار برسد. پردازش سيگنال ها و كنترل فرايند شامل حركات الكترومكانيكي و ارتباط بين اپراتور و دستگاه در آناليزورهاي بيوشيميايي توسط ريزپردازنده ها و نرم افزارهاي مربوطه انجام مي شود.
اصول كار به اين صورت است كه سرم آماده شــده را در دو قـسـمــت pack ريجنـت هـا قـرار مي‌دهيم. سپس با معرفي تست هاي مورد نياز بـراي هـر نـمـونـه دسـتـگاه شروع به كار كرده و جواب ها را به دو صورت چاپ و نمايش روي صفحه مانيتور ارائه خواهد كرد.  ‌لازم به ذكر است كه براي انجام تست در ابتدا بايد با قرار دادن blank ميزان كدورت كووت به دست آيد و سـپـس بـا كـالـيـبـره كـردن توسط كاليبراتورهاي مناسب، منحني مربوط به خوانش هر تست به دسـت مـي آيـد و در نـهـايت توسط كنترل هاي نرمال و غيرنرمال از درستي كاليبراسيون و سالم بودن ريجنت اطمينان حاصل مي شود.

اشكالات رايج دستگاه:
‌پمپ پريستاليك يا سرنگ نمونه برداري سرم يا ريجنت ممكن است دچار اشكال شوند كــه مـعـمـولا در قـسـمـت پـمـپ پـريـسـتـالـيـك يـا تعويض تيوب لاستيكي يا فنر ارتجاعي پمپ، ايراد  برطرف مي شود.
‌ايــرادهــاي مــربــوط بـه منبـع نـور (معمـولا سوختن لامپ)، كووت ها و محفظه انكوباتور از لحاظ تنظيم نبودن دماي 37 درجه كه مربوط به سوختن المنت در دستگاه‌هاي داراي حمام آب و خرابي سنسور مربوطه   است . 
‌ايراد در قسمت پروب هاي نمونه برداري شـامل گرفتگي يا شكستن سوزن يا اشكال در سنسور سطح مايع
‌مشكلات مربوط به بردهاي الكترونيكي و نرم افزارهاي مربوط

منبع:
 كتاب مهندسي پزشكي، اصول و كاركرد و تـعـمـيــرات تـجـهـيــزات پـزشكـي، مـولفـان: رضـا خـسـروآبـادي و صـالـح زمـانـي نـژاد، انـتـشارات مدرسان شريف

منبع: نشریه مهندسی پزشکی شماره ۱۱۷

 

عکس نجمه عظيمي فر
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از نجمه عظيمي فر در Monday، 7 October 2013، 11:47 PM
 

روش‌هاي مورد استفاده براي تست‌هاي آزمايشگاهي به صورت دائم در حال پيشرفت هستند: روش‌هاي جديد كه پيشرفت‌هاي زياد و سريع در دانش پزشكي، علوم و تكنولوژي آزمايشگاهي را منعكس مي‌كنند، به سرعت مورد استفاده قرار مي‌گيرند. بسياري از روش‌هايي كه امروزه استفاده مي‌شوند از تكنيك‌هاي مولكولي و واكنش‌گرهايي استفاده مي‌كنند كه تا چند سال قبل وجود نداشتند. سيستم مرجع آزمايشگاهي سه مولفه اصلي دارد:

1-ارزيابي و تاييد مواد و روش‌هاي آزمايشگاهي استاندارد: ارزيابي يك روش تست آزمايشگاهي لزوما موقت است. روش‌هاي آزمايشگاهي كه به صورت عمومي پـذيـرفتـه شـده‌انـد نيـاز بـه مرور و ارزيابي دائم دارند؛ چرا كه با توجه به اطلاعات و تكنولوژي جديد، نياز است كه تغييرات دائم در اين روش‌ها ايجاد شود.
2-تحقيقـات گـروهـي مـربـوط بـه پيشـرفـت، توسعه و ارزيابي روش‌ها و مواد آزمايشگاهي: تحقيقات براي ارزيابي و پيشرفت روش‌هاي آزمايشگاهي و نيز براي بهبود ارزيابي كارائي آزمايشگاه‌هاي كلينيكي الزامي است.
در ارتباط با سيستم مرجع آزمايشگاه كلينيكي، تحقيقات گروهي نياز به آشنايي با مقالات علمي مربوطه دارد و ممكن است به روش‌ها، فرايندها و مواد مورد استفاده تـوسـط آزمـايشگاه‌هاي كلينيكي براي انجام تست‌ها نيز مربوط شود. اين تحقيقات مي‌توانند شامل توسعه يك تست يا ارزيابي مقايسه‌اي روش‌ها، فرايندها و مواد جديد باشند. البته تحقيقات كلي بيومديكال كه متكي بر برخي از تست‌هاي آزمايشگاهي هستند در اين حوزه قرار نمي‌گيرند.
3-بـازرسي تجهيزات آزمايشگاهي و توزيع نمونه تست مهارت براي بررسي آزمـايشگاهي يا ديگر شاخص‌هاي سنجش عملكرد آزمايشگاه: سومين المان از سـيـسـتــم مــرجــع آزمـايشگـاه قـانـونـي، بـازرسـي آزمـــايــشــگـــاه‌هـــا در مــحـــل و تـــوزيـــع دوره‌اي نمـونـه‌هاي تست مهارت براي آزمايش است. روش‌هاي استاندارد تاييدشده و پيشرفت‌هاي تكنولوژيك به دست آمده از تحقيقات گروهي، تـسهيـلاتـي بـراي انجـام فـراينـدهـايـي بـه منظـور بررسي مواد استخراج شده از بدن انسان فراهم مــي‌كـنـنــد كــه بــه ايــن وسـيـلــه اطـلاعـاتـي بـراي تشخيص، پيشگيري يا درمان بيماري‌ها فراهم مـي‌شـونـد. عملكـرد نـامنـاسب اين فرايندها در زمان استفاده عملي در آزمايش‌هاي كلينيكي و پـزشكـي، مـي‌تـواند منجر به تشخيص اشتباه يا انتخـاب يـك روش درمـانـي نـامنـاسب شود كه مـي‌تـوانـد منجـر بـه جـراحـي و اعمـال درمـاني طـولانـي مـدت يا غيرضروري و حتي منجر به مـرگ شـود. استاندارد كردن روش‌هاي عملي آزمـايشگاهي، كيفيت تست‌هاي آزمايشگاهي را تضمين مي‌كند.
فـراينـد بـازرسـي، بـر تطـابق با استانداردهاي پذيرفته شده اعمال آزمايشگاهي خوب نظارت مــي‌كـنــد و فــرصــت‌هــايــي را كــه بــراي بـهـبــود سرويس‌هاي آزمايشگاهي وجود دارند شناسايي مي‌كند. اين نظارت‌ها به صورت متنـاوب انجـام مـي‌شـوند تا با بررسي و ارزيابي شواهد عيني، درجه واقعي تطابق با استانداردهاي آزمايشگاهي پذيرفته شده را تعيين كنند.
CLEP يا برنامه ارزيابي آزمايشگاه باليني مركز Wadsworth
در اول جولاي 1965، نيويورك، اولين ايالتي در كشور امريكا بود كه برنامه صدور گـواهينـامـه و صـدور مجوز براي تعداد محدودي از آزمايشگاه‌هاي باليني را كه در حوزه‌هاي خاصي از تست‌هاي بيماران عمل مي‌كردند، آغاز كرد. از آن زمان به بعد برنامه توسعه پيدا كرده است و در حال حاضر از طريق CLEP يا برنامه ارزيابي آزمايشگاه باليني مركز Wadsworth، كيفيت كلي تست‌هاي انجام شده در آزمايشگاه‌هاي باليني و بانك‌هاي خون در سرتاسر ايالت و نيز در آزمايشگاه‌هاي بين المللي كه نمونه‌هاي باليني از ايالت نيويورك را قبول مي‌كنند، مانيتور مي‌كند. CLEP از تخصص كاركنان علمي مركز Wadsworth استفاده مي‌كند تا سه مولفه سيستم مرجع آزمايشگاه باليني برقرار باشند.
هدف CLEP تضمين صحت و قابليت اطمينان نتايج تست‌هاي آزمايشگاهي روي نمونه‌هاي به دست آمده از داخل ايالت است و اين كار با بازرسي درمحل، تست مهارت و ارزيابي صلاحيت پرسنل آزمايشگاه‌هاي باليني و بانك‌هاي خون انجام مي‌شود. عملكـرد منـاسـب تسـت‌هـاي آزمايشگاه‌هاي تشخيصي بسيار حياتي است كه روي بهداشت عمومي، ايمني و رفاه تمام ساكنان ايالت تاثير دارد.
در حال حاضر CLEP به صورت ساليانه، تقريبا 1000 آزمايشگاه و تقريبا 900 مركز سرويس بيمار در نيويورك را مجوز مي‌دهد. به علاوه CLEP به صورت دوسالانه تقريبا 3100 گواهي صلاحيت براي افرادي كه به عنوان مدير/معاون مدير اين آزمايشگاه‌هاي باليني و بانك‌هاي خون عمل مي‌كنند، صادر مي‌كند.
قبل از اين كه يك آزمايشگاه، بتواند اجازه نامه دريافت كند، مدير آزمايشگاه بايد داراي گواهي باشد و آزمايشگاه بايد نيازمندهاي مربوط به بازرسي در محل را برآورده كرده و فرايند اخذ مجوز را كامل كند. آزمايشگاه‌ها بايد ظرف 120 روز بعد از اين كه براي اجـازه‌نـامـه درخـواسـت دادند، تحت بازرسي‌هاي اوليه قرار بگيرند و بعد از آن هم بازرسي‌هاي معمول را حداقل هر دو سال يك بار انجام دهند. قسمتي از اين فرايند اخذ مجـوز، شـامـل گـذرانـدن تسـت‌هاي كارائي در تمام گروه‌هايي است كه آزمايشگاه مي‌خواهد براي آن‌ها مجوز بگيرد. اگر آزمايشگاه نتواند در يكي از اين گروه‌ها، تست كارائي را با موفقيت بگذراند بايد بعد از آن دو بار اين تست در همان گـروه را بـا مـوفقيـت پـاس كنـد تـا بتـواند مجوز مـربـوطـه را به دست آورد. البته اگر آزمايشگاه نتـوانـد تسـت كـارائـي مربوط به يك گروه را با مـوفقيـت پـاس كنـد، ايـن موضوع تاثيري روي تــوانــائــي آزمــايـشـگــاه بـراي انجـام تسـت‌هـا در گروه‌هاي ديگري كه مجوز آن‌ها را كسب كرده است ندارد.
هـمـان طور كه گفته شد به عنوان بخشي از فرايند اخذ مجوز، آزمايشگاه‌ها بايد تست‌هاي كـارائـي در تـمـام گروه‌ها (به عنوان مثال تست HIV، urinalysis و ...) را پاس كنند تا بتوانند براي آن گروه، مجوز دريافت كنند. براي هر گروه از تـسـت‌هـايـي كه يك آزمايشگاه انجام مي‌دهد، Wadsworth يـك سـري نـمـونـه بـا نتايج از پيش تعيين شده را آماده كرده و آن‌ها را براي تست به آزمايشگاه‌ها مي‌فرستند. آزمايشگاه نتايج خود را ارسال مي‌كند و اين نتايج با نتايج از پيش تعيين شـده مـقـايـسـه مـي‌شـوند تا صحت آن‌ها تعيين شـــود. Wadsworth مــســئـــول مـــديــريــت كــردن تـســت‌هــاي كــارائــي در طـول سـال اسـت. اگـر آزمايشگاه‌ها نتايج تست‌هاي كارائي را به موقع ارسال نكنند به صورت اتوماتيك ردشده در نظر گـرفتـه مـي‌شوند. به علاوه اگر يك آزمايشگاه نتواند تست كارائي در يكي از گروه هايي كه قبلا مجوز داشته را پاس كند، بايد دو تست كارائي ديگر در آن گروه را پاس كند تا بتواند مجوز خود را حفظ كند.
شكايت‌هاي مربوط به آزمايشگاه‌ها توسط واحد بررسي آزمايشگاه‌ها در Wadworth )LIU( دريافت مي‌شوند. LIU به هر يك از اين شكايات يــك درجــه اهـميـت بيـن صفـر تـا چهـار نسبـت مي‌دهد و سپس اين شكايات را براي پيگيري به CLEP ارسـال مـي‌كـنـد. CLEP بـايـد براي تعيين گام‌هاي مربوط به بررسي هر شكايت، يك طرح تـعـيـيـن كـنـد. ايـن طـرح بـسـتـه بـه سطح اهميت شكايت، بايد در يك بازه زماني مشخص كامل شـود. بـه عـنـوان مـثـال سطح اهميت صفر الزام مــي‌كـنــد كـه در بـازه زمـانـي 24 سـاعـت بـعـد از دريافت شكايت، طرح كامل شود. درحالي كه سطح اهميت يك، الزام مي‌كند كه طرح، حداكثر سه روز بعد از ارجاع آماده شود.
در يك بازه زماني از اول آوريل 2006 تا 30 جون 2008، CLEP، 1747 بازرسي را كامل كرد كه شامل 1000 بازرسي معمول، 138 پيگيري و 609 بازرسي به دلايل مختلف از جمله بازرسي‌هاي مربوط به شكايات بودند. در 16 ژوئن 2008، پايگاه داده CLEP، 969 آزمايشگاه با وضعيت‌هاي تاييد متفاوت را ليست كرد. از اين 969 آزمايشگاه، 873 تاي آن‌ها در تمام گروه‌هاي تستي كه انجام مي‌دادند، مجوز دريافت كردند. وضعيت 68 تا از اين آزمايشگاه‌ها معلق بود و 28 تاي آن‌ها در برخي از گروه‌هاي تستي كه انجام مي‌دادند مجوز دريافت كردند و منتظر بررسي بقيه گروه‌ها بودند.

گستره مميزي و روش كار
سازمان براي تعيين اين كه آيا به صورت مناسب، آزمايشگاه‌هاي كلينيكي را بازرسي كرده و به آن‌ها مجوز مي‌دهد و نيز اين كه آيا اعتراضات مربوط به آزمايشگاه‌هاي باليني در زمان مناسب پيگيري مي‌شوند يا نه، مميزي شد. براي پياده سازي اهداف مميزي، با كـارمنـدان آژانـس مصـاحبـه شـد، قـوانيـن ايـالتـي و فـدرال قـابـل اعمـال مـرور شدند و دستورالعمل‌ها و سياست‌هاي مربوطه بررسي شدند. اين مميزي دوره زماني از اول آوريل 2006 تا 10 اكتبر 2008 را پوشش داد.
به صورت تصادفي 50 آزمايشگاه براي تعيين اين كه آيا بازرسي‌هاي اوليه و معمول در بازه‌هاي زماني مورد نياز كامل شده‌اند يا نه، انتخاب شدند. تست‌هاي انجام شده شـامـل دو سيكـل بـازرسي روتين براي آزمايشگاه‌هاي مستقر و بازرسي اوليه (و در صورت نياز بازرسي‌هاي معمول) براي آزمايشگاه‌هاي جديدا تاييد شده بودند. براي 50 آزمايشگاه نمونه برداري شده، 79 بازرسي معمول و 13 بازرسي اوليه بايد انجام مـي‌شـدنـد. همچنيـن ايـن آزمـايشگـاه‌هـا بـراي تعييـن ايـن كه آيا تست‌هاي كارائي را مي‌گذرانند يا نه و اين كه آيا مديران آن‌ها گواهينامه‌هاي كيفيت معتبر دارند يا نه، بررسي شدند.
CLEP بين اول آوريل 2006 و 19 جون 2008، 225 شكايت را از LIU دريافت كردند. براي تعيين اين كه آيا شكايات، پيگيري شدند و آيا طرح‌هاي ايجادشده در بازه‌هاي زماني تعيين شده دنبال شدند، به صورت تصادفي 10 تا از 48 شكايتي كه سطح اولويت يك داشتند و 10 تا از 44 شكايتي كه سطح اولويتي براي آن‌ها تعيين نشده بود انتخاب شـدند. دليل انتخاب شكايات با سطح اولويت يك اين بود كه آن‌ها بالاترين سطح ريسك را داشتند.
مميـزي كـارائـي طبـق استـانداردهاي مميزي دولتي پذيرفته شده انجام شدند. اين استانداردها نياز به طراحي و انجام مميزي داشتند تا شواهد مناسب و كافي براي داشتن يك پايه منطقي براي يافته‌ها و نتيجه گيري‌ها بر اساس اهداف مميزي به دست آيد.

صدور اجازه نامه و فرايند بازرسي
بـراي تعييـن ايـن كه آيا سازمان، نيازمندي‌هاي مربوط به اجازه نامه و بازرسي را برآورده مي‌كند به صورت تصادفي 50 تا از 873 آزمايشگاه باليني كه تمام گروه‌هاي تست آن‌ها در 16 جون 2008 تاييد شده بودند انتخاب شدند. اين آزمايشگاه‌ها، متشكل از 35 آزمايشگاه در ايالت نيويورك، 13 آزمايشگاه خارج از اين ايالت و 2 تا خارج از كشور بودند. اين آزمايشگاه‌ها بايد 13 بازرسي اوليه و 79 بازرسي معمول را تا اين تاريخ دريافت كرده باشند. با اينكه هر يك از اين آزمايشگاه ها به صورت مناسب، بازرسي شده و مجوز دريافت كرده بودند، دريافتند كه CLEP تمام بازرسي‌هاي مورد نياز در بازه‌هاي زماني مورد نياز را انجام نداده است.
از 13 آزمايشگاهي كه نياز به بازرسي‌هاي اوليه داشتند مشخص شد كه در هشت تاي آن‌هــا، بــازرســي‌هــاي مــربـوطـه در بـازه زمـانـي موردنياز انجام شده بودند. براي دو آزمايشگاه، اين بازرسي‌ها سروقت انجام نشده بودند زيرا كارمندان آن‌ها تقاضا كرده بودند كه براي آماده شدن براي اين بازرسي‌ها، زمان بيشتري به آن‌ها داده شود. كارمندان Wadsworth بيان كردند كه با وجـود ايـن كه اين بازرسي‌هاي اوليه طبق نياز انـجـام نـشـدنـد، ايـن هـيچ خطري براي بيماران ايـجـاد نـمـي‌كـرد؛ زيرا آزمايشگاه‌ها نمونه‌هاي نـيـويـورك را دريـافـت نمي‌كردند. سه بازرسي اولـيـه بـاقـي مـانـده، مـربـوط بـه آزمـايـشگاه‌هايي بـودنـد كـه خـارج از ايـالت نيويورك واقع شده بودند و بين 6 تا 60 روز بعد از 120 روز محدوده زمـــانـــي مـــوردنــيـــاز انــجــام شــدنــد. كــارمـنــدان Wadsworth بـيــان كــردنــد كــه دلـيــل انـجـام ايـن بازرسي‌ها با تاخير اين بود كه CLEP منتظر بود تا بازرسي‌ها را بتواند به نحوي برنامه‌ريزي كند كه به صورت تركيبي با ديگر آزمايشگاه‌ها در همان منطقه جغرافيايي انجام دهد. با اين كه اين دليل مــي‌تــوانــد عـمـلــي بــاشــد امــا تــاخـيــر در انـجـام بازرسي‌هاي اوليه روي توانايي آزمايشگاه‌ها در انجام كارشان تاثير مي‌گذارد.
براي 42 آزمايشگاهي كه نياز به بازرسي‌هاي مـعـمـول داشـتـنـد، در 21 تـاي آن‌ها (50 درصد) حداقل يك بازرسي معمول دير انجام شده بود. از 79 بازرسي معمول انجام شده، 25 تاي آن‌ها، بين يك تا 22 ماه بعد از محدوده زماني دو ساله مورد نياز انجام شده بود. از 21 آزمايشگاه:
11 آزمــايـشـگــاه در ايـالـت نـيـويـورك قـرار داشتند.
8 آزمايشگاه خارج از ايالت بودند.
2 آزمـايشگـاه خـارج از كشـور واقـع شـده بودند.
كارمندان Wadsworth اين طور پاسخ دادند كه آن‌ها به خاطر محدوديت‌هاي بودجه در طول پـريـود مـمـيـزي، تـعداد كارمند كافي نداشتند و بنابراين نمي‌توانستند نيازمندي‌هاي مربوط به زمــان بـنــدي‌هــاي بــازرســي را بــرآورده كـنـنـد. كــارمـنــدان Wadsworth بــراي اثـبـات ايـن ادعـا، جـدول مـربـوط بـه تـعـداد كـارمندان خود را كه كمبود تعداد كارمندان در طول دوره مميزي را نـشـان مي‌داد، ارائه كردند. آن‌ها همچنين بيان كردند كه 11 بازرسي خارج از ايالت كه با تاخير انجـام شـده بـود در آزمـايشگـاه‌هـايـي بـود كـه تـوسـط سـازمـان‌هاي دولتي هم مانيتور مي‌شدند و لذا آن‌ها اولويت را به آزمايشگاه‌هاي داخل ايالت نيويورك داده بودند چرا كه اين آزمايشگاه‌ها توسط موسسه‌هاي ديگري، مانيتور نمي‌شوند.
اين كه بازرسي آزمايشگاه‌هاي داخل ايالت نيويورك در اولويت قرار بگيرد، منطقي است اما اگر CLEP نتواند بازرسي‌هاي معمول را در بازه دو ساله مورد نياز كامل كند، روش‌هاي نامناسب يا اشتباه تست مورد استفاده توسط آزمايشگاه‌ها، براي مدت زمان طولاني‌تر از آنچه كه بايد، بررسي نشده باقي مي‌مانند و لذا مي‌توانند منجر به نتايج غيرصحيح تست و تشخيص اشتباه شوند كه منجر به درمان نامناسب بيماران مي‌شود.
مشخص شد كه تمام 50 مدير باليني، گواهينامه‌هاي معتبر داشتند و نيز 31 تا از 50 آزمـايشگـاه نمـونـه‌اي كـه مـورد بررسي قرار گرفتند، تست‌هاي كارائي را براي تمام گروه‌هاي تست تاييدشده خود، پاس كردند. 19 آزمايشگاه باقي مانده، در تست‌هاي كارائي مربوط به يكي از گروه‌هاي تست خود رد شدند اما بعدا توانستند دو تست كارائي در آن گروه را پاس كنند.

فرايند شكايت
قانون فدرال، شكايت را به صورت ادعاي عدم تطابق با نيازمندي‌هاي ايالت و/يا فـدرال تعـريـف مـي‌كنـد. CMS آژانس‌هاي ايالت را الزام به داشتن دستورالعمل‌ها و سياست‌هاي نوشته شده مي‌كند تا اطمينان حاصل شود كه بعد از دريافت يك شكايت، اعمـال منـاسبـي انجـام مي‌شوند. اين سياست‌ها و دستورالعمل‌ها بايستي زمان‌هاي پاسخگوئي به يك شكايت و نيز منطقي براي تعيين تقدم بررسي شكايات داشته باشند.
دفتر امور نظارتي Wadsworth مسئول رسيدگي به شكايات مربوط به آزمايشگاه است. در اين دفتر، LIU شكايات را از بيماران، ارائه دهندگان مراقبت‌هاي بهداشتي و كارمندان آزمايشگاه‌ها دريافت مي‌كند. نمونه‌هايي از شكايات دريافت شده توسط LIU شامل گم شدن نمونه‌ها در آزمايشگاه و تكنيك‌هاي ضعيف اخذ نمونه خوني است. LIU اعتراضات را دسته بندي و اولويت بندي كرده و سپس آن‌ها را همراه با كلاسي كه براي آن‌ها تعيين شده است براي بررسي و پيگيري به CLEP ارسال مي‌كند. CLEP هم موظف است كه براي رسيدگي به شكايت در بازه زماني مشخص شده يك طرح ايجاد كند. براي تعيين گام‌هاي موجود در طرح ممكن است CLEP نياز داشته باشد كه يك بررسي در محل انجام دهد.
كـارمنـدان LIU بيـان مي‌كنند كه چارچوب‌هاي زماني مورد نياز براي ايجاد طرح بر‌اساس كلاس‌هاي تعيين شده به صورت جدول1 است:
طبق پايگاه داده CLEP از اول آوريل 2006 تا 19 جون 2008، 225 شكايت به CLEP ارجاع داده شدند. از اين 225 شكايت، 48 تاي آن‌ها اولويت يك در نظر گرفته شدند و 44‌تاي آن‌ها كلاس بندي نشدند. گرچه اين شكايات در ابتدا توسط LIU در كلاس‌هاي مشخصي قرار داده شدند اما اين دسته بندي‌ها در پايگاه داده CLEP وارد نشدند. براي تعيين اين كه آيا در بازه زماني مورد نياز، طرحي براي شكايت تعيين شد يا نه، به صورت تصادفي ده تا از 48 شكايت با اولويت يك و 10 تا از 44 تا شـكــايــت كــلاس بـنــدي نـشــده بــراي بــررســي انـتـخــاب شــدنــد. بــا ايــن كــه كــارمـنــدان CLEP طـرح‌هـايي را براي هر يك از اين 20 شكايت، ايجاد كرده بودند، به صورت زير اين طرح‌ها در بازه‌هاي زماني مورد نياز ايجاد نشده بودند:
‌براي 8 تا از 10 شكايت با اولويت يك (80 درصد)، ايجاد طرح‌ها در محدوده زماني بيشتر از سه روز با متوسط پنج روز توليد شده بودند كه اين زمان‌ها بين يك تا ده روز متغير بود. شكايات نمونه برداري شده شامل جابجا شدن نمونه‌ها در يك آزمايشگاه و تاخير در توليد نتايج تست‌ها در آزمايشگاه ديگر بود.
‌بــراي ده شـكــايــت كــلاس بـنــدي نـشـده، كـلاس‌هـاي اولـيـه آن‌هـا به دست آورده شد و مشخص شد كه يكي از آن‌ها عملا اولويت يك داشته است در حالي كه CLEP طرح را پنج روز ديرتر از محدوده زماني سه روزه ايجاد كرده بود. امـا بـراي نـه شـكـايت كلاس‌بندي نشده ديگر، طرح‌هاي مورد نياز در زمان بندي صحيح كامل شده بودند.
اگر شكايات با ريسك بالا، مانند جابجا شدن نـمـونـه‌هـا و تـاخير در توليد نتايج تست ها، در مـحــدوده زمــانــي مــوردنـيــاز بــررســي نـشــونــد، سلامتي بيماران ممكن است در معرض خطر قرار بگيرد.
طبق اظهارات كارمندان Wadsworth، تعداد شـكــايـات دريـافـتـي در 2007 بـه صـورت قـابـل توجهي نسبت به سال‌هاي قبل زياد شده بود و هــمــيـــــن بـــــاعـــــث شـــــد كـــــه آن‌هـــــا نــتـــــوانــنــــد مـحــدوديــت‌هــاي زمــان بـنــدي تـعـيـيـن شـده را برآورده كنند. آن‌ها همچنين توضيح دادند كه هدف آن‌ها تضمين اين است كه "عمل" مربوط به يك شكايت در بازه زماني موردنياز شروع شود نه اين كه صرفا يك طرح نوشته شده ايجاد شود. يك عمل اوليه ممكن است شامل تماس گرفتن با آزمايشگاه براي اخذ اطلاعات بيشتر، بحث كـردن در مـورد شـكـايـت بـا يـك بازپرس براي بــرنـامـه ريـزي كـردن يـك بـازرسـي در مـحـل يـا درخواست دادن اطلاعات تست كارائي باشد. آن‌ها همچنين بيان كردند كه اعمال انجام شده بستگي به طبيعت و شدت شكايت دارد. با توجه به اين موضوع، آن‌ها بيان كردند كه در ابتداي 2009 مــــي‌‌خــــواهــنــــد يــكــســــري ســيــــاســـت و دسـتــورالـعـمــل جــديــد پـيــاده ســازي كـنـنــد كــه نيازمندي "ايجاد يك طرح" را به "شروع يك عمل" در چارچوب زماني تعيين شده براي هر يك از كلاس‌ها تغيير دهد.

منبع: نشریه مهندسی پزشکی شماره ۱۳۳، مهندس فاطمه یاوری

عکس وجيهه ابراهيمي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از وجيهه ابراهيمي در Tuesday، 8 October 2013، 12:37 AM
 

technic lab

عکس سميه خواجوي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از سميه خواجوي در Tuesday، 8 October 2013، 1:23 AM
 

 

«جمع آوري وحمل صحيح نمونه هاي آزمايشگاهي »

توجه توجه: هر نمونه اي كه در اختيار شما قرار ميگيرد نه تنهانماينده يك فرد بلكه نماينده يك فاميل وقوم ميتواند باشد .

يكي از مهمترين وظايف هر پرستار دقت در تهیه،  نگهداري وحمل ونقل نمونه ها به آزمايشگاه مي باشد.

بهتر است قبل از آغاز بحث به اين مطالب توجه گردد :

1.هر نمونه با يك برگه درخواست آزمايش كه شامل نام ،نام خانوادگي ،مشخصات كامل بيماراست بايد به آزمايشگاه فرستاده شود .

2.هرنمونه بايد به طور جداگانه ودر ظروف يا لوله هاي جداگانه فرستاده شود.

3.ظروف بايد ضد نشت بوده واگر لوله محتوي سرم خون است حتما درپوش لاستيكي محكمي داشته باشد.

4.مشخصات بيمار با نوار چسب روي لوله نوشته شود.

5.اگر قرار است نمونه به جاي دور دستي حمل گردد حتما بايد مقررات مربوط به آن رعايت گردد.

6.درآزمايشگاه نيز تمام لوله ها بايد زير هود بيولوژيك باز شوند وپس از آن براي آزمايش به قسمتهاي مختلف برده شوند.

7- هيچگاه نمونه خون نبايد در فريزر نگهداري شود چون يخ ميزند.

8- اگر از بيمار لام تهيه شده حتما بايد خشك شود وبعد حمل گردد.

9- نمونه ها از زمان جمع آوري تا بسته بندي بايد در حرارت مناسب نگهداري شوند.

10- دقت شود به دليل آلودگي بالا نمونه خلط بايد در ظرفي مجزا بسته بندي گردد.

در سال 1983 كميته مشترك سازمان جهاني بهداشت وسازمان حمل ونقل هوايي واتحاديه هوايي پست براي حمل مواد بيولوژيك ونمونه هاي آزمايشگاهي مقرراتي را وضع كرد كه مهمترين آن عبارتند از :

*موادعفوني: موادي است كه احتمالا حاوي ميكروارگانيسم زنده ويا توكسين آنهاباشد ،كه يقينا ويا محتملا عامل بيماري در انسان يا حيوان است .

*مواد آزمايشي: مواد دفع شده يا مترشحه از انسان يا حيوان ،خون ومشتقات آن،بافتها ومايعات بافتي كه براي تشخيص ارسال ميگردد.

بسته بندي مواد فوق به اين ترتيب است :

1. يك ظرف غير قابل نشت محتوي نمونه .

2.يك ظرف غيرقابل نفوذ ثانوي كه ظرف نمونه اول داخلش قرار ميگيردودر اطرافش مواد جاذبه الرطوبه ريخته شده باشد.

3.يك ظرف خارجي براي جلوگيري از هرگونه آسيب فيزيكي مانند ضربه ونظاير آن.

با هر نمونه يك كپي از مشخصات كامل نمونه همراه باشد.يك كپي ديگر نيز با پست فرستاده شود وكپي سوم در آزمايشگاه فرستنده نمونه بايگاني گردد.

علامت بين المللي مواد عفوني بر روي جعبه محتوي مواد آزمايشي چسبانده شود .

کشت خون

انجام كشت خون   در تشخيص بيماران تب دار  با علايم حاد و بدون شكايت موضعي و  نيز در   تشخيص قطعي اندوكارديت عفوني نقش ارزنده اي دارد عفونت هاي خوني حاصل از   باكتريهاي فرصت طلب يكي از مشكلات عمده بيماران بستري شده در بيمارستانها و   افراد ايمنوساپرسيو است و بدليل  مقاومت دارويي بالاي عوامل ايجاد كننده   باكتريمي بيمارستاني ،  مرگ و مير بالاتري دارند.

 
 

نمونه گيري : به علت اينكه  ميزان مرگ و مير در عفونتهاي خون   بالا است ( حدود 20% تا 50% ) لذا نمونه گيري ، جداسازي و تشخيص دقيق عامل   بيماري  از اهميت خاصي  برخوردار است

الف ) وسايل   مورد نياز: فرم درخواست آزمايش ، برچسب ، شيشه هاي كشت   خون هوازي و بي هوازي ، محلول آنتي سپتيك،  پنبه، سر سوزن ،  سرنگ و   تورنيكه (گارو ).

ب ) روش انجام   كشت خون :1-  فرم درخواست آزمايش تكميل شده و با شماره   بيمار تطبيق گرديده و به بيمار در مورد چگونگي اخذ خون توضيحات لازم داده ميشود   .2-   شيشه كشت خون آماده شده و درپوش آن برداشته مي شود 3-   بعد از انتخاب رگ مناسب براي خو نگيري (   معمولا وريد بالاي ساعد antecubital   ) ،  گارو از بازو بسته   ميشود.

 

4-   ضدعفوني پوست :1-  براي اين منظور ابتدا با پنبه آغشته به محلول   آنتي سپتيك محلي را كه براي خو نگيري انتخاب شده است به مدت يك دقيقه پاك ميشود   . 2- سپس اجازه داده ميشود تا آنتي سپتيك در پوست خشك شود . با پنبه ديگر آغشته   به محلول آنتي سپتيك محل خو نگيري مجددا بشكل دايره ، از مركز به طرف خار ج پاك   ميشود و اجازه داده ميشود تا آنتي سپتيك روي پوست خشك گردد . 3- در صورت لزوم   قبل از وارد نمودن سر سوزن سرنگ،  محل خو نگيري لمس ميشود. لازم به تذكر   است كه انگشتي كه براي لمس  استفاده ميشود قبلا" با روش ذكر شده براي  پوست ضدعفوني   گردد و نبايد محل خو نگيري  را با دست غير ضد عفوني شده لمس نمود. 4- از   لحظه اي كه پوست محل خون گيري ضد عفوني شد تا لحظه اي كه سر سوزن وارد رگ ميشود   ، ناحيه ضدعفوني شده را حتما  با گاز استريل بپوشانيد.5-  توجه شود تا  با روش ذكر شده براي ضد   عفوني پوست ،  درب شيشه كشت خون نيز ضد عفوني مي شود.6-  سر سوزن سرنگ را در داخل وريد وارد نموده و   حجم مورد نياز از خون براي كشت خون اخذ مي شود 7-  بعد از آزاد نمودن گارو ، سر سوزن سرنگ از   وريد خارج ميگردد.8-   بلافاصله   مقداري  پنبه تميز و استريل را در محل خو نگيري قرار داده و از بيمار   خواسته ميشود تا چند دقيقه آنرا تحت فشار نگه دارد. 9- با دقت شيشه هاي كشت خون   بوسيله خون اخذ شده تلقيح ميگردد . لازم به ذكر است كه هرگز نبايد هواي داخل   سرنگ به داخل شيشه كشت خون تزريق گردد.10-    بعد از كشيدن خون از وريد ، سوزن سرنگ را تعويض کرده و با سرسوزن دیگری   نمونه را بلافاصله در محيط كشت خون تلقيح گردد  11- .برچسب كه شامل شماره بيمار ، نام بخش و   زمان اخذ خون است در روي شيشه هاي كشت خون چسبانده ميشود . در چسباندن بر چسب   توجه شود تا بر روي قسمتي از شيشه كشت خون كه محتوي محيط كشت است الصاق نگردد.

10- نبايد فراموش كرد كه حتي در بهترين شرايط نيز ممكن   است بعضي از باكتريها ي موجود در پوست وارد خون شوند. در ايزولاسيون  مكرر   بعضي از ميكرو ارگانيسمهاي غير معمول از خون مانند بورخولدريا سپاسيا و   انتروباكتر آگلومرانز و سر اشيا ،  بايستي به  عفونتهاي بيمارستاني شك   كرد و اقدامات مقتضي جهت حذف آنها انجام گيرد . منبع آلودگي شايد در اثر تماس   سرنگ با مواد شيميايي مختلف ،  و يالهاي آلوده و مايعات آلوده ايجاد شود.

                             
   

تعداد كشت هاي خون : در بيماران مبتلا به اندوكارديت كه آنتي     بيوتيك دريافت نمي كنند در يك  كشت منفرد  خون 90% تا 95%  از     آنها مثبت ميشود و در صورت انجام كشت دوم از اين بيماران ، اين ميزان به 98% و     يا بيشتر افزايش مييابد . در بيماراني كه قبلا آنتي بيوتيك دريافت كرده اند: 3     بار نمونه گيري جداگانه و هر كدام به مقدار 10 تا 20 ميلي ليتر و در صورت نياز     يك نمونه ديگر در روز دوم ميتواند اغلب عوامل  بيماريزا  را مشخص     كند .

   
 
 

آلوده كننده هاي كشت هاي خون : با ضدعفوني كردن محل خو نگيري، رعايت كامل شرايط   ستروني  و استاندارد در موقع خون گيري ، تلقيح  مستقيم خون به داخل   بطري كشت خون ، ميتوان تا حد زيادي از آلوده شدن كشت هاي خون جلوگيري نمود . هر   چند حتي با رعايت اين  موازين و در بهترين شرايط كاري ،  حدود 3% تا   5% كشت هاي خون در معرض آلودگي قرار ميگيرند . اين آلودگي ميتواند منشا پوستي    يا محيطي داشته باشد . با اين حال ، چنين ارگانيسم هايي  گاهي به   عنوان عامل  بيماريزاي واقعي عمل نموده و ميتوانند موجب اندوكارديت شوند .    شرايطي كه يك عفونت  واقعي را ترسيم ميكنند بدين شرح است :

-           اگر يك ارگانيسم در هر دو بطري كشت رشد نمايد.

-           اگر همان ارگانيسم در محيطهاي كشتي كه با بيش  از يك نمونه بيمار كشت مجدد  شده باشد ، رشد نمايد.

-      اگر رشد سريع   باشد(در عرض 48 ساعت ).

-            اگر ايزوله هاي مختلف يك گونه عينا همان الگوي بيوتيپ و   حساسيت دارويي را نشان دهند.

احتياط   هاي ايمني : براي اجتناب از بروز عفونت نبايد از   يك محل دو بار اقدام به خو نگيري شود. در مورد خون اخذ  شده از بيماران   مبتلا به عفونتهاي جدي ( هپاتيت و ایدز ) هنگام تزريق خون به درون شيشه هاي كشت   خون بايد دقت نمود تا سر سوزن در دست فرد  خو نگير فرو نرود . سر سوزنهاي   استفاده شده بدون گذاشتن در پوش آن،  در ظروف خاص قرار داده ميشود.

مقدار   خون لازم براي كشت : مقدار خون دريافتي لازم از   بزرگسالان 10 الي 20 ميلي ليتر ميباشد . بايستي متذكر  شد كه تحقيقات مختلف   نشان ميدهد به ازاي افزايش هر ميلي ليتر خون ، امكان مثبت شدن نمونه تا    2/3 % افزايش ميابد.  از كودكان و نوزادان 1الي 5 ميلي ليتر خون دريافت   ميشود. محيط هاي كشت خون در داخل بطري هاي شيشه اي در اندازه هاي متفاوت بصورت   هوازي و ميكرو آئروفيليك و بي هوازي توسط شركتهاي مختلف توليد ميشوند . مقدار   تلقيح نمونه خون بايد به نسبت يك به پنج تا يك به ده در نظر گرفته شود

زمان   نمونه گيري :  خون گيري از بيمار حتي المقدور قبل   از تجويز آنتي بيوتيك بايد  انجام گيرد.  گر چه بهترين زمان خو نگيري   دقيقا " قبل از شروع تب و لرز بيمار است ولي آنچه كه مهم است حجم خون كافي   براي كشت  است . توصيه ميشود 2تا 3 نمونه خون به فاصله يك ساعت از بيمار   گرفته و كشت داده شود . خون گيري بيش از 3 بار ندرتا" لازم ميشود  .   اگر فرصت كافي قبل از شروع درمان وجود نداشته باشد از دو ناحيه بطور جداگانه   مقدار 30 ميلي ليتر خون گيري  انجام مي گيرد . در موارد تب با علت ناشناخته    FUO، انجام 4 كشت خون   جداگانه ( در دو روز و هر روز 2 كشت ) ميتواند اكثر عوامل بيماريزا را مشخص مي   سازد.

نگهداري   و انتقال: مطابق راهنمايي كارخانجات سازنده محيط هاي كشت خون بعد از تلقيح   خون به محيط كشت فعال و  اجرا مي شود . شيشه هاي كشت  خون تلقيح شده    نبايستي در يخچال نگهداري نمي شود . محيط هاي كشت خون تهيه  شده   بلافاصله  به آزمايشگاه منتقل شده و در انكوباتور ( گرم خانه ) قرار داده   ميشود

 
 
 
 
 
 
 
 

به طور خلاصه جهت خونگیری برای کشت خون

پروسیجر:

1-      روش کار را برای بیمار توضیح دهید. و به بیمار بگویید که به چند بار خونگیری نیاز می باشد

2-      رگی را که می خواهید خونگیری را از آن انجام دهید، مشخص کنید.

3-      پنبه آغشته به بتادین را به طور چرخشی تا شعاع 5 سانتی متری از محل مورد نظر بکشید.

4-      دست کم یک دقیقه صبر کنید تا بتادین خشک شود.

5-      نیدل سرنگ را با روش استریل وارد رگ کنید.(10سی سی در بالغین و 6-2 سی سی در کودکان خونگیری کنید)

6-      اگر موفق به خون گیری نشدید، نیدل را عوض کنید.

7- درپوش ظرف محیط کشت را قبل از سوراخ کردن با نیدل، با بتادین ضد عفونی کنید. ضد عفونی کردن با بتادین را پس از در آوردن نیدل نیز تکرار کنید.

8- برای ریختن خون در محیط کشت نیز نیدل را عوض کنید. با نیدلی که از بیمار خون گرفته اید، درِ محیط کشت را سوراخ نکنید. (5 میلی لیتر  از خون را به شیشه 50 میلی لیتری و 2 میلی لیتر خون را وارد شیشه 20 میلی لیتری بریزید مقدار خون بر اساس نوع ویال متفاوت است دقت کنید به اندازه دستور داده شده بریزید تا منجر به نتیجه کاذب نشود)

10-  بتادین را از پوست بیمار پاک کنید و مطمئن شوید که خونریزی متوقف شده است.

11- برچسب حاوی نام و شماره اتاق، نام پزشک، زمان و تاریخ جمع آوری را به شیشه بچسبانید. و همینطور زمان و تارخ نمونه گیری، نام آزمایش، میزان خون گرفته شده، تعداد شیشه های آزمایش و درجه حرارت بیمار را در گزارش پرستاری ثبت کنید.

نکات مورد توجه:

  • این تکنیک فقط باید توسط پرستاران مورد تایید، وتحت تکنیک شدیداً آسپتیک انجام شود.
  • بین زمان گرفتن دو نمونه باید حداقل یک ساعت فاصله بوده؛ و ترجیحاً از دو محل جداگانه گرفته شوند.
  • نمونه ها باید قبل از شروع درمان آنتی بیوتیکی گرفته شوند.
  • نمونه ها باید حتی الامکان از اندام های محیطی گرفته شوند؛ رگهای مرکزی و      سرخرگها فقط زمانی که امکان خونگیری از سیاهرگهای محیطی امکان پذیر نباشد،      استفاده می شوند.
  • اگر خون را زمانی از بیمار می گیرید که آنتی بیوتیک شروع شده است؛ نمونه      گیری باید همزمان از سه محل جداگانه انجام شود.
  • نمونه گیری برای کشت خون، باید در تمام بیماران مبتلا به سپسیس شدید،      بدون توجه به اینکه محل اولیه عفونت شناخته شده و نمونه گیری های      میکروبیولوژیکی به عمل آمده است، انجام شود.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

جمع آوري ادرار تصادفي :

اهداف: 1. به عنوان بخشي از بررسي ومعاينه بيمار در بدو پذيرش جهت تكميل پرونده .

2.جهت غربالگري اختلالات سيستميك يا دستگاه ادراري.

 

مراحل انجام كار

 

1

به بيمار بگوئيدكه جهت بررسي و آزمايش به   نمونه ادرار نياز داريد .

 

2

خلوت بيمار را حفظ كنيد.

 

3

به بيماراستراحت مطلق نحوه نمونه گيري را   آموزش دهيد .

 

4

دستكش بپوشيد.

 

5

ميزان 120 سي سي ادرار را درون ظرف نمونه گيري   بريزيد.

6

اگر بيمار ثبت جذب ودفع دارد كل ادرار را   درظرف مدرج بريزيد وميزانش را ثبت كنيد .

 

7

برچسب حاوي نام بيمار، شماره اتاق، زمان،   تاريخ جمع آوري ادرار الصاق كنيد و به آزمايشگاه بفرستيد.

 

8

برگه درخواست آزمايش را به ظرف جمع آوري ادرار   الصاق كنيد وبه آزمايشگاه ببريد.

 

9

لگن وظرف مدرج را بشوئيد وبه محل اوليه اش   برگردانيد.

 

10

دستان خود رابشوئيد.

 

11

آب وصابون در اختياربيمار قرار دهيدتا خود   راتميزكند.

 

جمع آوري نمونه تميز وسط ادرار:

اهداف:1. به عنوان بخشي از بررسي ومعاينه بيمار در بدو پذيرش جهت تكميل پرونده.

           2.جهت غربالگري اختلالات سيستميك يادستگاه ادراري.

 

مراحل انجام كار

1

روش كار را به دقت به بيمار شرح دهيد .

2

تاكيد كنيد كه نمونه بايد بدون آلودگي وتميز   باشد.

3

به بيمار بگوئيد قبل از ادرار كردن ناحيه   پرينه را با آب وصابون بشويدوسپس با گاز استريل آغشته به بتادين شستشو دهد .در   خانمها از جلو به عقب ناحيه تناسلي شسته شود.

4

به بيمار خانم بگوئيد در هنگام ادرار كردن   لبهاي فرج را ازهم باز وتا پايان همانطور نگهدارد.

5

به بيمار بگوئيد شروع به ادرار كردن كند سپس   بدون آنكه جريان ادرار را قطع كند ظرف ادرار را زيرش نگه دارد وحدود 30-50 سي سي   ادرار جمع آوري كند.

6

اگر كنترل جذب ودفع دارد بقيه ادرار بيمار را   نيز جمع واندازه گيري كنيد.

7

ظرف استريل حاوي ادرار رااز بيمار بگيريد

8

در جا لوله اي مخصوص قرار دهيد. برچسب حاوي   نام بيمار، شماره اتاق، زمان، تاريخ جمع آوري ونوع نمونه الصاق كنيد

9

اگر نمونه جهت كشت تهيه ميشود بهتر است قبل از   هر نوع آنتي بيوتيك تراپي كشت گرفته شود .وگرنه هر نوع درمان آنتي بيوتيكي را   يادداشت كنيد.

10

نمونه را بلافاصله به آزمايشگاه ببريد .

11

دستكشها را از خارج و دست خود را بشوئيد.

گرفتن نمونه از سوند ادراري:

اهداف:1.به عنوان بخشي از برري ومعاينه بيمار در بدو پذيرش .

            2.جهت غربالگري اختلالات سيستميك يا دستگاه ادراري

 

مراحل انجام كار

1

حدود 30 دقيقه قبل از نمونه گيري ،سوند را   كلامپ كنيد

2

دستكش بپوشيد

3

اگر سوند محل مخصوص نمونه گيري دارد آنرا با   پنبه الكل ضدعفوني كنيد .

4

سوزن را 90درجه وارد قسمت مخصوص نمونه گيري كنيد.

5

ادرار را داخل سرنگ بكشيد.

6

اگر سوند قسمت مخصوص نمونه گيري ندارد درست   بالاي محل اتصال سوند به لوله جمع آوري را با پنبه الكل ضدعفوني كنيد .

7

سوزن را با زاويه 45 درجه وارد كنيد.

8

نمونه ادرار را با سرنگ بكشيد .

9

نمونه را به ظرف استريل مخصوص نمونه گيري   منتقل كنيد.

10

برچسب بچسبانيد ونمونه راسريعا به آزمايشگاه   منتقل كنيد .

11

زمان وتاريخ نمونه گيري وارسال به آزمايشگاه   را ثبت كنيد .

جمع آوري  ادرار12و24ساعته:

اهداف:1.بررسي اختلالات متابوليك.

            2.بررسي روند درمان بيماريها .

 

مراحل انجام كار

1

روش انجام كار را براي بيمار شرح دهيد.

2

دستكش بپوشيد.

3

از بيماربخواهيد ادرار كند وسپس آنرا دور   بريزيد  .

4

زمان شروع جمع آوري راثبت كنيد.

5

ظرف جمع آوري را در يخچال قرار دهيد.

6

همه حجم ادرارهاي بيمار را جمع آوري نمائيد .

7

قبل از اتمام زمان جمع آوري اگر بيمار ادرار   دارد داخل ظرف تخليه كند.

8

دستكشها را خارج كنيد.

9

برچسب حاوي نام بيمار، شماره اتاق، زمان،   تاريخ جمع آوري ادرار الصاق كنيد.

10

نمونه را به همراه برگه درخواست آزمايشگاه   بفرستيدودستان خود رابشوئيد.

11

تاريخ وزمان جمع اوري نمونه به آزمايشگاه را   ثبت كنيد .

*توجه:    بيماررا از نظر دريافت مايعات در سطح هيدراته نگهداريد .ظرف جمع آوري ادرار را در يخچال مخصوص نمونه ها نگهداريد  اگر بيمار سوند دارد كيسه ادرارش داخل يخ باشد. از مصرف چاي ،قهوه،ورزش اجتناب كند.اگر اشتباها يك نمونه رادور ريختيد مجددا از ابتدا جمع آوري را شروع كنيد.

نمونه گیری به وسیله سواپ از حلق

هدف: تهیه نمونه جهت بررسی میکروسکوپی

1-       به بیمار بگویید در هنگام انجام کار ممکن است دچار تهوع شود ولی نمونه گیری بیش از 1 دقیقه طول نمی کشد

2-       دستان خود را بشویید و دستکش بپوشید.

3-       و از بیمار بخواهید صاف در تخت یا روی صندلی روبروی شما بنشیند و سر خود را به عقب ببرد

4-       سپس با چوب زبان، زبان بیمار را به طرف پایین فشار دهید و ناحیه کار را با نور روشن کنید.

5-    اگر تهوه بیمار شدید بود چوی را خارج و اجازه دهید چند نفس عمیق بکشد و سپس مجدداً کار را ادامه دهید و سواپ را به طرف دهان حرکت و در ناحیه حلق به طرفین تماس دهید و مواظب باشید به دندانها و فک ها و زبان نخورد.

6-       سواپ را خارج و فورأ در شیشه نمونه گیری قرار دهید

7-       برچسب حاوی نام بیمار، شماره اتاق، نام پزشک، زمان و تاریخ و محل جمع آوری نمونه را نوشته و روی لوله بچسبانید.

8-       برگه ازمایش را تکمیل و نمونه را با آزمایشگاه ارسال کنید.

9-       زمان، تاریخ، محل جمع آوری نمونه، درمان آنتی بیوتیکی بیمار و رنگ و بوی غیر طبیعی نمونه را در صورت وجود ثبت کنید.

نمونه گیری به وسیله سواپ از حلق

هدف: جهت بررسی آزمایشگاهی زخم از نظر وجود عفونت

1-       دستان خود را بشویید و دستکش بپوشید.

2-       با فورسپس استریل پانسمان روی زخم را بردارید و ناحیه دور زخم را با پنبه الکل و بتادین تمییز کنید و اجازه دهید محل خشک شود.

3-       با سواپ مقداری از ترشحات روی زخم را بردارید(یا سواپ را داخل زخم کنید و به آرامی بچرخانید)

4-       سواپ را بلافاصله داخل ظرف کشت قرار دهید و همراه با برگه درخواست ازمایش به ازمایشگاه ارسال کنید.

5-       زخم را پانسمان کنید و موارد غیر طبیعی را یادداشت کنید.

تهیه نمونه خلط:

بیمار ابتدا دهان خود را شسته و دندانهای خود را بدون خمیر دندان مسواک کرده و دندانهای مصنوعی را بردارد تا احتمال آلودگی نمونه کاهش پیدا کند، و سرفه های عمیق انجام دهد  و در صورت نداشتن سرفه چند بار نفس عمیق از بینی می تواند به ایجاد سرفه کمک کند بخور آب در ابتدای صبح درست پس از بیدار شدن از خواب قبل از شستشوی صورت گاهی گرفتن نمونه را راحت تر می کند و شستشوی دهان با سرم فیزیولوژی یا حتی قرقره نمودن اب خالی قبل از نمونه گیری نیز به کم شدن فلور باکتریها کمک می کند خلط خارج شده را در یک ظرف دهان گشاد(دارای گنجایش 25 سی سی) در دار و دارای مشخصات که آزمایشگاه داده است بریزید و دقت کنید جدار داخلی ظرف را لمس نکنید زیرا ظرف استریل است اگر نمونه بدست آمده کافی نباشد (1تا2 سی سی) بهتر است نمونه گیری تکرار شود. بهتر است نمونه خلط در سه ظرف جداگانه و در سه روز متوالی صبح ها جمع آوری گردد در روشهای غربالگری جدید دو نمونه ابتدای صبح در دو روز متوالی پیشنهاد می شود. درب نمونه را ببندید و سریع به ازمایشگاه ارسال کنید.

عکس عاطفه جعفرزاده
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از عاطفه جعفرزاده در Tuesday، 8 October 2013، 12:40 AM
 

Techniques In Biochemistry Lab

عکس آسیه فریدی
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از آسیه فریدی در Tuesday، 8 October 2013، 12:47 AM
 

clinical biochemistry insttrumentation

عکس فاطمه مسعودي نسب
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از فاطمه مسعودي نسب در Tuesday، 8 October 2013، 1:02 AM
 

نمونه گيري وريدي

الف) تجهيزات لازم دراتاق نمونه برداري

ب) مراحل نمونه گيري

ج) روش هاي جلوگيري از هماتوم

د) روشهاي جلوگيري ازهموليز

تجهيزات لازم در اتاق نمونه برداري

1) صندلي نمونه برداري

2) تخت معاينه

3) دستكش

4) سوزن( 19-23 )

5) سرنگ يا نگهدارنده مخصوص( Holder) جهت استفاده از لوله خلاء
 ( Evacuated Tube )

6) لانست يكبار مصرف

7) انواع لوله هاي معمولي يا لوله ها خلاء ( Evacuated Tube )

8) سيستم بال پروانه اي (كه به اشتباه درايران تحت عنوان Scalp Vein معروف است جهت خون گيري از نوزادان وكودكان )

9) بازوبند

10) ضدعفوني كننده ها (ايزوپروپيل الكل 70% يا اتيل الكل 70%)

11) پنبه هيدروفيل (يا گاز)

12) وسيله دفع سر سوزنهاي آلوده

مراحل نمونه گيري

1. بر اساس نوع آزمايش,سرنگ وسرسوزن مناسب يا لوله هاي خلاء
 ( Eracuated Tube)

2. نام , نام خانوادگي , سن , شماره پذيرش بيمار (شماره شناسائي بيمار ) بايد روي نمونه ها نوشته شود .

3. بر اساس نوع آزمايش لوله ها انتخاب شوند.

4. نمونه گير بايد از دستكش استفاده نمايد وقبل از نمونه گيري مشخصات برگه درخواست با مشخصات بيمار مطابقت داده شود.

5. بيمار بر روي صندلي نمونه گيري نشسته وبا مشت كردن (بمنظور بر جسته تر شدن وريدها ) دست خود را بصورت كشيده روي دسته صندلي نمونه برداري قرار مي دهد .(به گونه اي كه بازوتا مچ دست دريك خط مستقيم قرار گيرند.) بايد توجه داشت كه بيمار نبايد مشت خود را بازو بسته كند زيرا باعث تغيير بعضي از مواد در خون مي شود.  

6. مناسب ترين وريد را انتخاب مي كنيم :

مناسبترين وريد Median Cubital ونيز وريد Cephalic مي باشند.البته وريدهاي دور سال مچ و وريد پشت دست
 ( Dorsal Veins Of Wrist &Hand ) نيز قابل استفاده ميباشند.

موارد زير بايد درانتخاب وريد مناسب جهت نمونه گيري در نظر گرفته شوند :

 

 نواحي   سوخته التيام يافته نبايد انتخاب شود.

 

درموارد   ماستكتومي يك طرفه بهتر است از دست مقابل نمونه گيري شود و اگر ماستكتومي دو   طرفه باشد بهتر است ضمن مشورت با پزشك درخصوص نمونه برداري , موضوع در برگه پاسخ   آزمايش بيمار ذكر گردد.

 

 از   ناحيه هماتوم نبايد نمونه گيري شوددرصورتيكه وريد مناسب ديگري قابل دسترسي نباشد   بايد عمل نمونه گيري از ناحيه اي دورتر از محل هماتوم صورت گيرد

 

 نمونه   گيري نبايد از بازويي كه متصل به تزريق وريدي است انجام شود . (در صورت اجبار ,   حتماً بايد به پزشك مربوطه گزارش گردد.) هيچ گاه نبايد از بالاي محل هرگونه   تزريق وريدي نمونه خون گرفته شود.

7. ناحيه نمونه گيري به كمك گاز (يا پنبه ) آغشته به ايزوپروپيل الكل 70% يا اتيل الكل70% بصورت حركت دوراني از داخل به خارج تميز ميشود . پس از خشك شدن موضع درهوا (بمنظور جلوگيري از هموليز وسوزش ناشي ازتماس نوك سوزن با الكل وپوست ) نمونه گيري صورت ميگيرد. .

8. بمنظور افزايش پرشدن وريدي  ( Venous Filling ) وبرجسته شدن وريد مورد نظر جهت تسهيل ورود سرنگ , ازبازوبند يا از تورنيكه استفاده ميشود تورنيكه نبايد بيش از يك دقيقه برروي بازوي بيمار بسته شوددر غير اين صورت استاز موضعي به همراه تغليظ خون  ( Hemoconcentration ) وبدنبال آن هماتوم ناشي از ارتشاح خون بداخل بافت ايجاد ميگردد كه ميتواند باعث تغيير در غلظت بسياري از مواد در خون از جمله PCV (هماتوكريت ) گردددر مواردي كه وريدهاي سطحي كاملاً مشخص نباشند ميتوان با ماساژ دادن ازمچ تا ارنج بيمار ويا چند ضربه به محل نمونه گيري (بكمك انگشتان اشاره وميانه ) باعث اتساع وريدها گرديد تورنيكه بايد10-5/7 سانتيمتربالاي ناحيه نمونه گيري بسته شود درمورد كاف فشار خون نيز بايد ابتدا فشار خون بيمار را سنجيده سپس زير فشار دياستوليك آنرا ثابت نگهداشت. .

× قبل از نمونه گيري بايد با دقت سرنگ را از نظر سالم بودن , سهولت حركت پيستون ونيز باز بودن مسير سر سوزن مورد بررسي قرارداد.

پس از ورود خون بداخل سرنگ يا Evacuated Tube بايد هرچه سريعتر تورنيكه باز شود.

9. بعد از جاري شدن روان خون بداخل سرنگ , بيمار مشت خود را باز نموده وپس از پايان نمونه گيري سرسوزن را به آرامي به خارج كشيده و با يك پنبه آغشته به مواد ضد عفوني كننده موضع نمونه گيري را محافظت مي نمائيم.

10. پس از خروج سر سوزن يك پنبه تميز در محل نمونه گيري قرار داده مي شود..

11. پس از اخذ نمونه , سرسوزن را از سرنگ جدا نموده ونمونه خون را به آرامي در ظرف مربوطه تخليه مي نمائيم.

12. در مرحله آخر قبل از خارج شدن بيمار از اتاق نمونه گيري مجدداً برچسب مشخصات بيمار بايد با برگه پذيرش مطابقت داده شود.

نكته ها : در صورتيكه خون ريزي از محل نمونه گيري بند نيامد , بايد بر روي گاز يا پنبه در محل نمونه گيري فشار وارد آورده سپس روي آن مجدداً پنبه يا گاز ديگري گذاشته شده وبه بيمار توصيه شود حداقل براي مدت 15 دقيقه آن را روي محل نگه د اري كند.

روشهاي جلوگيري از هماتوم

تنها ديواره بالائي وريد بايد سوراخ شود در صورت عبور سر سوزن از جدار رگ , خون به بافت اطراف نفوذ كرده باعث هماتوم در ناحيه ميشود.

قبل از خارج ساختن سوزن حتماً بايد تورنيكه باز شود.

از وريدهاي سطحي اصلي بايد استفاده شود.

پس از نمونه گيري بايد به محل بانداژ نمونه گيري فشار اندكي وارد آيد.

روشهاي جلوگيري از هموليز

موضع نمونه گيري پس از ضدعفوني كردن بايد خشك شود.(در مجاورت هواي محيط).

بهتر است سوزن با اندازه كوچك استفاده نشود.

از محل هماتوم نمونه گيري نشود.

بايد سوزن كاملاً به سرنگ متصل باشد تا هيچ گونه حباب هوا هنگام نمونه گيري تشكيل نشود.

پيستون سرنگ بايد به آرامي كشيده شود.

نمونه هايي كه در لوله هاي حاوي ماده ضد انعقاد ريخته ميشود بايد به بلافاصله وبه آرامي بين 10-5 بار مخلوط شونددر صورتيكه نمونه در لوله بدون ماده ضد انعقاد ريخته ميشود بايد به آرامي به جدار داخلي لوله تخليه گردد.

نمونه گيري از طريق سوراخ كردن پوست SKIN PUNCTURE (خون مويرگي )

SKIN PUNCTURE در اطفال ونوزادان بسيار مهم است در اطفال وبخصوص نوزادان چون خون گيري بسيارمشكل است وهمچنين گاهي بدون اينكه نياز به حجم زيادي ازخون داشته باشيم از طريق خون گيري وريدي خون زيادي از نوزاد گرفته شده كه ميتواند در نوزادان نارس حتي منجر به كم خوني نيز گرددلذا نمونه گيري از طريق سوراخ كردن پوست ضرورت پيدا ميكند.اين نمونه گيري در موارد زير نيز در بزرگسالان قابل اجراست :

1- بيماران با سوختگي وسيع

2- بيماران بسيار چاق

3- بيماران مستعد به ترومبوز

4- بيماران مسن يا ساير بيماراني كه وريدهاي سطحي انها قابل دسترسي نبوده يا بسيار شكننده است

5- خون گيري جهت انجام ازمايشهاي سريع در منزل توسط خود بيمار

در صورتي كه بيمار دز هيدراته باشد يا بدليل وارد امدن , شوك گردش خون محيطي وي ضعيف باشد ممكن است گرفتن يك نمونه مناسب غيرممكن باشد بايد توجه داشت كه خون گرفته شده از طريق سوراخ كردن پوست شامل نسبت هايي از خون سر خرگي , مويرگي , سياهرگي , ومايع بين بافتي وداخل سلولي است

نواحي مناسب جهت سوراخ كردن پوست وجمع اوري نمونه

 

سطح كف   دستي بند اخر انگشتان دست

 

سطح   داخلي وخارجي پاشنه پا

 

سطح كف   پايي شست پا

درنوزادان كمتر از يكسال معمولاً خون گيري از پاشنه پا انجام ميشود .

خون گیری از محل های قرمز مجاز است.زیرا سایر قسمت ها ممکن است منجر به آسیب رسیدن به اعصاب پا گردد.

در اطفال وبزرگسالا ن معمولاً از سطح كف دستي بند اخر انگشتان ( انگشت سوم يا چهارم) خون گيري صورت ميگيرد

از نواحي زير نيز نبايد خون گيري صورت گيرد.

1) نرمه گوش

2) ناحيه مركزي پاشنه پا در نوزادان

3) انگشتان (دست وپا) نوزادان

4) نواحي متورم يا نواحي كه قبلا سوراخ شده اند (بدليل تجمع مايع بافتي )

نكات قابل توجه در نمونه گيري از نوزادان

 

عمق   سوراخ ايجاد شده نبايد بيشتر از 2ميلي متر باشد

 

نبايد   در انحناي خلفي پاشنه پا سوراخ ايجاد گردد.

 

در   نواحي كه قبلا نمونه گيري شده نيزنبايد مجددا سوراخ ايجاد كرد (بدليل احتمال   الودگي )

 

در   نوزادان گريه هاي طولاني ممكن است غلظت بعضي از اجزاي خون را تحت تاثير قرار   بدهد (نظيرشمارش لكوسيت ) اگر ممكن باشد بهتر است پس از قطع گريه نوزاد (با   فاصله زماني 30 دقيقه ) نمونه گيري انجام شود

 

نمونه   گيري در ناحيه مركزي پاشنه پاي نوزادان نبايد انجام شود چون باعث صدمه به اعصاب   , تاندنها وغضروف ان ناحيه ميشود

 

از نوك   انگشت نوزاد هم نبايد نمونه گرفت , چون فاصله پوست تا استخوان بند اخر انگشتان   نوزادان بين 1-2ميليمتراست وممكن است در طي نمونه گيري , استخوان نيز اسيب ببيند   وعفونت وگانگرن را در پي داشته باشد

نكات قابل توجه در نمونه گيري از بزرگسالان

 

نمونه   گيري بايد از سطح كف دستي بند اخر انگشتان دست صورت گيرد سطح جانبي ونوك انگشتان   مناسب نيستند (در اين دو ناحيه عمق پوست نصف قسمت مركزي بند انگشتان ميباشد)

 

انگشت   ميانه وانگشت چهارم مناسب تر است زيرا انگشت شست داراي نبض وانگشت اشاره نيز   حساستر وگاهي نيز سفت تر است انگشت پنجم نيز بدليل نازكي پوست ان نيز مناسب نيست  

 

از   انگشت هاي نوزادان نيز نبايد نمونه گرفت

روش كار :

موضع مورد نظر توسط محلول 70% ايزوپروپانول ( يا اتانول 70% ) ضد عفوني ميشود , پس از خشك شدن در هوا توسط لانست استريل نمونه گيري صورت ميگيرد .اولين قطره خون بوسيله گاز پاك شده وقطرات بعدي درلوله هاي ميكروهماتوكريت ( حاوي 4تا 6 واحد ups هپارپن )يا قطره قطره در لوله هاي بسيار كوچك جمع اوري ميشود .لوله هاي ميكروهماتو كريت بايد از خون پرشده وسريعا انتهاي ان با خمير هما توكريت بسته شود .اگر از لوله هاي بسيار كوچك استفاده ميشود بايد حجم مناسب خون را باتوجه به ماده ضد انعقادي كه در ان ريخته شده در نظر گرفته وسريعا درب را ان بسته ومخلوط نماييم.

نكته :

هموليز ممكن است به دلائل زيررخ دهد:

 

باقي   ماندن الكل در موضع

 

فشار   زياد در محل نمونه گيري براي بدست اوردن نمونه وقطرات خون بيشتر

 

در   بيماراني كه هماتوكريت انها بيشتر از طبيعي است يا گلبول هاي قرمز انها شكننده   تر است (نوزادان )

 

مخلوط   نمودن شديد وبيش از حد نمونه خون پس از جمع آوري

عکس علي ناظري
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از علي ناظري در Tuesday، 8 October 2013، 1:04 AM
 

این چارت  بیان کننده ی ارتباط  تشخیص های کلینیکی  و جوابهای آزمایشگاهی است یعنی پزشکی بالینی برای تشخیص صحیح بیماریها نیازمند آزمایشاتی است که برای رسیدن به جواب این آزمایشات باید مراحل زیر طی شود:

1-درخواست آزمایش برای بیمار توسط پزشک

2-نمونه گیری از بیمار

3-انتقال نمونه به آزمایشگاه

4-پذیرش ودر صورت لزوم ذخیره ی نمونه

5-بررسی وآنالیز نمونه

6-کنترل کیفی وتطبیق جوابها

7-تفسیر جوابها

8-ارسال جواب برای پزشک

9-پزشک با استفاده از جوابهای دریافت شده بیماری را تشخیص وبرای درمان بیمار اقدام میکند

عکس كيميا كريم زاده
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از كيميا كريم زاده در Tuesday، 8 October 2013، 1:14 AM
 

equipment manual-Clinical Lab

عکس اسما بيكي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اسما بيكي در Tuesday، 8 October 2013، 2:19 AM
 
  
   
                                        
     

موضوع :

     
     

کلیات نمونه گیری در آزمایشگاه

     
     

خلاصه :

     
     

مقدمه      

     

اهمیت       انجام  آزمایشا ت پزشکی بر هیچ کس پوشیده نیست و همگان بر اهمیت این آزمایشات       در تشخیص ودرمان و پیگیری درمان واقف هستند.علاوه بر آن امروزه تشخیصهای زود       رس  قسمت عمده ای از آزمایشات پزشکی را شامل می شوند که از اهمیت زیادی       در تشخیص زود هنگام انواع بیماریهای مادر زادی ، قلبی عروقی و سر طانها را       دارند وبر همین اساس است که توصیه های مکرر بر انجام آزمایشات دوره ای برای       سنین مختلف صورت می گیرد.

     

در       هر حال هدف عمده از نگارش این کتابچه آشنا کردن مراجعین محترم با نحوه نمونه       گیری  صحیح و تاکید بر اهمیت انجام آزمایشات دوره ای برای نتیجه گیری       بهتر از آزمایشات است.

     
   
   
             
   

متن کامل :

   
   

مقدمه    

   

اهمیت انجام  آزمایشا     ت پزشکی بر هیچ کس پوشیده نیست و همگان بر اهمیت این آزمایشات در تشخیص ودرمان     و پیگیری درمان واقف هستند.علاوه بر آن امروزه تشخیصهای زود رس  قسمت     عمده ای از آزمایشات پزشکی را شامل می شوند که از اهمیت زیادی در تشخیص زود     هنگام انواع بیماریهای مادر زادی ، قلبی عروقی و سر طانها را دارند وبر همین     اساس است که توصیه های مکرر بر انجام آزمایشات دوره ای برای سنین مختلف صورت     می گیرد.

   

در هر حال هدف عمده از     نگارش این کتابچه آشنا کردن مراجعین محترم با نحوه نمونه گیری  صحیح و     تاکید بر اهمیت انجام آزمایشات دوره ای برای نتیجه گیری بهتر از آزمایشات است.

   

ناشتایی     و شرایط آن

   

ناشتایی از نظر آزمایشگاه     به حالتی گفته می شود که در آن بیمار حداقل به مدت 12 ساعت از خوردن مواد     غذایی و آشامیدن مایعات خودداری کند (بیمار فقط می تواند مقداری آب برای رفع     تشنگی بنوشد) . ناشتا بودن برای همه آزمایشات نیاز نیست ولی بهتر است که فرد     حتی برای آزمایشهایی که نیاز به ناشتایی ندارند نیز چند ساعتی چیزی نخورد.

   

نکات     مهم در مورد ناشتا بودن

   

1)فرد حداقل به مدت 12     ساعت از خوردن مواد غذایی و آشامیدن مایعات حاوی مواد قندی یا الکلی (مانند     شربت سینه یا الگزیر های گیاهی حاوی الکل) خودداری کند.

   

2) . فرد ناشتا فقط می     تواند مقداری آب برای رفع تشنگی بنوشد . به شرطی که در خوردن آن زیاده روی     نکند.ضمنا  خوردن آب میوه ، چای و قهوه در مدت ناشتایی ممنوع است.

   

3)در مدت ناشتایی از مصرف     شکلات ،قرصهای نرم کننده گلو،آدامس وآب میوه خودادری کنید وحتی الامکان سیگار     نکشید.

   

4)آگر در حال درمان با     داروی خاصی هستید :

   

الف)در مورد قطع دارو در     مدت ناشتایی با پزشک خود مشورت کنید.

   

ب)حتما در مورد مصرف دارو     یا  قطع دارو در مدت ناشتایی به آزمایشگاه اطلاع دهید.

   

5)مسواک زدن و غلغله کردن     در مدت ناشتایی اشکالی ندارد.

   

نمونه     های معمول در آزمایشگاه

   

ارایه نمونه درست به     آزمایشگاه  به اندازه ای اهمیت دارد که عدم نمونه گیری صحیح جواب آزمایش     را غیر قابل قبول می کند. در زیر برخی از شرایطی را که مورد استفاده عموم است     ذکر می کنیم در سایر موارد می توانید برای فهمیدن  نحوه  نمونه گیری     صحیح  به آزمایشگاه مراجعه نمایید.

   

نمونه      خون برای بیوشیمی خون:

   

هدف از نمونه گیری برای     بیوشیمی خون عمدتا انجام تستهای قند،اوره ، کراتیین،چربی(تری گلیسیرید،     کلسترول)تستهای کبدی واستخوانی و.....می باشد.برخی از این تستها نیاز به     ناشتایی 12 ساعته دارند.

   

 

   

 

   

برای     انجام تست قند وچربی :

   

الف) حتما 12 ساعت ناشتایی     را به طور کامل رعایت کنید.

   

ب) در صورتی که قند یا     چربی شما بالاست و در حال مصرف دارو هستید در مورد مصرف یا قطع داروی     خود  در طی ناشتایی با پزشک مشورت کرده وبه آزمایشگاه نیز اطلاع دهید.

   

نحوه نمونه گیری قند 2     ساعته:

   

٭12 ساعت ناشتایی را به     طور کامل رعایت کنید.

   

٭پس از نمونه گیری نا شتا،     صبحانه معمولی هر روزتان را بخورید و اگر  بعد از صبحانه چای می نوشید     این کار را انجام دهید.

   

٭وقتی آخرین لقمه صبحانه     را میل کردید ساعت را یادداشت کنید.نمونه گیری بعدی شما دقیقا 2 ساعت پس از     آخرین لقمه صبحانه صورت می گیرد.

   

توجه کنید که:

   

☺در طی مدت ناشتایی وپس از     خوردن صبحانه از مصرف سیگار جدا خودداری کنید.

   

☺ نمونه گیری قند2 ساعته     بهتر است  قبل از ساعت 9 صبح شروع شود.

   

نحوه     نمونه گیری برای آزمایش کشت و آنالیز کامل ادرار

   

نمونه ادرار برای تشخیص     انواع عفونتهای ادراری و اثبات وجود یا عدم وجود برخی مواد وسلولها مانند قند     ،پروتیین ،خون (گلبولهای سفید و گلبولهای قرمز) و.... به کار می رود. در صورت     لزوم کشت وافتراق میکروبی امکان پذیر است.

   

 بهترین نمونه برای     آزمایش ادرار نخستین نمونه ادرار صبحگاهی است.تو جه داشته باشید که در صورت     عدم نمونه گیری صحیح برای نمونه ادرار، کشت ادرار کاملا بی ارزش است.

   

نحوه     نمونه گیری صحیح ادرار برای بانوان

   

1)پیش ازانجام آزمایش از      نوشیدن مقادیر زیاد آب وسایر مایعات خودداری کنید.

   

2)دستهای خود را با آب     وصابون کاملا شسته و با دستمال کاغذی خشک نمایید.

   

3)درب ظرف را باز کنید     ومراقب باشید که به هیچ عنوان دست شما با داخل ظرف تماس پیدا نکند.

   

4)با یک دست چینهای پوستی     اطراف دستگاه تناسلی رااز هم باز کرده  وبا دستمال کاغذی اطراف پیشابراه     ومقعد رااز جلو به عقب تمیز کنید.این کار را 2 بار انجام دهید ودر هر بار از     یک دستمال تازه استفاده کنید.

   

5)پس از آنکه جریان ادرار     شروع شد قسمت اول ادرار (3-2 ثانیه اول)را تخلیه کرده وسپس از مابقی ادرار     حدود 30-15 میلی لیتر را جمع آوری کنید.

   

6)درب ظرف را محکم ببندید     وبه آزمایشگاه تحویل دهید.

   

 

   

نحوه     نمونه گیری صحیح ادرار برای آقایان

   

1)پیش ازانجام آزمایش از      نوشیدن مقادیر زیاد آب وسایر مایعات خودداری کنید.

   

2)دستهای خود را با آب وصابون     کاملا شسته و با دستمال کاغذی خشک نمایید.

   

 3)درب ظرف را باز     کنید ومراقب باشید که به هیچ عنوان دست شما با داخل ظرف تماس پیدا نکند.

   

4)سر آلت را با یک دستمال     مرطوب پاک کنید. این کار را 2 بار انجام دهید ودر هر بار از یک دستمال تازه     استفاده کنید.

   

5)مراقب باشید که سر آلت     به داخل ظرف نخورد.

   

6)مقداری از ادرار را در     داخل توالت تخلیه کرده وحدود 30-15 میلی لیتر را در ظرف بریزید .

   

7) درب ظرف را محکم ببندید     وبه آزمایشگاه تحویل دهید.

   

دقت کنید که :

   

نمونه     گیری د رمنزل نیز همانند آزمایشگاه است با این تفاوت که پس از نمونه     گیری برای حفظ نمونه از فساد ،در کمترین زمان ممکن (حد اکثر 30 دقیقه)     آنرا به آزمایشگاه تحویل دهید.

   

می توانید نمونه را حد     اکثر تا 6 ساعت در دمای یخچال (4 در جه)نگهدار ی کنید و سپس به آزمایشگاه     ارسال نمایید.

   

نحوه     جمع آوری  نمونه ادرار 24 ساعته

   

نمونه ادرار 24 ساعته برای     تشخیص برخی بیماریها از جمله بیماریهای کلیوی صورت می گیرد.نمونه باید در طی     24 ساعت جمع آوری گردد و در داخل گالنهایی که آزمایشگاه در اختیارتان قرار     میدهد ریخته شود.

   

برخی از این گالنها دارای     مواد نگهدارنده مایع یا جامد هستند که به هیچ عنوان نباید تخلیه شوند.ضمنا به     هیچ عنوان در داخل ظروفی به غیر از ظروفی که آزمایشگاه در اختیارتان قرار داده     است ادرار24 ساعته را جمع نکنید.

   

روش     جمع آوری

   

1)ابتدا  تمام ادرار     خود را تخلیه کنیدو زمان را یادداشت کنید.(مثلا 8 صبح)

   

2)به مدت یک شبانه روز     (24ساعت) ادرار خود را در ظرف مخصوص بریزید.

   

توجه

   

٭در مدت جمع آوری ،ادرار     را در جای خنک و ترجیحا در یخچال قرار دهید.

   

٭آخرین نمونه ادرار راس     همان ساعتی که جمع آوری ادرار شروع شده باید در ظرف مخصوص ریخته شود.

   

٭در صورت امکان (به خصوص     در خانمها )ادرار را مستقیما در گالن نریزید و از ظرف های استریل جهت این کار     استفاده کنید.

   

 

   

نحوه     جمع آوری مدفوع

   

مهمترین کاربرد نمونه     مدفوع برای تشخیص انگلهای روده ای یا کبدی است.از کاربردهای دیگر آن بررسی     وجود خون مخفی به منظور تشخیص خونریزیهای ناشی از زخم معده ،روده و سرطان و     ....است.

   

برای جمع آوری مدفوع چند     نکته مهم وجود دارد که در زیر به آن اشاره می شود

   

1)    10-7       روز قبل از انجام این تست درمان با     روغن گرچک ،روغن های معدنی،بیسموت

   

،منیزیوم،... را قطع کنید.

   

2)نمونه مدفوع نباید با     نمونه ادرار یا آب مخلوط شود یا بیش از 30 دقیقه در خارج از آزمایشگاه قرار     بگیرد.

   

3)برای نمونه برداری از     مدفوع با استفاده از آبسلانگ (چوب مخصوص) نمونه را در داخل ظرف مخصوص قرار     دهید.

   

4)مقدار مدفوع مورد نیاز     جهت آزمایش حدود 5-3 گرم (به اندازه 5-3 نخود) است.

   

 نکات مهم در مورد     تست بررسی خون در مدفوع:

   

٭72-48 ساعت قبل از آزمایش     از خوردن زیاد گوشت ،ماهی ،تربچه،شلغم،اسفناج،و لبو خودداری کنید.

   

٭مصرف قرصهای آهن ،ایندو     متاسین ،آسپیرین ،بروفن،کورتونها و ویتامین C را 48     ساعت قبل از آزمایش قطع کنید.

   

٭اگر حین مسواک زدن     خونریزی لثه دارید 48 ساعت قبل از آزمایش مسواک زدن را قطع کنید.

   

٭از اختلاط نمونه مدفوع با     ادرار و خون عادت ماهانه جلوگیری کنید.

   

٭در صورتی که نمونه را در     منزل تهیه می کنید حداکثر تا 1ساعت نمونه را به آزمایشگاه تحویل دهید.

   

نحوه     جمع آوری  نمونه منی

   

این آزمایش به منظور بررسی     برخی از علل نازایی در مردان کاربرد دارد.برای نحوه جمع آوری  نمونه منی     به نکات زیر توجه کنید:

   

1)ترجیحا نمونه را در     آزمایشگاه جمع آوری کنیدو در غیر این صورت حد اکثر تا 15 دقیقه آنرا به     آزمایشگاه تحویل دهیدو توجه داشته باشید که نمونه ای که بیش از 1 ساعت از جمع     آوری آن گذشته باشد فاقد ارزش است.(بهتر است برای جلوگیری از سرد شدن     ظرف  نمونه را  درمیان  مشت خود حمل کنید.)

   

2)نمونه را پس از 3-5 روز     پرهیز از نزدیکی یا انزال تهیه کنید.

   

3)تمام نمونه را تحویل     آزمایشگاه دهید واز دادن بخشی از آن به آزمایشگاه خودداری کنید .

   

4)در صورت وجود تب3 روز     پیش از نمونه گیری  نمونه گیری را به زمان دیگری موکول کنید.

   

5)استفاده از کاندوم برای     جمع آوری نمونه مناسب نیست.

   

6)در صورت آزمایش کشت     اسپرم از سه روز قبل از نمونه گیری آنتی بیوتیک مصرف نکنید.

   

7)قبل از نمونه گیری با آب     وصابون سر آلت خود را بشویید وخشک نمایید .

   

آزمایش     منی بعد از بستن لوله در مردان (وازکتومی)

   

این آزمایش همانند آزمایش     منی است با این تفاوت که برای جمع آوری نمونه 24 ساعت عدم نزدیکی  کافی     است و تا 6 ساعت می توان نمونه را تحویل آزمایشگاه داد.

   

آزمایش     پاپ اسمیر

   

این آزمایش برای بررسی     وجود سلولهای خاصی است که حاکی از وجود یا عدم وجود برخی ناهنجاریها مانند     سرطان گردن رحم ،عفونت باکتریایی ،عفونت انگلی،سلولهای التهابی و... میباشد.

   

نکات     مهم در مورد تست پاپ اسمیر

   

1)     72ساعت قبل از انجام آزمایش از به کار بردن  کفهای ضد اسپرم      ،پمادهای واژینال وشستشوی واژن بامواد ضد عفونی کننده خودداری کنید.

   

2)     از نمونه برداری در حین عادت ماهانه و در طول زمان درمان عفونت واژن خودداری     کنید.

   

3) مراقب باشید که نمونه تهیه شده توسط پزشک یا ماما     کاملا خشک شده و سپس در پاکت قرقر گیرد تا کاغذ به نمونه شما وصل نشود.

   

 

عکس اسما بيكي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اسما بيكي در Tuesday، 8 October 2013، 2:33 AM
 

دید کلی

از آنجا که در سرشماری تمام واحدهای جامعه باید شمارش شود این کار پرهزینه و وقت‌گیر خواهد بود. برای صرفه جویی در وقت و هزینه مجبوریم روش دیگری را بکار بریم. در اینجاست که اهمیت روش نمونه‌گیری آشکار می‌شود. در نمونه گیری معمولا نمونه کوچکی از جامعه را بررسی می‌کنیم و آن را برای کل جامعه تعمیم می‌دهیم.
هر وقت تصمیم بگیریم که بوسیله بررسیهای نمونه‌ای اطلاعاتی را تهیه کنیم، فورا با دو مطلب مواجه می‌شویم: تعریف دقیق جامعه‌ای که علاقمند به مطالعه آن هستیم، و گزینش مشخصه یا مشخصه‌هایی که باید ثبت شوند. مفاهیم کلی برای نمونه گیری از قبیل جامعه ، نمونه ، سرشماری و... را برای ارائه دید کلی از روش نمونه گیری و مزایای آن در انجام بررسیهای آماری ضروری است معرفی شوند.

تعاریف

  • جامعه: در هر بررسی آماری ، مجموعه عناصر مورد نظر را جامعه می‌نامند. به عبارت دیگر ، جامعه مجموعه تمام مشاهدات ممکنی است که می‌توانند با تکرار یک آزمایش حاصل شوند.
  • سرشماری: سرشماری از جامعه متناهی ، بررسی است که تمام واحدهای جامعه را دربرمی‌گیرد. در بسیاری از موارد ، اجرای سرشماری در یک جامعه متناهی ، کاری است شدنی.
  • نمونه: نمونه بخشی از جامعه تحت بررسی است که با روشی که از پیش تعیین شده است انتخاب می‌شود. به قسمی که می‌توان از این بخش ، استنباطهایی درباره کل جامعه بدست آورد.

انواع بررسیهای نمونه‌ای

  • بررسی توصیفی: در بررسی توصیفی ، هدف صرفا کسب اطلاعاتی درباره گروههای بزرگ است.
  • بررسی تحلیلی: در بررسی تحلیلی ، بین زیر گروههای متفاوتی از جامعه ، برای کشف تفاوتهای آنها مقایسه‌هایی صورت می‌گیرد و یا فرضهایی را درباره دلائل این تفاوتها عنوان کرده و مورد تحقیق قرار می‌دهند.

مزایای نمونه گیری

  • تقلیل هزینه: اگر داده‌ها فقط از نسبت کوچکی از توده جامعه تامین شوند مسلما هزینه تهیه آنها به مراتب کمتر از سرشماری است. در جامعه‌های بزرگ نتایجی که از طریقه نمونه گیری بدست می‌آیند آن قدر دقیق هستند که می‌توان آنها را به عنوان نتایج خود جامعه مورد استفاده قرار داد.
  • سرعت بیشتر: چون حجم نمونه کمتر از حجم جامعه در سرشماری است، جمع آوری و تلخیص داده‌ها با سرعت بیشتر ، یعنی با وقت کمتری انجام می‌شود.
  • قدرت عمل بیشتر: در برخی از نمونه گیری‌ها که وجود افراد متخصص و آموزش دیده و همچنین وسایل اندازه گیری و انجام آزمونهای دقیق برای تهیه داده‌ها ضروری است مسلما به علت کمبود این امکانات ، انجام سرشماری عملا غیر ممکن  است.
  • صحت عمل بیشتر: چون برای انجام یک نمونه گیری به دلیل حجم کار کمتر ، امکان آموزش افراد برای تهیه پرسشنامه و انجام مصاحبه‌ها وجود دارد، لذا صحت عمل در نمونه گیری بیشتر از سرشماری است.
  • حفظ واحدهای جامعه: در بعضی از جامعه‌ها امکان انجام سرشماری نیست و ناگزیریم برای بررسی مشخصه مورد نظر از نمونه گیری استفاده کنیم.

انواع نمونه گیری تصادفی

  • نمونه گیری تصادفی بدون جایگذاری: یک ویژگی مهم نمونه گیری تصادفی ساده بدون جایگذاری این است که احتمال استخراج هر واحد مشخص از جامعه در هر استخراجی مساوی با احتمال استخراج آن واحد مشخص در استخراج اول است.
  • نمونه گیری تصادفی با جایگذاری: اگر در انتخاب n واحد نمونه ، پس از انتخاب هر واحد ، آن را به جامعه برگردانیم و انتخاب بعدی را انجام دهیم نمونه گیری تصادفی ساده را با جایگذاری می‌نامند. در این روش ، انتخاب هر واحد مستقل از انتخاب واحدهای دیگر است.

انواع نمونه گیری

نمونه گیری برای تعیین یک نسبت

بعضی اوقات مایلیم نسبت واحدهایی از جامعه را که صفت معینی دارند برآورد کنیم. به واحدهایی که صفت مورد نظر را دارند، مقدار 1 را تخصیص می‌دهیم، و به بقیه واحدها مقدار 0 را منسوب می‌کنیم.

نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده

یکی از عمده‌ترین طرح های مفید عملی ، نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده نامیده می‌شود، ابتدا جامعه را به قسمتهای همگنی تقسیم کرده، آنگاه نمونه‌های تصادفی ساده مستقل ، از این زیر مجموعه‌های جداگانه استخراج می‌کنیم.

نمونه گیری سیستماتیک

نمونه گیری سیستماتیک مشتمل بر گزینش واحدها به روشی سیستماتیک و در نتیجه به صورتی غیر تصادفی است. منظور از این نوع فن نمونه گیری معمولا پخش کردن واحدها بطور یکنواخت بر روی چارچوب است. عنصر تصادفی بودن اغلب به این ترتیب دخالت داده می‌شود که اولین واحد را بطور تصادفی انتخاب می‌کنند. در این صورت گزینش اولین واحد ، بقیه واحدهای نمونه را معین می‌کنند.

نمونه گیری خوشه‌ای

در بسیاری از مواقع ، می‌توان بوسیله اجرای یک وسیله با انتخاب تصادفی گروهها یا خوشه‌هایی از واحدهای نمونه گیری به جای گرفتن یک نمونه تصادفی ساده از جامعه ، در میزان هزینه بطور اساسی صرفه جویی کرد. نمونه گیری خوشه‌ای ما را از ساختن چارچوب برای تمامی جامعه بی‌نیاز می‌کند، که این تهیه چارچوب خود اغلب یک کار پرخرج و خسته کننده‌ای است. به علاوه چون واحدهای یک خوشه ، مجاور هم هستند و بنابراین دسترسی به آنها آسان است، فرآیند نمونه گیری بطور قابل توجهی به صرفه است.

مراحل اصلی در یک بررسی نمونه‌ای

  • اهداف بررسی: همواره باید حکمی روشن و صریح درباره هدفهای بررسی در دست باشد. در غیر این صورت با افزایش حجم کار و جزئیات دیگر نمونه گیری ، تصمیمهایی اتخاذ می‌شوند که با اصل اهداف هماهنگی ندارند.
  • جامعه مورد نمونه گیری: جامعه‌ای که نمونه از آن می‌گیریم، باید دقیقا تعریف شود. جامعه‌ای که از آن نمونه می‌گیریم باید منطبق بر جامعه هدف باشد یعنی جامعه‌ای که می‌خواهیم درباره آن کسب اطلاع کنیم.
  • جمع آوری داده‌ها: لازم است تحقیق کنیم که تمام داده‌ها به اهداف بررسی مربوط‌اند وهیچ داده اساسی از قلم نیفتاده است.
  • درجه دقت مطلوب: نتایج یک بررسی نمونه‌ای همیشه با عدم حتمیت همراه است، زیرا اولا نسبتی از جامعه مورد اندازه گیری قرار گرفته است و ثانیا اندازه گیری‌ها همیشه با خطا همراه‌اند. میزان این عدم دقت را می‌توان با نمونه‌های بزرگتر و با استفاده از وسایل اندازه گیری دقیق‌تر تقلیل داد.
  • روش اندازه گیری: در جامعه ، برای اندازه گیری واحدهای نمونه ، انتخاب ابزار اندازه گیری و روش اندازه گیری واجد اهمیت است.
  • چارچوب: قبل از انتخاب نمونه جامعه را باید به بخشهایی تقسیم کرد. این بخشها را واحدهای نمونه گیری یا فقط واحدها می‌نامند.
  • انتخاب نمونه: حال طرحهای متعددی وجود دارند که می‌توان با آنها نمونه را انتخاب کرد. برای هر طرحی و با توجه به درجه دقت مورد نیاز در برآوردها باید حجم خاصی از نمونه را مشخص نمود.
  • پیش آزمون: تجربه نشان داده است که قبل از انجام نمونه گیری نهایی ، امتحان کارایی پرسشنامه و یا روشهای مورد نظر با مقیاسی کوچک بسیار مفید است.
  • آموزش آمارگران: در بررسیهای جامع نمونه‌ای ، اغلب با مسائل خاص حرفه‌ای مواجهیم. لذا آمارگران باید قبلا درباره هدف نمونه گیری و روشهای نمونه گیری و جمع آوری داده‌ها و سایر خط مشی‌ها آموزش ببینند.
  • تلخیص و تحلیل داده‌ها: اولین مرحله ، آماده کردن پرسشنامه‌های تکمیل شده برای انتقال داده‌ها به ماشین است.
  • اطلاعات حاصل برای بررسیهای آتی: هر نمونه‌ای که از جامعه گرفته می‌شود بالقوه راهنمایی برای اصلاح نمونه گیریهای بعدی است.

چه روش نمونه گیری را باید بکار برد؟

تعیین طرحی از نمونه گیری که باید به کار برد و انتخاب کردن حجمهای نمونه‌ای ، از موضوعهای کلیدی در طرح ریزی یک بررسی هستند. انتخاب یک روش نمونه گیری مناسب مبتنی بر عاملهایی از قبیل ساختار جامعه ، نوع اطلاع مورد جستجو ، و تسهیلات اداری و پرسنل موجود برای اجرای بررسی است. در رابطه با انتخاب روش نمونه گیری مناسب ، حجم نمونه مورد نیاز با مشخص کردن یک درجه دقت مطلوب برای برآوردها تعیین می‌شود. آنگاه باید این موضوع را هم تحقیق کرد که آیا بودجه‌ای که به بررسی اختصاص داده شده است، امکان تهیه این حجم نمونه را می‌دهد.

عکس اسما بيكي
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از اسما بيكي در Tuesday، 8 October 2013، 2:42 AM
 

پاتولوژی

                       

پاتولوژی‎ ‎در اصل به معنای آسیب شناسی است و به مطالعه و شناسایی اختلالات عملی و تغییرات ساختاری بافت ها می‌پردازد.

‎به‌طور کلی آسیب شناسی عبارت از مطالعه بیماری‌هاست و به عنوان شاخه ای از علم پزشکی به‏‎ ‎بررسی علل پیدایش بیماری‌ها و عوارض ناشی از آنها می‌پردازد. بدیهی است در هنگام بروز یک بیماری، تغییراتی در بافت‌های مختلف بدن ایجاد می‌شود که در واقع مطالعه همین تغییرات مبنا و اساس پاتولوژی را تشکیل می‌دهد.

 

لذا پاتولوژی علمی است که راجع به تغییرات مختلف بدن در هنگام بیماری بحث و گفتگو می‌نماید‎.‎‏ به چگونگی این تغییرات پاتوژنزیز‎ ‎‏(‏pathogenesis‏) می‌گویند که به دو گروه تشریحی و بالینی تقسیم می‌شود.‏‎‏ پاتولوژی ۴ جنبه مهم از یک بیماری را بررسی می‌کند که عبارت است از:‏ ‏

 

1)اتیولوژی (علت شناسی)

 

2)پاتوژنز(مکانیسم ایجاد)

 

3)مرفولوژی (ریخت شناسی)

 

4) اهمیت بالینی

 

● رشته‌های پاتولوژی ‏

 

1)پاتولوژی تشریحی‎(Anatomical)‎‏ : عبارت است از مطالعه تغییرات ساختمانی اعم از میکروسکوپی و ماکروسکوپی و ضایعات وارده به سلول های بدن که شامل: ‏

 

الف) اتوپسی (نمونه برداری از بافت مرده)،

 

‏ ب) بیوپسی (نمونه برداری از بافت زنده)

 

ج) سیتوپاتولوژی (سلول شناسی).‏

 

‏۲) پاتولوژی بالینی(‏‎ (clinical‏ که علایم بیماری را در خون، ادرار، مایع نخاعی، خلط، ترشحات واژن در بخش های مختلف میکروب شناسی، بیوشیمی،سرم شناسی و... بررسی می‌نماید. در واقع هر نوع بافتی که از بدن برداشته می شود مورد آزمایش قرار می گیرد. به این ترتیب که بافت یاد شده بعد از پاس دادن در دستگاه پروسسور قرار می گیرد و نیز بعد از Inbet کردن و برش با رنگ آمیزی های متعدد می توان به نتیجه دست یافت. معمولا"بافتهایی که به بخش پاتولوژی ارسال می شوند از نظر بدخیم بودن مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند به اینگونه که بعد از تشخیص دکتر پاتولوژیست جهت مشخص نمودن نوع درمان IHC یا ایمنوهیستوشیمی برای بافت گذاشته می شود تا هم به درمان و هم به نوع درمان دقیق دست پیدا کرد.

در بعضی مواقع پزشک معالج هنگام جراحی به مواردی بر می خورد که نیاز به تشخیص سریع می باشد که آیا بافت برداشته شده بدخیم است یا خیر. حال نمونه کوچکی از آن به بخش پاتولوژی جهت آزمایش ارسال می گردد که به این نوع نمونه فروزن frozen می گویند در این حالت جواب جراح ظرف مدت 5 الی 15 دقیقه خواهد شد.

 

همچنین آسپیراسیون سوزنی و انواع مایعات که از بدن گرفته می شود با عنوان سیتولوژی به این بخش فرستاده می شود که آنها هم بعد از سانتریفوژ و رنگ آمیزی پاپانیکلا بدخیم بودن یا نبودن و یا اینکه چه نوع بیماری است مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند. روش تکنیکی آسیب شناسی (هیستوتکنیک )‏ تمام مراحل کاری از ابتدای پذیرش نمونه درآزمایشگاه پاتولوژی تا آماده سازی لام و بررسی آن در زیر میکروسکوپ به عنوان روش های تکنیکی آسیب شناسی در نظر گرفته می‌شود که شامل هفت مرحله جداگانه است:‏

1.    فیکساسیون،

2.    نمونه برداری یا پاس دادن،

3.    آبگیری و آغشتگی،

4.    قالب‌گیری،

5.    برش با میکروتوم،

6.    رنگ‌آمیزی

7.    ‏مونتاژ لام و لامل .

 

‏ بدیهی است دقت در هر یک از این مراحل همراه با سرعت در کار لازمه تهیه یک برش میکروسکوپی مناسب و لام خوب برای تشخیص دقیق است به طوری که اشکال درهر یک از روش های مختلف به کار گرفته شده می‌تواند سبب کاهش دقت تشخیص بیماری و به دنبال آن ایجاد اشکال در روند درمان بیمار شود. در ادامه توضیح مختصری درباره هریک از این مراحل پرداخته می‌شود:

1)فیکساسیون‎(fixation)‎‏ این مرحله صرفا"جهت حفظ ساختمان فیزیکی بافت و برای جلوگیری از اتولیز ‏‎(Autolysis)‎‏ آن انجام می‌شود. نمونه جراحی شده باید بلافاصله درون ماده فیکساتیو قرار بگیرد. برای این کار باید نوع بافت، درجه حرارت دوران پروسه، زمان فیکساسیون و ‏PH‏ محلول های به‌کار برده شده را در نظر داشت. برای مثال مایع پایدارکننده یا فیکساتیو، باید سلول زنده را هر چه سریعتر کشته و به سرعت در بافت نفوذ نماید و در صورت امکان ساختمان طبیعی سلول و بافت را تغییر ندهد و همچنین بعضی از مواد نیمه مایع و کلوئیدی را با عمل فیکساسیون تبدیل به مواد نیمه جامد (‏gel‏) کند‏‎.‎‏ در مجموع ماده فیکساتیو را باید طوری انتخاب کرد که در بافت و همچنین در رنگ‌آمیزی آن خللی ایجاد نکند. برای انجام این کار فیکساتیوهای مختلفی وجود دارد ولی فرمالین ۱۰% معمول ترین فیکساتیو به کار گرفته شده است. زمان ماندن نمونه در فرمالین (فرم آلدئید) بستگی به حجم و نوع نمونه دارد به‌طوری‌که هر ۴ ساعت ۷/۲ میلی متر فرمالین داخل بافت نفوذ می‌کند ولی معمولا" نمونه‌ها را ۲۴ ساعت در فرمالین قرار می‌دهند. البته لازم به ذکر است نمونه‌هایی مانند استخوان، دندان و به طور کلی بافت هایی که دارای رسوبات آهکی باشد بایدپیش از فیکساسیون، دکلسیفیه شود تا بتوان آن را برای مراحل بعدی آماده کرد.‏

2)دکلسیفیکاسیون به معنی آزادکردن مواد معدنی (کلسیم) از بافت استخوانی و شامل مراحل زیر است:

‏ الف) تهیه نسوج ،

ب) فیکساسیون،

ج) دکلسیفیکاسیون،

د) خنثی کردن،

ه) شستشو با آب،

محلول دکلسیفیکاسیون باید دارای خصوصیات زیر باشد:

‏ الف)کلسیم را به طور کلی از بافت آزاد کند،

ب) به بافت اصلی آسیبی وارد نکند

ج)در رنگ‌آمیزی اختلال ایجاد نکند.

2)  نمونه برداری یا پاس دادن: برای اجرای این مرحله، نمونه باید از لحاظ اندازه کاملا" مناسب باشد. چنانچه نمونه بزرگتر از حد معمول باشد مواد آبگیر مانند گزیلول، الکل و ... نمی‌تواند در آن نفوذ کند و چنانچه خیلی کوچک باشد تهیه نمونه و به دنبال آن برش و تهیه لام و... مشکل خواهد شد. برای هر کدام از نمونه‌ها باید مشخصات بافت را به‌طور کامل گزارش کرد. این مشخصات شامل: حالت، ابعاد، ضخامت، رنگ، ترشحات و... است. همین‌طور برای جداکردن نمونه‌ها از یکدیگر و شناسایی آنها باید شماره نمونه همراه با سال نمونه‌برداری را به‌وسیله مداد روی کاغذ نوشته و همراه با بافت داخل ظروف مخصوص گذاشته و نمونه را برای مراحل بعدی آماده کرد.

3)آبگیری و آغشتگی: این کار توسط دستگاهی به نام تیشو پروسسور (‏Tissue Processor‏) انجام می‌شود که شامل دوازده ظرف حاوی محلول های مختلف است. این محلول‌ها ۳ وظیفه بر عهده دارد: ‏

الف) آبگیری،

ب) شفاف کردن

ج) آغشتگی با پارافین حجم کلی هر ظرف ۱۰۰۰میلی لیتر است و ترتیب آنها بدین صورت است: ظروف شماره ۱و۲ حاوی فرمالین ۱۰% است. نمونه برش داده شده حدود ۳ ساعت در فرمالین قرار می‌گیرد. (چنانچه این زمان بیشتر باشد اشکالی ایجاد نمی‌کند ). در بعضی موارد، در ظرف شماره ۲ به جای فرمالین از آب مقطر استفاده می‌شود. مدت زمان قرار گرفتن نمونه در آب مقطر یک ساعت است. ‏ ظرف‌های سوم تا ششم شامل الکل (متانول) است، ظرف شماره ۳ الکل ۷۰%و ظرف شماره ۴ الکل ۸۰%، ظرف شماره ۵ الکل ۹۰% و ظرف شماره ۶ الکل ۹۶% است. علت صعودی انتخاب کردن این الکل‌ها این است که آب‌گیری به آرامی انجام شود. زمان قرار گرفتن نمونه در هر کدام از این الکل‌ها یک ساعت است. به طور کلی اتانول بهتر از متانول آبگیری می‌کند ولی به علت هزینه بالاتر، از متانول استفاده می‌شود. در عین حال متانول خاصیت رنگبری هم دارد. این مرحله بسیار مهم است و چنانچه آبگیری با الکل به خوبی انجام نشود مراحل بعدی نیز دچار اشکال شده وسبب چروکیدگی بافت‌ها خواهد گردید. ‏ ظروف شماره‌های ۷و۸ حاوی الکل متانول مطلق ۱۰۰% استکه در مجموع ۴ساعت آب‌گیری آنها به طول می‌انجامد. ظروف ۹ و۱۰ گزیلول است که وظیفه شفاف‌سازی بافت و خارج کردن الکل از آن را به عهده دارد.‏ ظروف شماره ۱۱و۱۲ حاوی پارافین است.

 

پارافین در دمای آزمایشگاه جامد است و باید به دمای ذوب ( ۶۰ درجه سانتی گراد)، برسد برای همین منظور دو ظرف آخر دارای المنتی است که باعث تولید حرارت در ظرف و ذوب شدن پارافین می‌شود. بعد از اینکه نمونه داخل پارافین مذاب قرار گرفت. این ماده داخل بافت نفوذ کرده و بافت به حالت آغشتگی می‌رسد. پارافین در شکاف و درز بافت نفوذ می‌کند و در دمای آزمایشگاه بافت سفت و سخت شده و قابل برش با میکروتوم خواهد شد. لازم به ذکر است که ماده آغشتگی با ماده قالب‌گیری باید یکی باشد.‏ دستگاه تیشو پروسسور مجهز به دکمه‌های خودكار تنظیم زمان (‏Timer‏)، دکمه‌های روشن و خاموش و بالا و پائین و چرخشی و چراغ‌هایی برای اطمینان از روشن بودن دستگاه و همچینین دکمه‌های تنظیم برنامه و تعیین سیکل دستگاه است تا معمولا" حدود ۱۸ ساعت طول می‌کشد که یک سیکل کامل شود. ‏

4)  قالب‌گیری : برای قالب‌گیری باید ماده آغشتگی (پارافین) را در دمای ۶۰ درجه سانتی گراد داخل فور ذوب کرده و مقداری موم به نسبت ۱ به ۱۰ به آن اضافه کرد. از موم برای قالب‌گیری محکم استفاده می‌شود. در صورتیکه فقط از پارافین استفاده شود قالب‌ها بسیار شکننده خواهند شد. پس از این مرحله کار روی نمونه‌ها وارد مسیر جدیدی می‌شود که شامل قالب‌گیری، برش و رنگ‌آمیزی و در نهایت مونتاژ لام و لامل است. برای قالب‌گیری باید نمونه‌های آبگیری شده را به وسیله پنست داخل ظرف مخصوص قالب‌گیری قرار داده، روی آن محلول موم و پارافین ریخت و بعد از گذشت چند دقیقه شماره نمونه‌ها را روی آن‌ها قرار داد. این عمل در اصطلاح کوله کردن نمونه‌ها نامیده می‌شود و نیاز به دقت کافی دارد. برای کامل‌تر شدن این مرحله قالب‌ها تا شروع زمان برش داخل یخچال قرار می‌گیرد. ‏ ‏

5)  برش با میکروتوم : برای شروع این مرحله به چند دستگاه جداگانه نیاز است که این دستگاه‌ها و وسایل شامل: میکروتوم، تیشوفلوت، چراغ مطالعه و قلم الماس است.

‏ ▪ میکروتوم: دستگاهی است که از آن برای تهیه برش های نازک از بافتی که به صورت بلوک در آمده، استفاده می‌کنند. این دستگاه دارای توانایی برش بافت در ضخامت‌های گوناگون است و آن را به دو بخش بیرونی و درونی تقسیم می‌کنند. در بخش درونی دستگاه، چرخ دنده‌های مختلفی تعبیه شده است که به وسیله دسته میکروتوم به چرخش در می‌آید و میله تنظیم میکرومتر، درجه تنظیمی را به داخل منتقل می‌کند. با چرخش دسته می‌توان برش هایی به ضخامت ۱ تا ۳۰ میکرون و حتی بالاتر تهیه کرد. قسمت بیرونی دستگاه شامل دسته، گیره بلوک، پیچ تنظیم زاویه بلوک، جای نگهدارنده چاقوی میکروتوم، پیچ تنظیم کننده زاویه تیغ میکروتوم، درجه میکرومتر و پیچ یا دسته جلوبرنده چاقو به وسیله دست است. بر روی دسته، میله‌ای تعبیه شده که به‌وسیله آن می‌توان دسته را قفل نموده تا کاملا ثابت شود و بدین‌وسیله احتمال آسیب به دست یا خراب شدن بلوک کم می‌شود.

 

● تیشوفلوت این دستگاه در واقع ظرفی است که در آن آب ریخته می‌شود و قسمتی در زیر یا اطراف آن تعبیه شده که محل قرارگیری گرمکن دستگاه است و به‌وسیله کلید کنترل کننده، دمای آب به دلخواه تنظیم می‌شود که این دما به پارافین اطراف نمونه بستگی دارد. لازم به توضیح است که داخل ظرف باید تیره باشد. بدین منظور معمولا" به وسیله تفلون یا رنگ کوره ای سیاه پوشانده می‌شود. در واقع این دستگاه برای برطرف کردن چین وچروک بافت های برش خورده است.

‏ ▪ چراغ مطالعه: این وسیله بر روی میکروتوم و آب و الکل و تیشوفلوت احاطه داشته و نور مناسب و کافی آن از خستگی مفرط چشم جلوگیری می‌کند. قلم الماس: همان‌طور که از نامش پیداست، برای نوشتن به کار می‌رود. نوک قلم باید از الماس باشد تا بتواند شماره نمونه‌ها را به‌طور خوانا روی لام که جنس شیشه دارد حک کند.‏ همانطور که گفته شد مرحله پنجم از هستیوتکنیک برش با میکروتوم است.

در این مرحله نمونه‌های قالب‌گیری شده را به وسیله میکروتوم به ضخامت ۵ میکرون برش می‌دهند. میکروتوم موجود در آزمایشگاه‌ها معمولا" از نوع دواری است که برای برش بهتر لازم است نمونه‌ها را حدود یک دقیقه روی یخ قرار داد؛ البته بعضی از میکروتوم‌ها ازنوع انجمادی است. طوریکه گاز ‏CO۲‎‏ از داخل محفظه ای آزادشده و این گاز ایجاد سرما می‌کند و برش بافتها به طورخود به‌خود در انجماد صورت می‌گیرد.

‏‏۶) رنگ‌آمیزی بافت‌ها : این مرحله شامل دو نوع روتین و اختصاصی است:

▪ رنگ‌آمیزی روتین: روش رنگ‌آمیزی که در آزمایشگاه‌های پاتولوژی به طور معمول و روتین استفاده می‌شود، روش هماتوکسیلین- ائوزین است. با این روش هسته سلول رنگ بنفش و سیتوپلاسم رنگ صورتی به خود می‌گیرد. دراین رنگ‌آمیزی، ابتدا ۳ حمام گزیلول موجود است که برای شفاف سازی و از بین بردن پارافین باقی مانده در اطراف بافت‌ها استفاده می‌شود. نمونه‌ها در هر ظرف گزیلول به مدت ۵ دقیقه قرار داده می‌شود. بعد از گزیلول ۴ ظرف الکل درجه بندی شده قرار دارد. نمونه‌ها را در هر کدام به مدت ۲-۱ دقیقه گذاشته و بعد با آب شستشو داده می‌شود و بعد بلافاصله در ظرف حاوی هماتوکسیلین قرار می‌گیرد. زمان قرار گرفتن در هماتوکسیلین ۱۵-۱۰ دقیقه است كه این زمان بستگی به تازه یا کهنه بودن رنگ دارد. لازم است بعد از این مرحله نمونه‌ها با آب شستشو داده شده و بافت های اضافی اطراف آنها پاک شود. بعد از تمیز کردن لام‌ها، آن‌ها را داخل اسید الکل شناور کرده تا رنگ های اضافی داخل بافت از بین برود. بعد از اسید الکل نوبت به کربنات کلسیم می‌رسد. وظیفه این محلول، رنگ‌آمیزی زمینه بافت است و باعث می‌شود هسته آبی به نظر برسد. ظرف بعدی ائوزین است که باعث قرمز شدن سیتوپلاسم می‌گردد. بعد از چند ثانیه که نمونه ‌ها داخل ائوزین قرار گرفت آن‌ها را با آب شستشو داده، بعد به ترتیب داخل ۴ ظرف الکل قرار می‌گیرد. این الکل‌ها هم درجه بندی شده و به ترتیب ۷۰-۸۰-۹۰ و ۹۶درجه است و بافت‌ها در هر کدام، حدود ۵-۳ ثانیه قرار می‌گیرد.

۲ظرف آخر شامل گزیلول است که برای شفاف تر شدن بافت‌ها استفاده می‌شود. زمان قرارگیری نمونه‌ها درگزیلول در حدود ۵-۳دقیقه است.

‏ رنگ‌آمیزی اختصاصی: در این رنگ‌آمیزی هر جزء از سلول رنگ خاصی به خود می‌گیرد. رنگ‌آمیزی اختصاصی شامل:

‏ ▪ رنگ‌آمیزی برش های انجمادی،

▪ رنگ‌آمیزی بافت همبندی،

▪ رنگ‌آمیزی نمونه‌های دستگاه عصبی،

▪ رنگ‌آمیزی برای برخی مواد سیتوپلاسمیک،

▪ رنگ‌آمیزی برای آنزیم‌ها،

▪ رنگ‌آمیزی برای میکروارگانیسم‌ها

‏▪ رنگ‌آمیزی سیتولوژیک.‏

رنگ‌آمیزی‌های اختصاصی دارای روش‌های مختلفی است که هر کدام توسط پزشک معالج درخواست و در آزمایشگاه پاتولوژی بسته به شرایط موجود انجام می‌شود.

7)مونتاژ لام و لامل :‏ برای این کارابتدا لازم است پشت لام‌ها را خشک کرده و بعد لاملی را که قبلا" روی آن یک تا د و قطره چسب مخصوص ریخته شده، با پنس روی لام قرار داد. بعد اطراف لام را کاملا" تمیز کرده و اجازه داد تا در دمای آزمایشگاه خشک شود. در آخر شماره نمونه‌ها روی برچسب نوشته شده و با دقت روی لام‌ها چسبانده می‌شود. سپس لام‌ها همراه‎ ‎با‎ ‎برگه در خواست آنها در اختیار پاتولوژیست برای تشخیص نهایی قرار گیرد.

● بررسی پاتولوژیک بافت به روش ‏Frozen Section روشی است که جراح در حین عمل جراحی برای اطلاع از تشخیص سریع و دقیق نوع تومور (بد خیم یا خوش خیم بودن) و تعیین نوع عمل جراحی درخواست می‌کند . بنابراین در این مسیر سرعت عمل نقش بسیارمهمی ایفا می‌کند. ‏Section‏ ‏Frozen ‎‏ در زمینه‌های مختلف مورد استفاده است به عنوان مثال وقتی قسمتی از روده جهت بررسی نوع تومور توسط جراح خارج می‌شود جهت اطمینان از آناستوموز دو انتهای آزاد روده، جراح درخواست آزمایش ‏Frozen‏ می‌دهد. لذا برای جلوگیری از عمل مجدد و صرفه جویی در وقت و هزینه و... از این روش تشخیصی استفاده می‌شود. به طور کلی ‏Frozen Section‏ به مجموعه عملیاتی گفته می‌شود که روند آمادگی بافت جهت تشخیص پاتولوژیک را کوتاه و زمان تشخیص را برای آگاهی جراح سریعتر می‌کند. به علاوه اجزای سلولی مانند چربی‌ها می‌تواند با روش های رنگ‌آمیزی خاص، زیر میکروسکوپ دیده شود.

برای انجام این کار از دستگاهی به نام کرایو استیت (‏Cryostat‏) استفاده می‌شود. در این دستگاه میکروتوم، بافت و چاقو همگی در یک اتاقک با کنترل دما که سطح آن با پلی‌اورتان عایق‌بندی شده، قرار دارد. اصول کار بدین صورت است که نمونه‌ای از بافت مورد نظر بیمار جدا شده و بلافاصله از اتاق عمل به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده می‌شود. قطعه مورد نظر توسط پاتولوژیست از بافت جدا وبرای شروع عملیات آماده می‌شود. سپس نمونه در دستگاه قرار داده شده، پس از منجمد شدن برای برش آماده می‌گردد. میکروتوم‌های ‏Cryostat‏ می‌تواند جهت بریدن نمونه‌های بافتی با مقاطعی به ضخامت ۵۰-۱ میکرومتر تنظیم شود. بعد از برش، نمونه برای رنگ‌آمیزی آماده است. برای این کار باید ابتدا نمونه را با الکل ۹۵ درجه فیکس کرد، بعد از گذشت چند ثانیه نمونه در محلول هماتوکسیلین قرار داده می‌شود، زمان برای این محلول ۳-۲دقیقه است .کربنات و ائوزین محلول‌های بعدی است که زمان برای هر کدام از این محلول‌ها حدود ۳-۲ ثانیه است. بعد نوبت به ۴ الکل درجه‌بندی شده (۷۰-۸۰-۹۰-۹۵) می‌رسد. نمونه در هر کدام از این محلول‌ها حدود ۱ تا ۲ ثانیه شناور می‌شود و در نهایت برای شفاف تر شدن، نمونه در دو ظرف گزیلول قرارداده شده و برای مونتاژ و تشخیص آماده می‌شود و در انتها جواب آزمایش توسط پاتولوژیست تلفنی به جراح اطلاع داده می‌شود تا روند صحیح ادامه عمل پیگیری شود.

‏ تفاوت روش روتین با روش ‏Frozen Section‏ در بررسی نمونه‌های بافتی به‌شرح ذیل است:

‏ ‏۱)‏‎ ‎اختلاف نمای مرفولوژیک از نظر طرح بافتی و نوع سلولی، بین نمونه فروزن و پرمننت وجود دارد که در ارگانهای مختلف شدت این موضوع متفاوت است.

‏۲)‏‎ ‎به دلیل افزایش اندازه هسته‌ها و سلول‌ها امکان خطای تشخیص و عدم امکان رسیدن به تشخیص نهایی در روش ‏Frozen‏ بیشتر است .

 

‏۳)‏‎ ‎در این روش ممکن است نوع سلول کاملا شبیه انواع دیگری از سلول‌ها شده و امکان تشخیص دقیق فراهم نباشد، به عنوان مثال ممکن است ماکروفاژ به شکل اپیتلیال دیده شود.‏‎ ‎

سایتهایی جالب درباره ی آسيب شناسي (پاتولوژي):

اين سايت در مورد آسيب شناسي وعلوم آزمايشگاهي مي باشد.مقالات وكتابهاي موجود در اين رشته ؛

كمپاني هاي مرتبط با آن ؛در كنار تستهاي تشخيصي مختلفي از جمله هماتولوژي ؛شيمي باليني ؛ميكروبيولوژي باليني ؛تستهاي عمومي ؛تستهاي ژنتيك وتستهاي سيتولوژيك  وجود دارد

اطلس پاتولوژي وابسته به دانشگاه ايلينوئيز آمريكا

اين اطلس شامل : پاتولوژي عمومي ؛ پاتولوژي قلب و عروق ؛ پاتولوژي غدد درون ريز و پاتولوژي كليه است .اين سايت همچنين داراي فهرست موضوعي بر حسب حروف الفبا مي باشد و مي توانيد تصاوير مورد نظر خود را مشاهده كنيد.

بخش پاتولوژي دانشكده پزشكي پيتزبورگ :

در اين سايت به منبع مفيدي از اطلاعات پاتولوژي دسترسي مي يابيد همچنين در قسمت  exchange  ميتوانيد به تبادل اطلاعات خود با ساير متخصصين آسيب شناس بپردازيد. همچنين اين سايت داراي بخشي به نام case study  است كه به معرفي موارد جالب مي پردازد.اين سايت شامل قسمتهاي جالب ديگري است مثل آرشيو case  هاي قبلي ؛ تسهيلات آزمايشگاهي و ارتباط با مدلاين

سايت آسيب شناسي كبد و دستگاه گوارش : اين سايت شامل اطلاعات مفيدي براي دانشجويان ؛ متخصصين وعلاقمند به اين رشته است. اين اطلاعات شامل موارد زير است :

 معرفي موارد جالب ماه Un known case of the month؛ ارتباط با ساير سايت هاي پاتولوژي ؛ مباحث آموزشي بصورت صوتي و تصويري و همچنين ليستي از آدرسهايي كه براي شما مفيد مي باشد

 

جامعه آسيب شناسي كودكان : اين جامعه كه در سال 1965 پايه گذاري شده است يك موسسه علمي –آموزشي براي پزشكان و دانشمندان مي باشد . اعضاء اين انجمن در بيش از 50 بيمارستان كودكان به طبابت وتحقيق اشتغال دارند در اين سايت شما قادر هستيد خبرنامه اين انجمن را مطالعه كنيد ؛ از شرايط پذيرش دستيار. مطلع شويد؛ از وقايع و رخدادهاي مهم در اين رشته و نشست ها و گردهمايي هاي آن اطلاعاتي كسب كنيد. اين انجمن همچنين كارگاههاي آموزشي براي پزشكان ومتخصصين برگزار مي كند كه در اين سايت مي توانيد اطلاعاتي در زمينه آنها كسب كنيد.

 

اين سايت كاتالوگي براي `پيداكردن  مجلات مهم آسيب شناسي و چند موضوع ديگر از پزشكي  مي باشد.

 

مجمع متخصصان آناتومي آمريكا

اين سايت اطلاعات مفيدي درمورد كتابها ومنابع آناتومي ؛ كاتالوگ موسسه ؛ نحوه ادامه تحصيل در اين رشته ( آناتوميست هاي جوان) و اطلاعاتي در مورد گردهمايي هاي آناتومي دارد.

 

اطلس پاتولوژي : اين سايت حاوي شكلهاي پاتولوژيك فراوان وطبقه بندي شده به صورت لام ميكروسكوپي با رنگ آميزي هاي خاص ؛شكلهاي CT-Scan,RMN,آنژيوگرام وراديوگرامها مي باشد .با استفاده از قسمت جستجو مي توانيد موضوع وتصوير مورد نياز خود را در اين اطلس پيدا كنيد.

 

آناتومي وبافت شناسي

اين سايت حاوي متن كامل آناتومي گري به همراه تصاوير آن مي باشد. همچنين امكان جستجوي كلمات

و موضوعات مورد نظرتان از طريق اين سايت وجود دارد.

اين سايت شامل اطلس آناتومي است كه شامل توضيحا ؛ تصاوير و انيميشن هايي از ارگانهاي مختلف بدن است همچنين اين سايت به شما امكان جستجو موضوعي را مي دهد.

سايت مدل هاي آناتومي كه زير نظر دانشگاه واشنگتن مي باشد در اين سايت تصاوير راديولوژيك CT-Scan و ... بر حسب موضوعي بر اساس حروف الفبا مرتب شده اند.در زير تصاوير اطلاعات جامعي داده شده است .

اين سايت مرتبا جديد مي شود و هر بار حاوي موضوعات خاصي مي باشد.

آناتومي دست

در اين سايت كه اختصاصا در مورد دست ؛ مچ ؛ ساعد و بازو مي باشد  ؛ تصاوير و توضيحات جالبي از آناتومي دست خواهيد يافت .همچنين اين سايت با اتصال به سايتهاي ديگر به شما اين امكان را مي دهد كه عكسهاي جالبي از موردهاي آناتومي ببينيد .

سايت آناتومي Global: اين سايت شما را به منابع مفيدي در مورد آناتومي راهنمايي مي كند. اين سايتها شامل : آناتومي مغز و اعصاب ؛ آناتومي و بافت شناسي ؛ منابع تحصيلي آناتومي و... مي باشند.

سايت آزمايشگاه ديجيتالي آناتومي : شامل تصاوير سه بعدي از آناتومي بدن انسان ؛ انيميشن هاي آناتومي ؛ ارتباط با سايتهاي آناتومي است.

سايت جداول آناتومي كه بصورت دسته بندي شده و موضوعي اطلاعات آناتومي را در قالب جداولي به شما عرضه مي كند.اين جداول بصورت شاخه شاخه طبقه بندي شده اند و شاخه هاي اصلي شامل :‌

 

استخوانهاو مفاصل ؛ عروق ؛ قفسه سينه ؛ سر و گردن ؛ سيستم لنفاوي ؛عضلات ؛ فاشياهاي اصلي ؛ .... مي باشند.

 

عکس فرزانه رضائي نسب
در پاسخ به: A diagram of the clinical biochemistry process (ویژه دانشجویان رشته پزشکی، ترم دوم)
از فرزانه رضائي نسب در Sunday، 1 December 2013، 9:32 AM
 
  1. رابطه ی بیوشیمی وپزشکی