میکروب شناسی پزشکی

6. باكتري هاي بدون ديواره سلولي

باکتری های فاقد دیواره سلولی

فصل 15 .مایکوپلاسما

مایکوپلاسماتاسه ها، کوچکترین ارگانیسم های آزاد اند که قادر به تولید مثل هستند. آنها حتي از برخی از ویروس های بزرگ کوچکترند. مایکوپلاسماتاسه ها منحصر به فرد اند زیرا دیواره سلولی پپتید و گلیکان ندارند. تنها لایه ی محافظتی آنها یک غشای سلولی است که پر از استرول اند ( مثل کلسترول ) تا از ارگانل های سلول در برابر عوامل محیطی محافظت کند. به این دلیل که دیواره سلولی محکمی ندارند، به اشکال متنوعی از دایره تا مستطیل در می آیند بنابراین به اشکال کوکسی و استوانه ای قابل تقسیم نیستند.

عدم وجود دیواره سلولی باعث ناکار آمد بودن آنتی بیوتیک های مهاجم به دیواره می شود ( پنی سیلین و سفالوسپورین ) ولی آنتی بیوتیک های ضد ریبوزومی اریترومایسین و تتراسایکلین موثرند.

 دو گونه ی پاتوژن از مایکوپلاسماتاسه ها وجود دارد: مایکوپلاسما پنومونیه و اوره پلاسما اوره الیتیکوم.

مایکوپلاسماتاسه ها تنها توسط یک غشای سلولی پر از استرول احاطه شده اند.

پنی سیلین و سفالوسپورین قادر به از بين بردن غشای سلول نیستند، در حالی که در تخریب دیواره سلولی استرپتوکوکوس گرم مثبت موفق هستند.

مایکوپلاسما پنومونیه باعث پنومونی و برونشیت خفیف و خود محدود شونده می شود. در نوجوانان و بالغین جوان  عامل اول برونشیت و پنومونی باکتریال محسوب می شود. این ارگانیسم بعد از  انتقال از طریق تنفسی  با کمک پروتئین P1( ویرولانس فاکتور اتصالی ) به سلول های اپی تلیال سیستم تنفسی متصل می شود. بعد از 3 – 2 هفته دوره کمون بیماران عفونی دچار حمله تدریجی تب، گلودرد، بیقراری، و سرفه های خشک ومقاوم می شوند.  اين عفونت، پنومونی walking نیز نام دارد زیرا بیماران احساس بیماری شديدي نمی کنند.

راديوگرافي قفسه سینه نشان دهنده ی ارتشاح streaky است که نسبت به علائم کلینیکی و معاينات فيزیکی شديدتر به نظر مي آيد. بیش تر علائم طی یک هفته بهبود می یابند، اما سرفه و ارتشاح ( که در راديوگرافي مشاهده می شود ) می تواند تا 2 ماه طول بکشد. گرچه مایکوپلاسما یک باکتری است، سرفه ی غیر مولد و ارتشاح streaky در راديوگرافي  قفسه سینه موید پنومونی ویروسی پايدار ( آتیپیک )است.  

تست های تشخیصی شامل

1. آلگوتینین سرد: وجود آنتی ژن های خاصی در گلبولهای قرمز خون انسان نشان دهنده ی آنتی ژن های گلیکوليپیدهای غشای مایکوپلاسما پنومونیه است. آنتی بادی های ضد آنتی ژن مایکوپلاسما پنومونیه، با آنتی ژن های گلبولهای قرمز خون انسان واکنش متقاطع داده و گلبولهای قرمز خون در  آگلوتینه می شوند. بنابراین این آنتی بادی ها آگلوتینین سرد نامیده می شوند. این اتفاق در هفته اول یا دوم عفونت مایکوپلاسما پنومونی می افتد و سه هفته بعد از شروع بیماری به اوج رسیده، سپس طی چند ماه به تدریج کاهش می یابد.

این تست  را می توانید در بستر بیمار انجام دهید بدين ترتيب كه خون بیمار را در یک لوله ی حاوي موتد ضد انعقاد قرار دهید. بعد از قرار دادن لوله در یخ اگر بیمار آنتی بادی های آگلوتینین سرد را داشته باشد، خون روی هم انباشته خواهد شد. جالب این که هنگام برداشتن يخ، خون منعقد شده توسط گرمای دست ما دوباره به حالت غیر منعقد unclamped)) در می آید.

2. تست فیکساسیون کمپلمانت: سرم بیمار با آنتی ژن های گلیکو ليپیدی گرفته شده از مایکوپلاسما مخلوط می شود. چهار برابر شدن تیتر آنتی بادی در نمونه های حاد نسبت به نمونه های بهبود یافته نشان دهنده ی عفونت اخیر است.

3. کشت خلط: مایکوپلاسماتاسه ( هر دو m . پنومونی و u. اوره الیتیکوم ) می توانند در محیط های مصنوعی رشد کنند. این محیط ها باید با کلسترول غنی شوند و حاوی نوکلئیک اسید ( پورین ها و پیریمیدین ها ) باشند. بعد از 3 – 2 هفته، کلونی کوچک گنبدی از مایکوپلاسما به شکل نیمرو در خواهد آمد.

4. پروب DNA مایکوپلاسما: نمونه هایی خلط با سکانس DNA نوترکیب نشان دار شده که همولوگ سکانس مایکوپلاسما است، مخلوط می شود. در کاوش(prob) این سکانس نوترکیب، اگر مایکوپلاسما وجود داشته باشد، نشان دار می شود.

این پنومونی خود محدود شونده است، اما اریترومایسین و تتراسایکلین دوره ی بیماری را کوتاه می کنند.

 

اوره پلاسما اوره الیتیکوم

(مایکوپلاسمای گروه- T )

دست نگه دارید!!! چرا این گونه از مایکوپلاسماتاسه ها  « مایکوپلاسما » نام ندارند؟

 هدف فردی که نام این ارگانیسم کوچک را نهاده خواستهاين بوده كه شما هرگز فراموش نکنید اوره پلاسما دوست دارد در ادرار شنا کرده و برای شکستن اوره، اوره آز تولید می کند ( بنابراین اوره الیتیک  نام دارد ). گاهی نيز T – strain Mycoplasma نامیده می شود، زیرا هنگام کشت کلونی های کوچک تولید می کند.

اوره پلاسما اوره الیتیکوم  جزء فلور نرمال در 60% زنان فعال از نظر جنسی و سالم هستند و معمولا مجاری تحتانی ادرار را عفونی کرده و باعث یورتریت می شوند. یورتریت با سوزش ادرار و گاهی ترشح موکوز زرد رنگ از اورترا مشخص می شود. نایسریا گونوره و کلامیدیا تراکوماتیس دو باکتری دیگرند که اورتریت ایجاد می کنند. ( فصل 12 صفحه ی 80 را ببینید )

اوره پلاسما اوره الیتیکوم با متابولیزه کردن اوره به آمونیاک و کربن دی اکسید کربن مشخص می شود.