چاپ این فصلچاپ این فصل

میکروب شناسی پزشکی

1. مقدمه و تاريخچه

علم میکروب شناسی با اختراع میکروسکوپ در قرن هفدهم توسط آنتونی وان لیون هوک (  1632 –1723 ) در هلند آغاز گردید. او با مشاهدات خود بر روی آب برکه، بزاق، خلط و... برای اولین بار موفق به مشاهده و کشف دنیای میکروارگانیسم ها شد. او نتایج مشاهدات خود را به انجمن سلطنتی انگلستان گزارش نمود. دوران شکوفایی میکروب شناسی با فعالیت های علمی پاستور (1823 - 1895) ، شیمیدان فرانسوی بر روی پدیده تخمیر آغاز شد. پاستور را پدر علم میکروب شناسی نامیده اند. او نظریه تولید خود به خودی موجودات زنده را رد کرد و ثابت کرد که تخمیر یک فعالیت بیولوژیک و نه صرفا شیمیایی است و توسط بعضی از انواع میکروارگانیسم ها ایجاد می شود. او نقش میکروارگانیسم ها در ایجاد بیماری و فساد مواد غذایی را نشان داد و برای کاهش میکروارگانیسم ها در مواد غذایی روشی را پیشنهاد داد که بعد ها پاستوریزاسیون نام گرفت. پاستور واکسیناسیون  را که به شکل تجربی از زمان ادوارد جنر 1749 -) 1823) وجود داشت بر یک مبنای علمی استوار ساخت و برای اولین بار واکسن هایی علیه سیاه زخم و هاری تولید کرد.

در همین دوران یک پزشک آلمانی به نام رابرت کخ (1843 –1910) به میکروب شناسی علاقه مند شد. از مهمترین فعالیت های علمی کخ معرفی اصول چهارگانه ای است که برای تایید بیماری زا بودن یک میکروب مشخص الزامی است. کخ بهمراه همکاران خود موفق شد روش های آزمایشگاهی میکروب شناسی را بهبود بخشد. برای مثال معرفی محیط های کشت جامد با استفاده از نوعی پلی ساکارید دریایی به نام آگار و نیز ابداع ظروف پتری (پتری دیش) از ابتکارات تیم تحقیقاتی او بود. رابرت کخ باکتری های مولد سیاه زخم، وبا و نیز باکتری مولد سل را کشف کرد و بدین سبب در 1905 موفق به کسب جایزه نوبل در پزشکی شد. رابرت کخ را یکی از پایه گذاران اصلی علم میکروب شناسی می شناسند. به دلیل حجم گسترده ی فعالیت های میکروب شناسی و کشف بسیاری از میکروارگانیسم ها در دوران پاستور و کخ، این دوران (1857 - 1914) به نام عصر طلایی میکروب شناسی نامیده شده است. در 1928 الکساندر فلمینگ (1881 –1955)، پزشک انگلیسی پنی سیلین را کشف کرد. این آنتی بیوتیک سپس در سال 1943 به عنوان اولین آنتی بیوتیک به تولید انبوه رسید و در درمان سربازان در اواخر جنگ جهانی دوم بکار گرفته شد و بدین ترتیب عصر آنتی بیوتیک ها آغاز گردید.